Interpretacja Tanga
Geneza Tanga
1. Przemiany obyczajowe w Europie począwszy od lat 60. (rewolucja seksualna - odrzucenie tradycyjnej moralności wynikającej z zasad chrześcijańskich, które zakazywały seksu przedmałżeńskiego, nie akceptowały wolnych związków; eksponowana wartość to wolność osobista, której konsekwencją była swoboda obyczajowa i laicyzacja życia).2. Co wpłynęło na powstanie dramatu Mrożka Tango?
a) z pewnością echa rewolucji obyczajowej w Europie,
b) ale też sytuacja polityczna w Polsce - styl sprawowania władzy przez ekipę Władysława Gomułki - tzw. dyktatura ciemniaków (termin Stefana Kisielewskiego, publicysty "Tygodnika Powszechnego".
3. Interpretacja didaskaliów do aktu I - objaśnianie sensu scenografii jako alegorii sytuacji społecznej; wskazywanie elementów tradycji i nowoczesności).
- bałagan, rozmemłanie, pomieszanie staroświeckości z pseudonowoczesnością;
- staroświecki wózek dziecięcy, zakurzona suknia ślubna ciotki, a jednocześnie trampki, ... .
Obraz rodziny jako model świata
Mrożek ukazuje w Tangu problemy świata XX wieku poprzez obraz rodziny. Stosunki w niej panujące odzwierciedlają - na zasadzie metafory i analogii - mechanizmy rządzące światem, zmierzającym w kierunku dyktatury.Stomil i Eleonora reprezentują pokolenie, które zerwało więzy łączące ludzi z tradycją i konwenansami. Jednak ta odmiana awangardyzmu, postępowości i nowoczesności ulega kompromitacji, a co najważniejsze - ustępuje miejsca prymitywnej sile, która w równej mierze zmiecie tradycję, jak i nowoczesność.
Artur to przedstawiciel młodego pokolenia, które dostrzega wokół siebie pustkę i chaos. Celem staje się dla niego powrót do zanegowanych i odrzuconych przez rodziców - a nawet dziadków - tradycji i wartości.
Artura cechuje jednak inteligencka miękkość, dlatego musi ulec sile i prymitywizmowi ludzi takich jak Edek.
W kierunku totalitaryzmu
W toku interpretacji Tanga nie może nam umknąć fakt, że do idei totalitaryzmu dojrzewa jako pierwszy Artur. Najpierw próbuje znaleźć jakąkolwiek ideę i zmusza do jej poszukiwania rodzinę. Wuj Eugeniusz proponuje Boga, ale "To już było". Następny jest sport, potem eksperyment (propozycja Stomila), a wreszcie postęp. W międzyczasie umiera babcia Eugenia i to wydarzenie stało się inspiracją dla Artura, który - iście po Gombrowiczowsku - nazywa śmierć "wspaniałą formą".Artur zdaje sobie sprawę, że wcielenie w życie tej idei potrzebuje wykonawcy, kogoś z bicepsami i dobrym ciosem Edek - człowiek silny i prostacki, jest przedstawicielem mas społecznych, proletariackich, ludowych i to on oraz jemu podobni poprowadzą społeczeństwo ku nowej, prostej jak krok tanga, rzeczywistości. Pokonał bez większych problemów intelektualistę walczącego o powrót świata tradycji. Program Edka jest prosty i jego oczekiwania wobec społeczeństwa są bardzo konkretne: ma siłę (mocny cios), nie ma skrupułów, żeby jej użyć, ale też nie trzeba się go bać - byle siedzieć cicho i egzystować w posłuchu.
Sprawdź się i pogłębiaj
Powrót do epokiWspółczesność