Makbet — streszczenie szczegółowe

Pięć aktów po kolei: przepowiednia czarownic, zabójstwo Dunkana, duch Banka, trzy zjawy, lunatykowanie lady Makbet i las, który rusza z miejsca.

Autor: William Szekspir
Powstanie: około 1606 roku; druk 1623
Rodzaj i gatunek: tragedia; dramat szekspirowski
Czas akcji: średniowieczna Szkocja, XI wiek
Miejsce: zamek Inverness, Dunsinane, dwór angielski, wrzosowisko
Budowa: pięć aktów, bez zasady trzech jedności

Streszczenie w trzech zdaniach. Wracającemu z wygranej bitwy Makbetowi trzy czarownice przepowiadają, że zostanie królem Szkocji, a jego towarzyszowi Bankowi — że będzie ojcem królów; kiedy pierwsza część przepowiedni sprawdza się jeszcze tego samego dnia, Makbet za namową żony zabija goszczącego u niego króla Dunkana i sam sięga po koronę. Żeby utrzymać władzę, morduje dalej: najpierw Banka, potem rodzinę Makdufa — a duch Banka i coraz mętniejsze przepowiednie czarownic pchają go w poczucie nietykalności. Lady Makbet, dotąd twardsza od męża, załamuje się i umiera, las birnamski „rusza” pod zamek, a Makduf — który nie urodził się w zwykły sposób — zabija Makbeta i oddaje tron synowi Dunkana.

Kto jest kim

Tragedia nie ma tu żadnego czynnika zewnętrznego, który by zmuszał do zbrodni. Wszystkie sprężyny są w ludziach: w ambicji, w strachu i w tym, co dwoje małżonków robi ze sobą nawzajem.

Zamek

Makbet — wódz szkocki, na początku bohater i człowiek honoru. Lady Makbet — jego żona; to ona przełamuje jego wahanie i to ona pierwsza pęka. Banko — towarzysz broni, słyszy tę samą przepowiednię i nie robi z nią nic. Fleance — syn Banka, ucieka zamachowcom.

Władza prawowita

Dunkan — król Szkocji, zamordowany we śnie w gościnie u Makbeta. Malkolm i Donalbein — jego synowie, uciekają do Anglii i Irlandii. Makduf — tan Fife, wyjeżdża do Malkolma i traci za to całą rodzinę.

Siły niesamowite

Trzy czarownice — mówią prawdę, ale tak, żeby wprowadzić w błąd. Hekate — ich zwierzchniczka. Trzy zjawy z drugiego spotkania: zbrojna głowa, zakrwawione dziecko i dziecko z gałęzią.

Akt I: przepowiednia

Wrzosowisko

Makbet i Banko wracają z bitwy, w której Makbet uratował koronę. Spotykają trzy czarownice: Makbet ma zostać tanem Kawdoru i królem, Banko — ojcem królewskiego rodu, choć sam królem nie będzie. Chwilę później posłańcy króla nadają Makbetowi tytuł tana Kawdoru. Pierwsza część się sprawdziła i to wystarczy, żeby reszta zaczęła działać.

List i decyzja

Lady Makbet czyta list męża o przepowiedni i od razu wie, co trzeba zrobić. Zna go: uważa, że jest zbyt „mleczny”, zbyt uczciwy, żeby sięgnąć po to, czego pragnie. Kiedy Makbet się waha, ona atakuje jego męstwo — i to jest argument, który go łamie.

Akt II: zabójstwo Dunkana

Dunkan nocuje w Inverness. Lady Makbet upija komorników, Makbet widzi w powietrzu sztylet i idzie do sypialni króla. Zabija go, ale wraca z zakrwawionymi sztyletami, których miał nie zabierać — żona sama odnosi je do komory i maże krwią śpiących służących.

Rano zwłoki znajduje Makduf. Synowie Dunkana, przeczuwając, że będą następni, uciekają z kraju, przez co padnie na nich podejrzenie. Makbet zostaje królem.

Akt III: Banko i uczta

Drugie morderstwo

Banko wie o przepowiedni i domyśla się prawdy. Makbet nasyła na niego zbirów; Banko ginie, ale jego syn Fleance ucieka — a to znaczy, że część przepowiedni dotycząca potomków wciąż może się spełnić.

Duch przy stole

W czasie uczty Makbet widzi ducha Banka na własnym miejscu i mówi do niego przy gościach. Nikt poza nim niczego nie widzi. Lady Makbet ratuje sytuację, ale dwór już wie, że z królem dzieje się coś złego. Od tej sceny małżonkowie zaczynają się rozchodzić.

Akt IV: trzy zjawy i rzeź w Fife

Powrót do czarownic

Makbet sam szuka wiedźm. Pokazują mu trzy zjawy. Zbrojna głowa każe strzec się Makdufa. Zakrwawione dziecko mówi, że nie zaszkodzi mu nikt zrodzony z kobiety. Dziecko z gałęzią zapowiada, że będzie niezwyciężony, dopóki las birnamski nie ruszy na Dunsinane. Widzi też orszak królów z rodu Banka. Dwie ostatnie przepowiednie brzmią jak gwarancja bezpieczeństwa — i tak je rozumie.

Zbrodnia bez celu

Makduf uciekł do Anglii, więc Makbet każe wymordować jego żonę i dzieci. To zabójstwo niczego nie zabezpiecza — jest już tylko odruchem. Na dworze angielskim Makduf dowiaduje się o śmierci rodziny i przystępuje do Malkolma.

Akt V: rozpad

Lunatykowanie

Lady Makbet chodzi nocą po zamku ze świecą i szoruje ręce, których nie potrafi domyć z niewidzialnej krwi. Lekarz stwierdza, że to choroba, na którą medycyna nic nie poradzi. Wkrótce ona umiera — najprawdopodobniej sama zadaje sobie śmierć.

Las rusza

Wojska Malkolma i Makdufa nadciągają pod Dunsinane. Żołnierze ścinają gałęzie w lesie birnamskim i niosą je przed sobą jako osłonę — więc las naprawdę idzie pod zamek. Pierwsza z „gwarancji” właśnie się rozsypała.

Pojedynek

W walce Makbet powołuje się na to, że nie zabije go nikt zrodzony z kobiety. Wtedy Makduf mówi, że został wyjęty z łona matki przed czasem. Makbet i tak podejmuje walkę, ginie z jego ręki, a królem zostaje Malkolm.

Co z tego streszczenia wynika

Czarownice nie zmuszają do niczego. Mówią prawdę tak, żeby została źle zrozumiana. Banko słyszy to samo i nie zabija nikogo — to najlepszy dowód, że winę ponosi Makbet.
Małżonkowie zamieniają się miejscami. Ona jest na początku silniejsza i to ona pęka pierwsza; on zaczyna od wahania, a kończy jako człowiek, którego nic już nie porusza. Ta zamiana jest osią całej tragedii.
Przepowiednie spełniają się dosłownie, nie tak, jak je rozumiał. Las idzie, bo żołnierze niosą gałęzie; Makduf nie urodził się w zwykły sposób. Szekspir pokazuje pułapkę słowa, które brzmi jak obietnica.

Dalej na tej stronie: pełne opracowanie Makbeta — problematyka, bohaterowie, konteksty i tablica maturalna. Sprawdź, czy pamiętasz treść: test ze znajomości treści.