O dwudziestoleciu całościowo
Między gabinetem psychoanalizy a kinem
Zakończenie I wojny światowej w 1918 roku wiązało się z jednej strony z wielkimi zmianami na mapie politycznej Europy, z umacnianiem sie ustrojów demokratycznych (równolegle dochodzi do ruchów rewolucyjnych i rodzeniem się struktur totalitarnych - Rosja), z drugiej - z rozpoczęciem procesu gwałtownego rozwoju technicznego. Rozwija się prasa, pojawia się kino.Na rozwój literatury okresu międzywojennego miały wpływ nowe koncepcje naukowe, filozoficzne i psychologiczne.
Wymienić tu trzeba teorię względności Alberta Einsteina, zaś z dziedziny nauk psychologicznych - freudyzm. Zygmunt Freud we Wstępie do psychoanalizy (1917) stwierdził, iż wpływ na zachowanie człowieka mają procesy przebiegające w podświadomości, zwłaszcza kompleksy, które są następstwami przykrych przeżyć z dzieciństwa usuwanych przez pamięć, ale nie zanikających zupełnie, lecz kształtujących głębię psychiczną człowieka, przekształcająych się w lęki i zaburzenia psychiczne.
Ważnym czynnikiem eksponowanym przez freudyzm jest popęd seksualny, tłumiony i powstrzymywany przez normy kulturowe i obyczajowe, ale znajdujący swoje ujście w inny sposób, np. poprzez działania twórcze lub zaburzenia psychiczne.
Na okres międzywojenny przypada szybki i znaczący kulturowo rozwój kina. Kino nieme doczekało się ambitnych realizacji filmowych (np. niemiecki film ekspresjonistyczny Gabinet doktora Caligari, 1919; rosyjski Pancernik Potiomkin Sergiusza Eisensteina). Wnet pojawia się dźwięk - już w 1929 roku otwarte zostało w Warszawie pierwsze kino dźwiękowe. Publiczność najchętniej oglądała melodramaty i komedie. Zaczyna się jednocześnie popularność filmów, w których występują gwiazdy (zwłaszcza Greta Garbo, Charlie Chaplin, Pola Negri - Apolonia Chałupiec, aktorka polskiego pochodzenia).
Polscy aktorzy teatralni stawali się dzięki kinu również niezwykle popularni (Eugeniusz Bodo, Adolf Dymsza, Hanka Ordonówna).
Kontynuacje tradycji artystycznej
Mimo wyrazistej cezury międzyepokowej (I wojna światowa), artyści dzwudziestolecia kontynuowali wypracowane przez tradycję kierunki w sztuce.Silny w XIX wieku realizm, zwłaszcza koncentrujący się na prawdzie psychologicznej - tzw. realizm psychologiczny - ale też splatający się z nim realizm obyczajowy, poszukujący prawdy o społeczeństwie - był kontynuowany i odnajdujemy go w twórczości Zofii Nałkowskiej (Granica), Marii Kuncewiczowej (Cudzoziemka), Marii Dąbrowskiej (Noce i dnie).
Z kolei poeci - Leopold Staff i Bolesław Leśmian - szli torem, który obrali w okresie Młodej Polski, dokonując oczywiście pewnej transformacji artystycznej, ale też nie odrywając się od tego, co nazywamy tradycją poetycką.
Z kolei twórcy skupieni wokół grupy Skamander - stanowiący młode pokolenie debiutujące w nowej rzeczywistości - świadomie nawiązywali do kierunków i rozwiązań obecnych w poprzednich epokach.
Nurt awangardowy
Powrót do epokiDwudziestolecie międzywojenne