Cała tragedia po kolei: zakaz Kreona, dwa pogrzeby Polinejkesa, sąd, spór z Hajmonem, ostrzeżenie Tejrezjasza i trzy samobójstwa — plus wyjaśnienie, na czym polega konflikt tragiczny.
Streszczenie w trzech zdaniach. Po bitwie, w której dwaj bracia — Eteokles i Polinejkes — zabili się nawzajem, nowy władca Teb Kreon każe pochować obrońcę miasta z honorami, a napastnika zostawić bez pogrzebu i grozi śmiercią każdemu, kto złamie zakaz. Ich siostra Antygona mimo to sypie na ciało brata ziemię, zostaje schwytana i skazana na zamurowanie w grocie; nie ustępuje ani przed Kreonem, ani przed strachem, a jej narzeczony Hajmon, syn władcy, daremnie prosi ojca o zmianę wyroku. Kreon zmienia zdanie dopiero po ostrzeżeniu wieszcza Tejrezjasza, ale przychodzi za późno: Antygona już się powiesiła, Hajmon zabija się przy jej ciele, a jego matka Eurydyka — po usłyszeniu wieści — odbiera sobie życie, zostawiając Kreona żywego i całkiem samego.
W tej tragedii nie ma postaci złej i dobrej. Są dwie racje, z których każda ma poważne uzasadnienie — i to jest dokładna definicja konfliktu tragicznego.
Antygona — córka Edypa, powołuje się na prawo boskie i obowiązek wobec zmarłego. Ismena — jej siostra, boi się i odmawia pomocy, potem chce dzielić winę. Eteokles i Polinejkes — bracia, którzy zabili się w walce o Teby.
Kreon — wuj Antygony, nowy król; powołuje się na prawo państwowe i dobro miasta, ale broni też własnego autorytetu. Hajmon — jego syn i narzeczony Antygony. Eurydyka — żona Kreona, pojawia się tylko na chwilę i tylko po to, by usłyszeć najgorsze.
Tejrezjasz — ślepy wieszcz, mówi Kreonowi, że bogowie odrzucają ofiary miasta. Strażnik — postać z niższego świata, przynosi obie wiadomości o pogrzebie. Chór starców tebańskich — komentuje, przestrzega, ale niczego nie rozstrzyga.
Antygona wyprowadza Ismenę przed pałac i mówi jej o zakazie. Chce, żeby razem pochowały brata. Ismena odmawia: są kobietami, nie mogą sprzeciwiać się władzy, a ród i tak już wystarczająco doświadczyła klątwa. Antygona idzie sama i od razu zapowiada, że jeśli zginie, zginie za rzecz świętą.
Nowy władca ogłasza swój program: nic nie jest ważniejsze od państwa, a wróg ojczyzny nie może być traktowany tak jak jej obrońca. To nie jest przemowa tyrana — brzmi rozsądnie i chór ją przyjmuje.
Strażnik przynosi wieść, że ktoś przysypał ciało cienką warstwą ziemi i dopełnił obrzędu. Kreon wpada w gniew i podejrzewa przekupstwo. Wtedy chór wygłasza słynną pieśń o tym, jak wiele potrafi człowiek — i że ta sama siła może go zaprowadzić w dobrą albo w złą stronę.
Strażnicy odgarniają ziemię i czekają. Antygona wraca, żeby powtórzyć obrzęd, i zostaje ujęta na gorącym uczynku. Nie zaprzecza niczemu.
Antygona mówi, że prawa boskie są niepisane i wieczne, a rozporządzenie człowieka nie może ich unieważnić. Kreon widzi w tym bunt przeciw władzy, a to, że sprzeciwia mu się kobieta z jego rodziny, czyni sprawę jeszcze gorszą. Ismena chce ponieść karę razem z siostrą; Antygona odsuwa ją twardo, bo wcześniej odmówiła.
Syn nie przychodzi się kłócić — przychodzi ostrzec. Mówi ojcu, że miasto szeptem trzyma stronę dziewczyny i że nie ma państwa, które byłoby własnością jednego człowieka. Rozmowa kończy się awanturą; Hajmon wychodzi z zapowiedzią, że ojciec go więcej nie zobaczy. Kreon łagodzi karę: zamiast ukamienowania każe zamurować Antygonę żywcem w skalnej grocie.
Ślepy wieszcz mówi, że ptaki i psy roznoszą po mieście szczątki niepogrzebanego, ołtarze są zbezczeszczone, a bogowie nie przyjmują ofiar. Ostrzega, że Kreon zapłaci własnym dzieckiem. Władca najpierw oskarża go o przekupstwo, potem — po naradzie z chórem — ustępuje i biegnie najpierw pochować Polinejkesa, a dopiero potem uwolnić Antygonę. Ta kolejność go gubi.
W grocie Antygona już nie żyje — powiesiła się. Hajmon rzuca się z mieczem na ojca, chybia i zabija sam siebie przy ciele narzeczonej. Eurydyka, usłyszawszy o śmierci syna, w milczeniu wraca do pałacu i przebija się nożem. Kreon zostaje z dwoma ciałami i ze świadomością, że sam do tego doprowadził. Chór kończy zdaniem, że rozwaga jest pierwszym warunkiem szczęścia, a pycha zawsze zostaje ukarana.
Dwa e-booki, które przydadzą się na tym etapie nauki
Najpierw sprawdź za darmo — bezpłatny fragment, 13 stron →
E-book · 139 stron Teza, argument, kontekst — krok po kroku Wiesz, co napisać, ale nie wiesz, jak to ułożyć? E-book TAK — Teza, Argumenty, Kontekst prowadzi przez to w sześćdziesięciu modułach, a w części ósmej pokazuje cztery pełne realizacje maturalne z zaznaczoną wprost w tekście funkcją każdego zdania. Zobacz e-book →Najpierw sprawdź za darmo — bezpłatny fragment, 13 stron →
E-book · 213 stron Wszystkie 76 zadań jawnych — opracowane po kolei E-book Matura ustna 2027: do każdego zadania z puli CKE propozycja tezy, argumenty oparte na lekturze i konteksty. Plus 15 autorskich zadań niejawnych do treningu drugiej części egzaminu. Zobacz e-book →Najpierw sprawdź za darmo — bezpłatny fragment, 8 stron →