polskimatura.pl / Antyk / Biblia / Symbole biblijne
📜 Antyk · Biblia

Symbole biblijne — droga i góra

Przestrzeń w Biblii niemal nigdy nie jest tylko tłem — bywa nośnikiem sensu. Dwa najczęściej spotykane symbole przestrzenne to droga i góra. Oto, co znaczą i jak wykorzystać je na maturze.

Wprowadzenie

Przestrzeń jako znak

W tekstach biblijnych miejsca i kierunki mają znaczenie symboliczne: wędrówka mówi o losie człowieka, a wzniesienie — o bliskości Boga. Znajomość tych symboli pomaga interpretować nie tylko Biblię, lecz także późniejszą literaturę, która z niej czerpie (motyw homo viator, góra jako miejsce objawienia).

Droga

Droga jest symbolem życia rozumianego jako dążenie do celu, a także określonego postępowania. Wędrówka człowieka bywa przedstawiana jako skutek jego sprzeniewierzenia się Bogu — w pewnym sensie wyraża samą naturę człowieka.

Łacińskie określenie „homo viator" (człowiek wędrujący) to jeden z najczęstszych toposów kultury. O ile w mitach greckich dominuje wędrówka indywidualna (np. Odyseusz), o tyle w Starym Testamencie podstawową rolę odgrywa wędrówka narodu wybranego do Ziemi Obiecanej (Księga Wyjścia).

Jak użyć na maturze: przy motywie wędrówki, sensu życia, ludzkiego losu — zestaw biblijną drogę do Ziemi Obiecanej z Odyseją (wędrówka indywidualna) albo z literaturą późniejszą, gdzie życie to droga (np. Pan Tadeusz, liryka pielgrzyma).

Góra

Góra to symbol dążenia człowieka ku Bogu, a nawet spotkania z Bogiem. Tak było w przypadku przekazania Mojżeszowi kamiennych tablic z Dekalogiem na górze Synaj (Wj 19,2–25).

Góra Syjon w Jerozolimie to miejsce, gdzie król Salomon wzniósł okazałą świątynię. W Ewangelii wg św. Mateusza pojawia się natomiast słynne Kazanie na Górze (Mt 5,1 nn.) — góra staje się miejscem ogłoszenia nowego prawa.

Jak użyć na maturze: przy motywie sacrum, relacji człowiek–Bóg, miejsca objawienia — góra jako przestrzeń spotkania z Bogiem i ogłaszania prawa (Synaj, Kazanie na Górze).
Opracowanie: Andrzej Łopata — polonista, nauczyciel języka polskiego w szkole ponadpodstawowej, korepetytor.