Scenariusz lekcji – Bolesław Leśmian, Rok nieistnienia
Temat lekcji: Miłość i śmierć jako doświadczenia graniczne w wierszu Bolesława Leśmiana Rok nieistnienia.
Cele lekcji:
- uczeń rozpoznaje sytuację liryczną i wskazuje osoby mówiące w utworze,
- omawia sposób ukazania miłości i śmierci,
- rozpoznaje paradoks, paralelizm i wielogłosowość,
- formułuje krótkie wnioski interpretacyjne w stylu odpowiedzi maturalnej.
Metody pracy: praca z tekstem, rozmowa kierowana, analiza problemowa, samodzielne formułowanie wniosków.
Formy pracy: praca indywidualna, praca z całą klasą.
Przebieg lekcji:
1. Wprowadzenie.
Nauczyciel podaje temat lekcji i krótko przypomina, czym jest problematyka egzystencjalna. Zadaje pytanie wprowadzające: czy miłość może przekroczyć granicę śmierci?
2. Głośne odczytanie utworu.
Uczniowie czytają tekst i zwracają uwagę na jego nastrój, niezwykłość sytuacji oraz obecność kilku głosów mówiących.
3. Rozpoznanie sytuacji lirycznej.
Uczniowie ustalają, kto wypowiada się w wierszu i czemu służy taka konstrukcja. Nauczyciel porządkuje odpowiedzi i wskazuje, że wielogłosowość wzmacnia dramatyzm utworu.
4. Analiza kluczowych motywów.
Uczniowie wskazują fragmenty mówiące o umieraniu, śmierci i pośmiertnym trwaniu. Następnie omawiają obraz miłości, która nie kończy się wraz ze śmiercią bohaterki.
5. Analiza środków artystycznych.
Uczniowie odszukują w zakończeniu paralelizmy i wyjaśniają ich funkcję. Wskazują także paradoks polegający na tym, że miłość i bliskość łączą się tu z zanikiem i umieraniem.
6. Formułowanie wniosków.
Uczniowie odpowiadają krótko na pytanie: czym jest śmierć w tym wierszu – chwilą, procesem czy szczególną formą trwania? Kilka osób odczytuje swoje odpowiedzi.
7. Podsumowanie.
Nauczyciel zbiera najważniejsze ustalenia i podkreśla, że utwór Leśmiana ukazuje śmierć jako proces oraz stan zawieszenia między istnieniem a nieistnieniem, a miłość jako uczucie
przekraczające granice życia.
Najważniejsze wnioski do zapamiętania:
- w wierszu występuje wielogłosowość,
- śmierć nie jest ukazana jako jednorazowy moment, lecz jako proces,
- miłość trwa mimo śmierci, ale nie cofa jej skutków,
- ważną rolę odgrywają paradoks i paralelizm.
Zadanie domowe: Napisz krótką wypowiedź: Czy miłość jest silniejsza od śmierci? Odwołaj się do wiersza Leśmiana i jednego innego tekstu kultury.