polskimatura.pl / Testy / Antyk / Antyk sprawdzian: Edyp archetyp frazeologia wersja A - model
📜 Antyk

Antyk sprawdzian: Edyp archetyp frazeologia wersja A - model


Sprawdzian z antyku - Edyp, archetypy, frazeologia (wersja A) - model odpowiedzi



1. Wyjaśnij źródła pochodzenia związków frazeologicznych i podaj po dwa przykłady. 8 pkt
a) mitologia - "być w objęciach Morfeusza", "koń trojański",
b) Biblia - "hiobowe wieści", "od Annasza do Kajfasza",
c) historia - "pójść do Canossy", "miecz Damoklesa",
d) obserwacja rzeczywistości i przyrody - "mieć węża w kieszeni", "podrzucić kukułcze jajo",
e) literatura - "młodzi gniewni", "chocholi taniec".

2. Czego archetypem jest Tezeusz? (2 elementy). 2 pkt
- odwagi, która nie cofa się przed niczym, odrzuca lęk przed śmiercią, mimo ogromnego zagrożenia,
- determinacji w chęci ratowania swojej społeczności,
- otrzymanego wsparcia ("nić Ariadny").

3. Jakim władcą był Edyp? W oparciu o prolog, epeisodion I, stasimon I. 5 pkt
- szanowany i doceniany za to, co już uczynił dla Teb (uratowanie miasta przed Sfinksem dzięki rozwiązaniu zagadki),
- wrażliwy na krzywdę innych, zwłaszcza swoich poddanych,
- przedsiębiorczy (już wysłał Kreona do wyroczni, żeby się dowiedzieć, jakie są przyczyny zarazy pustoszącej miasto),
- był też dociekliwy i to był również istotny motyw wysłania Kreona do wyroczni (co się powtarza, gdyż wcześniej dociekliwość spowodowała, że udał się z Koryntu do wyroczni, po czym opuścił swoje miasto na zawsze),
- dociekliwość wiąże się też z konsekwencją, a nawet zawziętością i zdeterminowaniem,
- jest świadomy swojej pozycji i uznania, stąd bierze się jego duma i pewność siebie,
- ojcowski wobec swoich poddanych, którzy przybywają do niego i proszą o wsparcie,
- jest surowy, zapowiada srogie kary dla tego, kto zabił Lajosa i dla tych, którzy ewentualnie chronią zabójcę.

4. Relacje między:
a) Edypem a Tyrezjaszem 5 pkt
- Edyp zarzuca Tyrezjaszowi kłamstwa, oszukiwanie władcy,
- Tyrezjasz natomiast nie chce odpowiadać władcy, który odbiera to jako odmowę współpracy,
- starzec czuje się upokorzony i to czyni go jeszcze bardziej agresywnym w słowach,
- Edyp oskarża go więc o spiskowanie i straszy karą,
- nie okazuje szacunku dla jasnowidza i kapłana, nie zwraca uwagi na jego podeszły wiek,
- zdaje sobie sprawę, że Tyrezjasz jako ślepiec nie był w stanie sam podjąć działania przeciw władcy, więc przypuszcza, że spiskuje on razem z Kreonem,
- zachowuje się bardzo arogancko wobec kapłana, jest poirytowany i kieruje nim gniew,
- fakty przedstawiane przez Tyrezjasza brzmią dla niego tak nieprawdopodobnie, że zakłada z góry, iż starzec kieruje się złymi intencjami;

b) Edypem a Kreonem 5 pkt
- początkowo relacje między Edypem a Kreonem są dobre - wysyła swojego szwagra do wyroczni, więc darzy go zaufaniem,
- stosunek Edypa do Kreona jest pochodną jego relacji z Tyrezjaszem,
- twierdzi, że Kreon chce przejąć władzę i spiskuje przeciw niemu,
- historia z Lajosem jest wg Edypa pretekstem do zrzucenia winy na króla,
- sytuację, w jakiej się znalazł, interpretuje jako próby bezpodstawnych oskarżeń i ataków na władcę,
- Kreon natomiast broni się przed oskarżeniami i podaje m.in. taki argument, że jest usatysfakcjonowany swoją pozycją w państwie - ma duże wpływy, a jednocześnie nie ponosi żadnej odpowiedzialności.

UWAGI DOTYCZĄCE POPRAWNOŚCI JĘZYKOWEJ

SŁOWOTWÓRSTWO
Istnieje wyraz "pomoc", istnieją wyrazy z formantem "-ość", np. "starość", "złośliwość", ale nie ma wyrazu "pomocność".

FRAZEOLOGIA
Błąd: "Wypominają jego dobre czyny", raczej "przypominają o jego dobrych czynach"; wypominamy to, co złe.

ORTOGRAFIA
1. "Dążyć" a "darzyć" ("Ludność darzy Edypa ogromnym szacunkiem") - "darzyć", bo "dar".
2. Niektóre błędy ortograficzne są niebezpieczne i niewychowawcze, np. użycie zamiast czasownika "zabić", wyrazu "zapić".

INTERPUNKCJA
Przed spójnikiem "by" zawsze dajemy przecinek: "Zrobił wszystko, by im pomóc".

PUNKTY I OCENY
25 - 23 = bdb
22 - 19 = db
18 - 15 = dst
14 - 10 = dop
9 - 0 = ndst

SPRAWDZIAN WERSJA A

←Powrót na stronę TESTY ANTYK


Okładka e-booka „Matura pisemna z języka polskiego” E-book · 165 stron · poziom podstawowy Cały arkusz maturalny w jednej książce E-book Matura pisemna z języka polskiego: „Język polski w użyciu”, test historycznoliteracki i wypracowanie. Procedury, ćwiczenia z kluczem i przykłady ocenionych prac. Cena premierowa 59 zł do 31 października 2026, godz. 21.00. Potem 79 zł. Zobacz e-book → Okładka e-booka „Matura ustna 2027” E-book · 213 stron Wszystkie 76 zadań jawnych — opracowane po kolei E-book Matura ustna 2027: do każdego zadania z puli CKE propozycja tezy, argumenty oparte na lekturze i konteksty. Plus 15 autorskich zadań niejawnych do treningu drugiej części egzaminu. Zobacz e-book →

Najpierw sprawdź za darmo — bezpłatny fragment, 8 stron →

Okładka e-booka „Wielka piątka powieści przed maturą” E-book · 135 stron Pięć powieści, które wracają na maturze najczęściej E-book Wielka piątka powieści przed maturą: Lalka, Zbrodnia i kara, Przedwiośnie, Ferdydurke i Rok 1984 — każda oglądana z kilku stron naraz: motywy z przypisaną sceną, zestawienia z innymi lekturami, gotowe tezy i Czerwona strefa przeinaczeń. Zobacz e-book →

Najpierw sprawdź za darmo — fragment do wszystkich pięciu powieści, 41 stron →

Wolisz zwykły przelew? Też można.
Odbiorca: Andrzej Łopata · konto 29 1240 3477 1111 0011 6853 9704
Tytuł: nazwa e‑booka i Twój adres e‑mail
E‑book wyślę na ten adres, gdy tylko przelew dotrze.

Potrzebujesz pomocy?

Chcesz lepiej opanować tę lekturę?

Na korepetycjach online omówimy treść, problematykę i konteksty — tak, żebyś rozwiązał każdy test i napisał wypracowanie na maturze. Indywidualnie, w Twoim tempie.

Sprawdź korepetycje z języka polskiego → tel.512 858 679 mailadmin@polskimatura.pl

Jesteś w pierwszej klasie? Ten materiał wraca potem na maturze, a oceny z pierwszego roku ciągną się przez cztery lata. Napisałem e-book Język polski w pierwszej klasie liceum i technikum — cały rok moduł po module, ćwiczenia z kluczem odpowiedzi, pojęcia i karty do druku.

Czytaj dalej w tym dziale