PRAKTYKI WE IX
X - T1
L1 (8 X 2025): Lekcja organizacyjna (lektury, wymagania maturalne, ...).
LEKTURY 2025/2026
PRZEDMIOTOWE OCENIANIE WEWNĄTRZSZKOLNE
Informator maturalny od roku szkolnego 2025/2026
P.d. Podr. s. 40.
L2 (22 X 2025): Zbrodnia i kara Fiodora Dostojewskiego jako powieść - dyskusja.
s. 40.
1. Kierunki rozwoju prozy XIX wieku:
a) realizm,
b) naturalizm,
c) powieść polifoniczna.
2. Co to znaczy, że w przypadku powieści naturalistycznej i zwłaszcza powieści polifonicznej czytelnik utracił przewodnika, jaki występował w tradycyjnej prozie, zwłaszcza realistycznej (homofonicznej)?
3. Cechy powieści polifonicznej (powieści dialogu).
4. Zad. 1-4, s. 43.
5. Techniki narracyjne Dostojewskiego:
a) monolog wewnętrzny,
b) dialogi z bohaterami (ideowe, światopoglądowe),
c) stosowanie mowy pozornie zależnej,
d) tradycyjne wypowiedzi narratora trzecioosobowego nie są zbyt częste i ich rola w spojrzeniu na daną postać lub problem nie jest ważniejsza od rangi wypowiedzi bohaterów (powieść polifoniczna), e) dość częste w powieści antycypacje narratora (wyprzedzanie toku wydarzeń)
P.d.
1. Dalej s. 43.
2. Raskolnikow - Porfiry Pietrowicz, Raskolnikow - Sonia, Raskolnikow - Swidrygajłow.
L3 (29 X 2025): "Zdialogowana" świadomość bohatera Dostojewskiego oraz relacje między dialogiem a fabułą.
Spr. p.d. Raskolnikow - Porfiry Pietrowicz, Raskolnikow - Sonia, Raskolnikow - Swidrygajłow.
Zadania s. 43 od 4.
Przeanalizuj fr. obrazujące relacje między bohaterami. Wyjaśnij, czy dany fragment stanowi monolog wewnętrzny, dialog czy jakąś inną formę. Zrelacjonuj, co każda z postaci mówi, a co myśli o drugiej osobie. Wskaż różnice i zastanów się, z czego one wynikają.
Raskolnikow - Sonia:
s. 274.
Raskolnikow wyjaśnia, na czym polega podobieństwo między nim a Sonią. Oboje zabili w pewnym sensie siebie. Jednocześnie swoimi decyzjami i postępkami niczego nie osiągnęli ani nikogo nie uratowali.
Rodion wyjaśnia Soni, że liczy się tylko wolność i władza, ale najważniejsza jest władza nad stworzeniem. Jego tok myślenia przypomina w jakiejś mierze Konrada - bohatera III części Dziadów Adama Mickiewicza, który też dostrzegał fakt, iż świat jest źle skonstruowany i trzeba go zmienić, zredukować cierpienie.
Między Raskolnikowem a Konradem jest jednak istotna różnica.
s. 340.
s. 346.
s. 348.
s. 355.
Raskolnikow - Razumichin:
s. 258.
s. 259.
Raskolnikow - Łużyn:
Raskolnikow - Swidrygajłow:
s. 386.
s. 393.
XI-T1 (2)
L4 (5 XI 2025): Nierealne w świecie realnym - rola snu i przypadku w Zbrodni i karze oraz w innych utworach literackich różnych epok.
1. Interpretacja rozdziału V części pierwszej (sen Raskolnikowa o kobyłce/bułance; pomijamy ostatnią stronę).
Zadaniem uczniów jest opowiedzenie snu własnymi słowami i próba wyjaśnienia jego symboliki lub analogii.
Należy zwrócić uwagę na pytania, jakie zadaje sobie bohater po przebudzeniu.
Warto podkreślić, że sen jest w literaturze jednym z zabiegów umożliwiających ukazanie świata wewnętrznego bohatera.
2. Interpretacja rozdziału II Epilogu (sen o zarazie idącej z głębi Azji na Europę).
Zrelacjonowanie snu i próba wyjaśnienia jego symboliki.
3. Interpretacja rozdziału V części pierwszej - ostatnia strona (rola przypadku, fatum).
4. Punkt centralny powieści:
a) przygotowania (rozdział VI części pierwszej),
b) zbrodnia (rozdział VII części pierwszej).
P.d.
Praca nad motywem snu w III części Dziadów Adama Mickiewicza i w Kordianie Juliusza Słowackiego.
L5 (12 XI 2025): Rola fantastyki (metafizyki) w Przygotowaniu - części wstępnej Kordiana Juliusza Słowackiego.
1. Redagowanie krótkiej notatki interpretacyjnej dotyczącej motta z Lambra.
2. Czas i miejsce akcji:
a) pomyłka Szatana (31 grudnia 1799 zamiast 31 grudnia 1800) - Zło nie panuje nad dziejami,
b) chata - de facto Grota Twardowskiego na Krzemionkach pod Krakowem.
3. Obecność świata fantastycznego (czarownice, Szatan, ...) jako cecha dramatu romantycznego.
4. Funkcje przedmiotów w przestrzeni fantastycznej:
a) zgrzebło (grzebień dla zwierząt) Czarownicy - Szatan wzrusza się, gdyż tym grzebieniem był czesany przez Twardowskiego, gdy zamienił się w psa,
Tu przypomnienie ballady Adama Mickiewicza Pani Twardowska.
L6 (19 XI 2025): Sposoby kreacji postaci historycznych w Przygotowaniu.
Wnikliwa interpretacja ballady Adama Mickiewicza Pani Twardowska.
Karta pracy - część I.
P.d. Pozostałe części karty pracy.
L7 (3 XII 2025): Dylematy egzystencjalne Kordiana.
Powrót do kryterium 5. z poprzedniej lekcji:
Rozważam problemy kreacjonizmu i opisywania rzeczywistości oraz uzasadniam, która z postaw artystycznych jest mi bliższa. Odnoszę się do wiersza Rozłączenie i do Przygotowania z Kordiana.
Podr. s. 233.
Cel lekcji:
Poznasz tło historyczno-kulturowe ważne dla zrozumienia Kordiana i opiszesz dylematy egzystencjalne tytułowego bohatera.
Kryteria sukcesu:
1. Wyjaśniam etymologię imienia Kordian.
2. Opisuję sytuację dzieci wieku i wskazuję przyczyny rozczarowań tego pokolenia.
3. Charakteryzuję Kordiana w oparciu o wybrane fragmenty tekstu i zwracam uwagę na zmiany uczuciowe bohatera.
4. Relacjonuję opowieść Grzegorza o Kazimierzu i rozważam problem intencji służącego.
5. Wyjaśniam, na czym polega związek Kordiana z bohaterem werterycznym i hamletycznym.
Zrobione kryteria 1-3, 4-5 na następnej lekcji.
P.d. Dokument Google: Mikołaj nieparzyste, Oliwia parzyste, obydwoje zad. 13.
L8 (10 XII 2025): Kordian w poszukiwaniu wartości.
Spr. p.d. Dokument Google: Mikołaj nieparzyste, Oliwia parzyste, obydwoje zad. 13.
Podr. s. 238.
Uzupełnienie: opowieść Grzegorza "o Janku co psom szył buty". Jaki morał wynika z tej bajki (w didaskalium mamy takie określenie gatunku). Cel lekcji:
Relacjonujesz przebieg podróży Kordiana po Europie i wnioskujesz o skutkach konfrontacji młodzieńczych wyobrażeń bohatera z rzeczywistością.
Kryteria sukcesu:
1. Rozumiem, na czym polega stereotypowość poglądów na Anglię, Włochy i Watykan (kontekst kulturowy).
2. Konfrontuję w/w stereotypy ze spojrzeniem Kordiana.
3. Wyciągam wnioski związane z tematem lekcji - ustalam, jakich wartości bohater szukał, a co znalazł w czasie podróży po Europie.
L9 (17 XII 2025): Winkelriedyzm kontra mesjanizm.
Podr. s. 242.
Cel lekcji:
Wyjaśniasz pojęcia mesjanizmu, winkelriedyzmu i solidaryzmu oraz kojarzysz je z autorami i utworami oraz oceniasz ich szanse realizacji w rzeczywistości po powstaniu listopadowym.
Kryteria sukcesu:
1. Omawiam okoliczności pojawienia się w świadomości Kordiana kluczowej idei jego życia - winkelriedyzmu - i wyjaśniam to pojęcie.
2. Wyjaśniam sens wyrażenia: Polska Winkelriedem narodów.
3. Konfrontuję winkelriedyzm z mesjanizmem i decyduję, czy winkelriedyzm jest pozytywną odpowiedzią na mesjanizm, czy jest to jego karykatura.
4. Uzasadniam wybór najbardziej pragmatycznej koncepcji narodowowyzwoleńczej (mesjanizm, winkelriedyzm, solidaryzm narodowy).
Winkelriedyzm kontra mesjanizm - zob. scenariusz lekcji!
L10 (7 I 2026): Koncepcje narodowo-wyzwoleńcze romantyzmu.Która z koncepcji poświęcenia dla ojczyzny jest bardziej realistyczna i warta wprowadzenia w czyn?
Celem lekcji jest rozumienie pozytywów i negatywów koncepcji narodowo-wyzwoleńczych romantyzmu.
Zadanie edukacyjne.
Pracując w grupach przeanalizujcie romantyczne koncepcje poświęcenia dla ojczyzny i oceńcie, która z nich jest bardziej realistyczna i warta wprowadzenia w czyn. Uwzględnijcie III część Dziadów oraz Pana Tadeusza Adama Mickiewicza, a także Kordiana Juliusza Słowackiego oraz ewentualnie inne utwory związane z zagadnieniem. Przedstawcie zagadnienie w ciekawej formie (np. dyskusji w grupie, prezentacji itp.).
Kryteria sukcesu:
1. Potrafię omówić co najmniej trzy romantyczne koncepcje poświęcenia dla ojczyzny.
2. Dokonuję wyboru koncepcji najbardziej realistycznej i wartej wprowadzenia w czyn oraz potrafię swój wybór umotywować.
3. Zabieram głos w dyskusji i potrafię przekonać rozmówców do swoich argumentów.
lub
4. Komentuję materiał graficzny i odpowiadam na pytania odbiorców.
Koncepcje narodowo-wyzwoleńcze romantyzmu - zob. scenariusz lekcji!
P.d. Dokończenie karty pracy o prometeizmie i uzupełnienie tabeli porównawczej.II PÓŁROCZE
POWRÓT DO PRACY NAD WESELEM
L11 (11 II 2026): Poetyckie nawiązania do Wesela (Stanisław Baliński, Afisz "Wesela").
Podr. s. 125.
Cel lekcji:
Potrafisz zinterpretować sposób nawiązania do Wesela Wyspiańskiego przez Stanisława Balińskiego w wierszu Afisz "Wesela", zwracając uwagę z jednej strony na obrazy poetyckie będą opisem tego, co działo się na scenie w 1901 roku, z drugiej - na wpływ sztuki na widzów i ich dalsze życie.
Kryteria sukcesu:
1. Wyjaśniam budowę wiersza, wydzielam całostki i określam, czego dotyczą.
2. Interpretuję obrazy poetyckie opisujące scenę i pierwsze reakcje widzów (strofa trzecia).
3. Określam funkcje epitetów opisujących chatę bronowicką: "groźna" i "niedopełniona".
4. Wyjaśniam metaforę dotyczącą widm przechodzących "z czarnej kulisy marzeń na estradę sumień".
5. Interpretuję sposób przedstawienia Stanisława Wyspiańskiego i symbolikę jego "bladości".
6. Wyjaśniam puentę utworu.
Ad. 1.
Analiza całostek znaczeniowych
Wiersz można podzielić na cztery główne segmenty:
1. Prolog: Teatr przed podniesieniem kurtyny (Wersy 1–5)
Czego dotyczy: Opisuje atmosferę krakowskiego Teatru Miejskiego. Baliński kreśli obraz luksusu - jak na tamte czasy.
Kluczowy moment: Postać cynicznego krytyka, który traktuje Wyspiańskiego jako "nudziarza". To symbol niezrozumienia geniuszu przez współczesnych mu ludzi przed momentem olśnienia.
2. Przejście w świat wizji (Wersy 6–10)
Czego dotyczy: Moment otwarcia sceny. Rzeczywistość teatru znika, a czytelnik (i widz) zostaje wrzucony w sam środek akcji Wesela.
Kluczowy moment: "Scena się otwiera". Dom w Bronowicach staje się miejscem "groźnym" i "roztańczonym".
3. Katalog symboli i świadkowie (Wersy 11–26)
Czego dotyczy: Przywołanie konkretnych rekwizytów i osób obecnych na premierze.
Obrazy: Stół w bieli świec, oko sadu, szal Racheli. To elementy, które budują nastrój grozy i tajemnicy.
Społeczność: Wymienienie nazwisk (Feldman, Walewski) nadaje wierszowi charakteru świadectwa. Baliński pokazuje, że premiera była zbiorowym wstrząsem, który "omotał" gości "godziną wielkości".
4. Kulminacja: Portret Wyspiańskiego i sens dzieła (Wersy 27–38)
Czego dotyczy: Metafizyczny portret autora oraz ostateczna interpretacja Wesela.
Bladość poety: Baliński broni Wyspiańskiego przed zarzutami o "bladość" (bezbarwność), nadając tej cechę rangę tragiczną – to bladość wizjonera, który widzi więcej niż inni.
Finał: Teatr zostaje ukazany jako miejsce, w którym poeta "zamyka w kręgu" historię polskiej niewoli, przemieniając narodowe cierpienie w wielką sztukę ("ku większej chwale ludzkiej").
Podsumowanie funkcji tych całostek:
Baliński stosuje technikę zbliżenia filmowego:
Total: Budynek teatru i tłum.
Plan średni: Scena, aktorzy, symbole.
Zbliżenie (detal): Blada twarz Wyspiańskiego stojącego za kulisami.
Dzięki temu czytelnik ma poczucie, że nie tylko czyta o premierze, ale bierze w niej udział, przechodząc od roli widza do roli uczestnika narodowego misterium.
POWRÓT DO PRACY NAD KORDIANEM
L12 (18 II 2026): Cele kreacji postaci Kordiana i sytuacji dramaturgiczych.
Prometeizm - kluczowa koncepcja ideowa romantyzmu
Prometeizm a winkelriedyzm - tabela porównawcza (kryteria porównania)
L13 (25 II 2026): Intepretacja utworu Fortepian Szopena Cypriana Norwida.
Podr. 2.2 s. 54.
POWRÓT - PANEL LEKCYJNY 2025/2026
L13 (25 II 2026): Intepretacja utworu Fortepian Szopena Cypriana Norwida.
Podr. 2.2 s. 54.