Teza interpretacyjna do Pieśni o dobrej sławie
Poeta wyraża przekonanie, że istotną wartością jest dobre imię, które zyskujemy przez przyjęcie
właściwej postawy. Każdy człowiek jest wyposażony w określone umiejętności, które powinien rozwijać dla dobra społecznego. Warto więc
działać dla wspólnego dobra, a nagrodą będzie poczciwa sława.
Argumenty do tezy
Już w pierwszej strofie formułuje poeta podstawowe dla wymowy utworu pytanie retoryczne bardzo czytelnie
określające zasadniczą wartość, jaką powinna stanowić dla człowieka sława, dobre imię, jakiś ślad, dzięki któremu będzie trwała pamięć
o człowieku.
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony
Polecę precz, poeta, ze dwojej złożony
Natury: ani ja już przebywać na ziemi
Więcej będę; a więtszy nad zazdrość, ludnemi
Miasty wzgardzę. On, w równym szczęściu urodzony,
On ja, jako mię zowiesz, wielce ulubiony
Mój Myszkowski, nie umrę ani mię czarnymi
Styks niewesoła zamknie odnogami swymi.
1
Talent poetycki staje się źródłem niezwykłej siły, umożliwiającej wejście w
nowe, niedostępne dla większości ludzi rejony - przestrzeń sławy trwającej przez pokolenia i
przekraczającej granice.
Kolejna strofa przynosi obraz niezwykłej przemiany w łabędzia. Widać
wyraźnie, że Kochanowski lubi bawić się takimi poetyckimi obrazami i z pewnością mruga nieco okiem do
odbiorców. Ale mimo wszystko przebija przez owe obrazy poczucie poetyckiej dumy i przeświadczenie, że
zyskało się nie byle jakie uznanie hen daleko daleko.
Już mi skóra chropawa padnie na goleni,
Już mi w ptaka białego wierzch się głowy mieni;
Po palcach wszędy nowe piórka się puszczają,
A z ramion sążeniste skrzydła wyrastają.
Terazże, nad Ikara prędszy przeważnego,
Puste brzegi nawiedzę Bosfora hucznego
I Syrty Cyrynejskie, Muzom poświęcony
Ptak, i pola zabiegłe za zimne Tryjony.
O mnie Moskwa i będą wiedzieć Tatarowie,
I róznego mieszkańcy świata Anglikowie;
Mnie Niemiec i waleczny Hiszpan, mnie poznają,
Którzy głęboki strumień Tybrowy pijają.
I wreszcie zakończenie utworu, klasyczna puenta, a w niej horacjańskie
przekonanie o wyższości poety nad śmiercią.
Niech przy próznym pogrzebie żadne narzekanie,
Żaden lament nie będzie ani uskarżanie:
Świec i dzwonów zaniechaj, i mar drogo słanych,
I głosem żałobliwym żołtarzów śpiewanych!
1 Jan Kochanowski, Pieśń XXIV, Księgi wtóre, [w:] tegoż, Pieśni, Kraków 1586. Wszystkie cytaty w tym opracowaniu pochodzą z tego utworu.