Plan wypowiedzi
Teza:
Tytuł Przedwiośnie ma znaczenie symboliczne: oznacza czas przejściowy, niedojrzały, pełen nadziei, ale też niepewności i zagrożeń.
Argumenty:
1. Przedwiośnie jako pora roku
czas między zimą a wiosną;
brud, błoto, chłód, roztopy;
zapowiedź odrodzenia, ale jeszcze bez pełni życia.
2. Przedwiośnie jako metafora Polski po odzyskaniu niepodległości
Polska dopiero się odradza;
państwo jest słabe, biedne, pełne konfliktów;
wolność nie oznacza jeszcze sprawiedliwości i dobrobytu.
3. Przedwiośnie jako stan świadomości Cezarego Baryki
bohater jest niedojrzały ideowo;
szuka własnej drogi;
przechodzi od mitu szklanych domów do rozczarowania realną Polską.
Kontekst:
Wesele Stanisława Wyspiańskiego — również pokazuje Polskę w stanie niedojrzałości, oczekiwania, niespełnionej nadziei.
Wypowiedź
Tytuł powieści Stefana Żeromskiego Przedwiośnie ma bardzo duże znaczenie dla odczytania sensu całego utworu. Nie jest tylko nazwą pory roku, ale przede wszystkim symbolem sytuacji Polski po odzyskaniu niepodległości oraz stanu duchowego głównego bohatera, Cezarego Baryki.
Przedwiośnie to czas przejściowy między zimą a wiosną. Z jednej strony zapowiada odrodzenie, życie i zmianę, ale z drugiej strony nie jest jeszcze prawdziwą wiosną. To okres błota, chłodu, roztopów i niepewności. Właśnie taka jest Polska ukazana w powieści Żeromskiego. Państwo polskie po latach niewoli odzyskało niepodległość, ale nie jest jeszcze krajem silnym, sprawiedliwym i dobrze zorganizowanym. Widać biedę, nierówności społeczne, chaos polityczny i rozczarowanie obywateli.
Tytuł odnosi się także do losów Cezarego Baryki. Bohater przyjeżdża do Polski z wielkimi wyobrażeniami, ukształtowanymi przez opowieść ojca o szklanych domach. Oczekuje kraju nowoczesnego, sprawiedliwego i szczęśliwego. Zderza się jednak z rzeczywistością biedy, konfliktów i społecznego niesprawiedliwego podziału. Cezary sam znajduje się w stanie „przedwiośnia”: nie jest jeszcze człowiekiem dojrzałym ideowo, nie wie, którą drogę wybrać, waha się między różnymi wizjami Polski.
Dobrym kontekstem jest Wesele Stanisława Wyspiańskiego. Tam również Polska pokazana jest jako wspólnota niedojrzała do czynu. Bohaterowie marzą o wolności, ale nie potrafią się zjednoczyć i działać.
Podobnie u Żeromskiego wolność okazuje się dopiero początkiem trudnej pracy nad państwem. Tytuł Przedwiośnie sugeruje więc, że Polska jest na progu odrodzenia, ale prawdziwa wiosna — czyli sprawiedliwa i silna ojczyzna — dopiero ma nadejść.