Obyczaje w Chłopach W. S. Reymonta

Obyczaje, zwyczaje i ich funkcje w Chłopach

Obyczaj definiowany jest jako forma zachowania określonej społeczności, która została ukształtowana w toku tradycji. W opracowaniach naukowych zwraca się uwagę na aspekt kontroli społecznej związany z obyczajowością i na uzupełniający jego charakter w stosunku do prawa. Innymi słowy obyczaje mają istotny wpływ na jednostkę funkcjonującą w danej zbiorowości i na jej postawę. Niezwykle ważna jest kwestia roli obyczajów, które:
- integrują społeczność,
- gwarantują poczucie przynależności i bezpieczeństwa,
- wiążą jednostkę ze zbiorowością poprzez oddziaływanie obyczajów na różne zmysły.

Spotkania przy pracy - siekanie kapusty

Zwyczaj spotykania się wieczorami przy określonej pracy ma specyficzny charakter, gdyż jest z jednej strony związany z wykonywaniem określonej pracy przez wspólnotę, ale zarazem stanowi pretekst do rozmów, zabaw i wymiany poglądów. Praca nie jest ciężka, a aspekt zabawowy ma charakter niesformalizowany.

U Boryny już było sporo ludzi.
Ogień buzował się na kominie i rozświetlał ogromną izbę, aż lśniły się szkła od obrazów i kołysały się te światy, czynione z kolorowych opłatków i na nitkach wiszące u czarnych, okopconych belek; na środku izby leżała kupa czerwonej kapusty, a w półkole, szeroko zatoczone, twarzami do ognia, siedziały rzędem dziewczyny i kilka kobiet starszych - obierały z liści kapustę, a główki rzucały na rozesłaną pod oknem płachtę. (t. I, r. 7)¹

Spotkanie ma szczególny charakter: młodzież żartuje, przekomarza się, dowcipkuje, ale też pojawiają się rozmowy na poważniejsze tematy, zwłaszcza że pojawił się we wsi Roch, tajemniczy dziad, który przybywa do wsi co trzy lata, opowiada ciekawe historie, uczy dzieci i na swój sposób zżył się z wsią.
Widać wyraźnie, że siekanie kapusty to pretekst do spotkania. Jednocześnie daje się zauważyć, że obyczaj ten integruje społeczność.

Inne obyczaje i obrzędy, którym warto się przyjrzeć:
• wesele i swaty jako zwyczaj je poprzedzający (t. I, rozdz. 8, 11),
• święcenie pól (t. III, rozdz. 7),
• Boże Ciało (t. III, rozdz. 9),
• Boże Narodzenie (t. II, rozdz. IV),
• Wielkanoc (t. III, rozdz. 4 i 5),
• Zaduszki (t. I, rozdz. 9).

Obyczaje w Chłopach W. S. Reymonta

Obyczaje, zwyczaje i ich funkcje w Chłopach

Spotkania przy pracy - siekanie kapusty

Nie wiesz, jak zinterpretować ten tekst?

Czytaj dalej w tym dziale