Poezja miłosna Leśmiana - W malinowym chruśniaku
I FAZA WPROWADZAJĄCA (5 min)Polecenie na start (na tablicy):
„Czy miłość bardziej zapamiętujemy przez uczucia, czy przez zmysły?
A może to pytanie jest niewłaściwie postawione?”
Krótka dyskusja (2–3 wypowiedzi uczniów).
Cel dydaktyczny:
Uruchomienie kategorii: zmysły – uczucia - ciało – pamięć (klucz do interpretacji).
2. KONTEKST (5 min)
Krótko, konkretnie:
Bolesław Leśmian - Młoda Polska - romantyzm
a) kontekst biograficzny: Bolesław Leśmian i Dora Lebenthal, Iłża,
b) Młoda Polska → przełamanie idealizmu romantycznego,
c) miłość jako doświadczenie cielesne i zmysłowe.
Poszerzenie powyższych podpunktów
ad. 2)
Bolesław Leśmian spędził wakacje 11917 roku w domu rodziny Sunderlandów w Iłży (w okolicach) Radomia. Poznał wówczas Dorę Lebenthal, która stała się wielką miłością poety i zarazem jego muzą.
Miejscem, w którym spędzali dużo czasu, był malinowy chruśniak.
Jak odbieracie tego rodzaju tło przyrody? Przez pryzmat uczuć, czyli w duchu romantycznym? Czy przez pryzmat zmysłów, jak poeci młodopolscy?
W który nurt wpisuje się więc twórczość Leśmiana z okresu dwudziestolecia międzywojennego?
Temat lekcji
Miłość jako doświadczenie zmysłowe – interpretacja wiersza W malinowym chruśniaku Bolesława Leśmiana.
Cele lekcji
- wyjaśnię, na czym polega zmysłowość wiersza
- wskażę środki językowe budujące obraz miłości
- zinterpretuję symbol malin
- sformułuję tezę interpretacyjną
- przygotuję krótką wypowiedź problemową w formule maturalnej
Kryteria sukcesu
Będę wiedział, że osiągnąłem cel, jeśli:
- wskazuję w tekście przykłady odwołań do zmysłów
- wyjaśniam, czym jest synestezja, i potrafię podać przykład
- tłumaczę, co symbolizują maliny
- formułuję poprawną tezę interpretacyjną
- potrafię odnieść wiersz do innego tekstu kultury
- wypowiadam się jasno, logicznie i rzeczowo
Przebieg lekcji
1. Wprowadzenie
Pytanie otwierające: Czy miłość bardziej zapamiętujemy przez emocje czy przez zmysły?
Krótka rozmowa kierowana. Uczniowie wskazują pierwsze skojarzenia, a nauczyciel zapisuje na tablicy dwa hasła: emocje i zmysły.
2. Kontekst
Nauczyciel krótko przypomina, że wiersz Leśmiana ukazuje miłość nie jako uczucie idealizowane, lecz jako doświadczenie cielesne, zmysłowe i silnie związane z naturą.
Pytanie do uczniów: Czy ten utwór pokazuje miłość idealną czy zmysłową?
3. Analiza w grupach
Klasa zostaje podzielona na cztery grupy. Każda grupa analizuje inny aspekt utworu i formułuje krótki wniosek.
- Grupa 1: zmysły w wierszu
- Grupa 2: relacja natura – ciało
- Grupa 3: symbolika malin
- Grupa 4: czas i pamięć
4. Synteza
Po prezentacji odpowiedzi nauczyciel prowadzi uczniów do wspólnego sformułowania tezy interpretacyjnej:
Wiersz ukazuje miłość jako doświadczenie zmysłowe, intensywne i zapamiętane jako wyjątkowa chwila.
Na tablicy zostają zapisane pojęcia: sensualizm, synestezja, symbol, erotyk, pamięć.
5. Odniesienie do matury
Uczniowie formułują tezę do wypowiedzi pisemnej na temat miłości jako doświadczenia zmysłowego.
Następnie odpowiadają ustnie na pytanie problemowe:
Jak literatura ukazuje miłość jako doświadczenie zmysłowe?
Proponowane konteksty: Lalka, Chłopi, Sonety do Laury.
6. Podsumowanie
Pytanie końcowe: Co w tym wierszu jest ważniejsze – ciało czy uczucie?
Praca domowa
- napisz krótki akapit interpretacyjny na temat znaczenia zmysłów w budowaniu obrazu miłości u Leśmiana
- albo przygotuj 2-minutową wypowiedź ustną: Dlaczego „W malinowym chruśniaku” to erotyk?
Uwagi metodyczne
- lekcja rozwija umiejętności potrzebne na maturze pisemnej i ustnej
- uczniowie pracują problemowo i interpretacyjnie
- szczególny nacisk położony jest na formułowanie tezy i argumentowanie