polskimatura.pl / Epoki / Dwudziestolecie międzywojenne / Józef Czechowicz Legenda
📜 Dwudziestolecie międzywojenne

Józef Czechowicz Legenda — interpretacja


Interpretacja wiersza legenda Józefa Czechowicza

      Wiersz Czechowicza wpisuje się w tradycję katastrofizmu i profetyzmu. Poeta widzi oczyma wyobraźni to, co na własne oczy zobaczą poeci spełnionej apokalipsy. Podmiot liryczny podejmuje dialog z Bogiem, stając niejako w opozycji do jego działań. W sposób z jednej strony buntowniczy, z drugiej - godny - przyjmuje śmierć w stanie swoistej epifanii.
      Początek wiersza przynosi bardzo plastyczne ujęcie spojrzenia Boga na świat, przy jednoczesnej intrygującej kreacji tła:

spojrzeniem obłoki przebiegał trójkąt mądre oko boże
księżyc kroplą ze srebra ciężył o tej porze1

      Oko w trójkącie to znany w kulturze motyw obecności Boga, symbolizujący jego wszechobecność i przenikliwość. Natomiast drugi wers jest tym, co poeci awangardowi określali jako metaforyzacja uczuć - księżyc zdaje się płakać nad ludzkim losem.
      Cytowany wyżej dwuwers jest wyjątkiem wśród pozostałych strof czterowersowych - i ma to swoją wymowę. Pierwszy wers to płaszczyzna metafizyczna, która przebija się przez przyrodę, by - jak się potem okaże - móc przyjrzeć się człowiekowi. W strofie drugiej widać jednak, że podmiot liryczny przyjął perspektywę neutralną, to znaczy nie ma żadnych sygnałów, że widzimy świat z perspektywy Boga.

smolny swąd z czarnych lasów się dźwigał
nad miastami czerwono i dym i gaz
niebo chodziło kołem jak śmiga
zataczał się bo noc głucha czas

      Mamy tu do czynienia z odsłoną tego, co dzieje się w świecie. Użycie czasu teraźniejszego jest tutaj umowne, gdyż równie uzsadniony jest czas przeszły (z perspektywy tytułu), jak i przyszły - wszak wiersz wpisuje się w tradycję wizji apokaliptycznych.


Motywy, do których ten utwór się przyda
śmierć

1 Józef Czechowicz, legenda, [w:] tegoż, dzień jak co dzień, Warszawa 1930. Wszystkie cytaty w tym opracowaniu pochodzą z tego utworu.

←Powrót na stronę JÓZEF CZECHOWICZ
Okładka e-booka Matura pisemna z języka polskiego

Matura pisemna · poziom podstawowy

Matura pisemna z języka polskiego

Poziom podstawowy

Cały arkusz w jednej książce: „Język polski w użyciu”, test historycznoliteracki i wypracowanie. Procedury, ćwiczenia z kluczem i przykłady ocenionych prac.

  • 3 zestawy i 3 testy z kluczem
  • 16 wypracowań wzorcowych
  • 24 tematy CKE z lat 2023–2026
59 złZobacz e-book →PDF · 165 stron

Cena premierowa do 31 października 2026, godz. 18.00; potem 79 zł.

Pozostałe e-booki do nauki

Nie masz karty ani BLIK-a? E-book kupisz też zwykłym przelewem — napisz na admin@polskimatura.pl, a odeślę dane do przelewu.

Potrzebujesz pomocy?

Chcesz lepiej zrozumieć ten materiał?

Na korepetycjach online wspólnie omówimy lekturę, interpretację i konteksty — tak, żebyś świetnie poradził sobie na maturze. Indywidualnie, w Twoim tempie.

Sprawdź korepetycje z języka polskiego → tel.512 858 679 mailadmin@polskimatura.pl

Czytaj dalej w tym dziale