28
zakres podstawowy
Lista CKE dla części ustnej, testu historycznoliterackiego i wypracowania.
4
ze szkoły podstawowej
Osobna grupa: bajki Krasickiego, Dziady II, Pan Tadeusz, Zemsta, Balladyna.
14
zakres rozszerzony
Dodatkowe pozycje dla maturzystów zdających język polski na poziomie rozszerzonym.
2025–2028
okres przejściowy
W wypracowaniu można odwołać się również do lektur obowiązkowych z podstawy 2018.
Jak czytać tę listę?
1. Najpierw zakres podstawowyTo lista dla każdego maturzysty. Obejmuje utwory czytane w całości, krótkie formy oraz fragmenty.
2. Osobno szkoła podstawowaCKE wyodrębnia te lektury jako materiał, którego znajomość może być sprawdzana, zwłaszcza w teście historycznoliterackim.
3. Rozszerzenie nie miesza się z podstawąUczeń zdający rozszerzenie zna całą podstawę oraz dodatkową listę rozszerzoną.
Uwaga dla ucznia: nieznajomość lektury obowiązkowej może prowadzić do poważnego błędu merytorycznego w wypracowaniu. Nie chodzi jednak o mechaniczne streszczanie, lecz o funkcjonalne wykorzystanie problematyki utworu.
📄 Ta lista opiera się na podstawie programowej CKE. Chcesz sprawdzić w oryginale? Otwórz oficjalne dokumenty CKE →
Lektury obowiązkowe — poziom podstawowy
Poniżej lista uporządkowana praktycznie: całość, wybór krótkich utworów oraz fragmenty. Dzięki temu uczeń nie myli Makbeta z Iliadą, a Lalki z fragmentami Potopu.
Źródło: Informator CKE od 2024/2025
Utwory czytane w całości albo jako samodzielne krótkie formy
- Jan Parandowski — Mitologia, cz. I: Grecjapodstawacałość
- Sofokles — Antygonapodstawacałość
- William Szekspir — Makbetpodstawacałość
- Molier — Skąpiecpodstawacałość
- Adam Mickiewicz — Dziady cz. IIIpodstawacałość
- Bolesław Prus — Lalkapodstawacałość
- Fiodor Dostojewski — Zbrodnia i karapodstawacałość
- Stanisław Wyspiański — Weselepodstawacałość
- Stefan Żeromski — Przedwiośniepodstawacałość
- Tadeusz Borowski — Proszę państwa do gazupodstawaopowiadanie
- Hanna Krall — Zdążyć przed Panem Bogiempodstawacałość
- Albert Camus — Dżumapodstawacałość
- George Orwell — Rok 1984podstawacałość
- Sławomir Mrożek — Tangopodstawacałość
- Marek Nowakowski — Górą „Edek” z tomu Prawo preriipodstawaopowiadanie
- Andrzej Stasiuk — Miejsce z tomu Opowieści galicyjskiepodstawaopowiadanie
- Olga Tokarczuk — Profesor Andrews w Warszawie z tomu Gra na wielu bębenkachpodstawaopowiadanie
Utwory we fragmentach albo w wyborze
- Biblia — fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Księgi Psalmów, Apokalipsy św. Janafragmentypodstawa
- Homer — Iliadafragmentyfragmentypodstawa
- Lament świętokrzyskifragmentyfragmentypodstawa
- Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmierciąfragmentyfragmentypodstawa
- Pieśń o Rolandziefragmentyfragmentypodstawa
- Ignacy Krasicki — wybrana satyrawybórpodstawa
- Adam Mickiewicz — wybrane ballady, w tym Romantycznośćwybórpodstawa
- Henryk Sienkiewicz — Potopfragmentyfragmentypodstawa
- Władysław Stanisław Reymont — Chłopifragmentyfragmentypodstawa
- Witold Gombrowicz — Ferdydurkefragmentyfragmentypodstawa
- Gustaw Herling-Grudziński — Inny światfragmentyfragmentypodstawa
- Ryszard Kapuściński — Podróże z Herodotemfragmentyfragmentypodstawa
Lektury ze szkoły podstawowej, które nadal obowiązują
To nie jest „dodatek dekoracyjny”. CKE wyraźnie wskazuje, że znajomość tych lektur może być sprawdzana w teście historycznoliterackim. Jeśli zadanie będzie dotyczyło takiej lektury, w arkuszu ma znaleźć się fragment utworu.
- Ignacy Krasicki — bajkiszkoła podstawowa
- Adam Mickiewicz — Dziady cz. IIszkoła podstawowa
- Adam Mickiewicz — Pan Tadeuszksięgi I, II, IV, X, XI, XIIszkoła podstawowawskazane księgi
- Aleksander Fredro — Zemstaszkoła podstawowa
- Juliusz Słowacki — Balladynaszkoła podstawowa
Dodatkowe lektury — poziom rozszerzony
Uczeń zdający rozszerzenie zna całą listę podstawową oraz poniższe pozycje. Warto mocno oddzielić je graficznie, żeby maturzysta z podstawy nie miał wrażenia, że musi przeczytać całą listę rozszerzoną.
Całość / cykl
- Jan Kochanowski — Trenyjako cykl poetyckirozszerzeniecykl
- William Szekspir — Hamletrozszerzeniecałość
- Juliusz Słowacki — Kordianrozszerzeniecałość
- Michaił Bułhakow — Mistrz i Małgorzatarozszerzeniecałość
- Stanisław Ignacy Witkiewicz — Szewcyrozszerzeniecałość
- Tadeusz Konwicki — Mała Apokalipsarozszerzeniecałość
- Janusz Głowacki — Antygona w Nowym Jorkurozszerzeniecałość
Do wyboru
- Realistyczna lub naturalistyczna powieść europejskado wyboru jedna z pozycji: Honoré de Balzac — Ojciec Goriot; Charles Dickens — Klub Pickwicka; Mikołaj Gogol — Martwe dusze; Gustaw Flaubert — Pani Bovary.rozszerzeniewybór
- Wybrany esejGustawa Herlinga-Grudzińskiego albo Zbigniewa Herberta.rozszerzeniewybór
- Sławomir Mrożek — wybrane opowiadanierozszerzeniewybór
Fragmenty / wybrane opowiadania
- Homer — Odysejafragmentyrozszerzeniefragmenty
- Dante Alighieri — Boska Komediafragmentyrozszerzeniefragmenty
- Franz Kafka — Procesfragmentyrozszerzeniefragmenty
- Bruno Schulz — wybrane opowiadania z tomu Sklepy cynamonowerozszerzeniewybór
Utwory poetyckie i poeci
Tę część warto wyodrębnić, bo miesza się ona uczniom z epiką i dramatem. W teście historycznoliterackim CKE wskazuje szczególnie tytuły wymienione w podstawie programowej.
Wskazane tytuły i cykle
- Bogurodzicapoezjapodstawa
- Jan Kochanowski — Pieśń IX ks. I; Pieśń V ks. II; Tren IX, Tren X, Tren XIpoezjapodstawa
- Ignacy Krasicki — Hymn do miłości ojczyznypoezjapodstawa
- Adam Mickiewicz — Oda do młodościpoezjapodstawa
- Juliusz Słowacki — Testament mójpoezjapodstawa
Poeci do wybranych wierszy
- Horacy
- poeci baroku
- Adam Mickiewicz — wybrane Sonety krymskie
- Juliusz Słowacki — inne wiersze
- Krzysztof Kamil Baczyński
- Miron Białoszewski
- Józef Czechowicz
- Zbigniew Herbert
- Bolesław Leśmian
- Czesław Miłosz
- Cyprian Kamil Norwid
- Maria Pawlikowska-Jasnorzewska
- Halina Poświatowska
- Kazimierz Przerwa-Tetmajer
- Tadeusz Różewicz
- Leopold Staff
- Wisława Szymborska
- Julian Tuwim
Okres przejściowy 2025–2028: co z podstawą 2018?
Nie warto wrzucać tych pozycji do głównej listy lektur obowiązkowych 2027, bo wtedy uczeń traci orientację. Najlepiej pokazać je jako osobną możliwość w wypracowaniu.
W latach 2025–2028 zdający mogą w wypracowaniu spełnić obowiązek odwołania się do lektury obowiązkowej także przez tekst będący lekturą obowiązkową w podstawie programowej z 2018 r. Od roku 2029 CKE zapowiada odwoływanie się wyłącznie do tekstów wskazanych w podstawie 2024.
Przykładowe lektury z podstawy 2018, które warto trzymać osobno
- Legenda o św. Aleksym — fragmenty
- Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu — fragmenty
- Gall Anonim — Kronika polska — fragmenty
- Jan Kochanowski — Odprawa posłów greckich
- Piotr Skarga — Kazania sejmowe — fragmenty
- Jan Chryzostom Pasek — Pamiętniki — fragmenty
- William Szekspir — Romeo i Julia
- Adam Mickiewicz — Konrad Wallenrod
- Zygmunt Krasiński — Nie-Boska komedia
- Bolesław Prus — Z legend dawnego Egiptu
- Eliza Orzeszkowa — Gloria victis
- Stefan Żeromski — Rozdzióbią nas kruki, wrony…
- Tadeusz Borowski — Ludzie, którzy szli
- Józef Mackiewicz — Droga donikąd — fragmenty
Układ epokami — pomocniczo
Dawny układ epokami można zostawić, ale jako sekcję pomocniczą albo przenieść na osobną podstronę, np. /lektury/epokami.html. Na tej stronie głównej lepszy jest porządek egzaminacyjny.
Pokaż skrócony układ chronologiczny
AntykBiblia, Mitologia, Iliada, Antygona; na rozszerzeniu: Odyseja, Boska Komedia jako dalszy kontekst średniowieczno-antyczny.
ŚredniowieczeLament świętokrzyski, Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, Pieśń o Rolandzie, Bogurodzica.
RenesansKochanowski: pieśni i treny; na rozszerzeniu Treny jako cykl.
Barok i oświeceniepoeci baroku, Molier, Krasicki: satyra, bajki, Hymn do miłości ojczyzny.
RomantyzmMickiewicz: ballady, Dziady II, Dziady III, Pan Tadeusz; Słowacki: Balladyna, Kordian, Testament mój.
Pozytywizm i realizmLalka, Potop, Zbrodnia i kara, powieść realistyczna/naturalistyczna do wyboru.
Młoda PolskaWesele, Chłopi, poezja Przerwy-Tetmajera, Staffa i innych poetów przełomu wieków.
XX i XXI wiekPrzedwiośnie, Ferdydurke, literatura wojny i Zagłady, Dżuma, Rok 1984, Tango, proza współczesna, poezja XX/XXI wieku.