polskimatura.pl / Matura ustna / Zadania jawne CKE
Komunikat dyrektora CKE · 30 sierpnia 2024

Zadania jawne CKE
2027

Pełna lista 76 zadań, które mogą wylosować się na egzaminie ustnym z języka polskiego — te same zadania obowiązują w maturze 2027 i 2028. Każde z propozycją tezy, argumentów i kontekstów.

76
zadań jawnych
2027–2028
obowiązujące

⚠ Jak to działa?

Na egzaminie ustnym losujesz zestaw dwóch zadań: jedno pochodzi z puli 76 zadań jawnych (dotyczy konkretnej lektury obowiązkowej), drugie jest niejawne. Na przygotowanie obu wypowiedzi masz 15 minut, a na wygłoszenie obu — łącznie ok. 10 minut. Potem następuje rozmowa z komisją. W praktyce oznacza to, że na zadanie jawne przypada około pięciu minut mówienia — dlatego wypowiedź musi być zwięzła i uporządkowana.

Każde zadanie kończy się formułą: „W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst". Kontekst to obowiązkowy element — może być historyczny, filozoficzny, biograficzny, kulturowy lub literacki.

Drugi człon polecenia jest identyczny w każdym z 76 zadań: „Omów zagadnienie na podstawie [tytuł wskazanego tekstu]." W liście niżej podajemy więc tylko temat — tytuł lektury wynika z nagłówka sekcji, w której zadanie się znajduje. Odstępstwo od tej formuły zaznaczymy osobno, jeśli się pojawi.

Schemat dobrej odpowiedzi
Cztery elementy, których komisja słucha:
01
Wstęp + teza
Przytocz temat, postaw jasną tezę — odpowiedź na pytanie zawarte w zadaniu.
02
Argumenty z lektury
2–3 argumenty z lektury wskazanej w zadaniu. Konkretne sceny, postacie, motywy.
03
Kontekst
Co najmniej jeden — odwołanie do innej lektury, epoki, idei, dzieła sztuki. Obowiązkowo.
Punkt 3 to kontekst — zrób go nieoczywistym
Mniej oczywiste odwołania: kino, reportaż, malarstwo i rzadsze lektury — z mapą motywów i gotowymi wskazówkami, jak ich użyć w wypowiedzi.
Nieoczywiste konteksty →
Hiob/Kohelet/Apokalipsa Mitologia Iliada Antygona Średniowiecze Makbet Skąpiec Krasicki Mickiewicz Prus / Sienkiewicz Dostojewski Wyspiański / Reymont Żeromski Gombrowicz Wojna i Zagłada Współczesność
Antyk · Biblia
Księga Hioba · Koheleta · Apokalipsy św. Jana
3 zadania (nr 1–3)
1
Motyw cierpienia niezawinionego.
▼
💡 Propozycja tezy
Cierpienie niezawinione jest jednym z najtrudniejszych doświadczeń człowieka — Hiob pokazuje, że nie ma na nie racjonalnej odpowiedzi, ale jest możliwa odpowiedź wierna.
📖 Argumenty z Hioba
  • utrata majątku, dzieci, zdrowia — bez powodu
  • spór z przyjaciółmi — odrzucenie schematu „kara za grzechy"
  • spotkanie z Bogiem — Bóg nie odpowiada, ale objawia swoją obecność
🌐 Kontekst
  • Kochanowski Treny — bunt po śmierci Urszulki
  • Camus Dżuma — śmierć dziecka, kazanie Paneloux
  • Dostojewski Bracia Karamazow — „cierpienie dziecka"
🎯 Zakończenie
Literatura nie rozstrzyga problemu cierpienia, ale pomaga go znieść — przez wspólne pytanie, przez świadectwo, przez nadzieję.
2
Człowiek wobec niestałości świata.
▼
💡 Teza
Kohelet diagnozuje przemijalność wszystkiego — i wyciąga z niej naukę pokory: nie buduj nadmiernych ambicji, ciesz się chwilą, bo wszystko jest marnością (vanitas).
📖 Argumenty
  • „Marność nad marnościami" — refren księgi
  • cykl pór i pokoleń: „jest czas rodzenia i czas umierania"
  • krytyka bogactwa, mądrości, sławy — wszystko ulotne
🌐 Kontekst
  • Sęp Szarzyński Sonet IV — barokowy topos vanitas
  • Horacy „carpe diem" — antyczna odpowiedź
  • Szymborska Nic dwa razy — współczesna kontynuacja
🎯 Zakończenie
Refleksja Koheleta jest aktualna — pozwala odróżnić sprawy istotne od pozornych.
3
Wizja końca świata.
▼
💡 Teza
Apokalipsa to nie tylko obraz końca świata, ale wizja sprawiedliwości — kary dla zła i nagrody dla wiernych. Stąd jej trwałość w kulturze.
📖 Argumenty
  • czterej jeźdźcy — wojna, głód, zaraza, śmierć
  • walka Baranka z Bestią
  • nowe Jeruzalem — eschatologiczna nadzieja
🌐 Kontekst
  • Baczyński Pokolenie — apokalipsa pokoleniowa
  • Miłosz Piosenka o końcu świata — przewrotna apokalipsa
  • katastrofizm Czechowicza, Witkacego
🎯 Zakończenie
Apokalipsa funkcjonuje w kulturze jako matryca myślenia o końcu — także świeckim, historycznym, pokoleniowym.
Antyk
Jan Parandowski · Mitologia (cz. I Grecja)
3 zadania (nr 4–6)
4
Poświęcenie się w imię wyższych wartości.
▼
💡 Teza
Mity greckie pokazują, że poświęcenie wymaga rezygnacji z własnego bezpieczeństwa lub szczęścia w imię wartości uznanej za ważniejszą: dobra ludzi, miłości, lojalności albo praw boskich.
📖 Argumenty
  • Prometeusz — daje ludziom ogień i ponosi karę z rozkazu Zeusa.
  • Orfeusz — schodzi do Hadesu, aby odzyskać Eurydykę.
  • Alkestis — gotowość oddania życia za męża.
🌐 Kontekst
  • Konrad w Dziadach cz. III — prometejski bunt w imię narodu.
  • Pieśń o Rolandzie — ofiara rycerza za wiarę i władcę.
  • Camus, Dżuma — poświęcenie lekarza i ochotników.
🎯 Zakończenie
Mitologia utrwala przekonanie, że człowiek najpełniej ujawnia swój system wartości wtedy, gdy musi za nie zapłacić wysoką cenę.
5
Problematyka winy i kary.
▼
💡 Teza
W mitologii greckiej wina zwykle wynika z pychy, nieposłuszeństwa albo przekroczenia granic wyznaczonych człowiekowi. Kara ma przywrócić naruszony porządek świata.
📖 Argumenty
  • Syzyf — kara za przebiegłość, zdradę boskich tajemnic i próbę oszukania śmierci.
  • Tantal — kara za zbrodnię, pychę i wystawienie bogów na próbę.
  • Ikar — upadek jako konsekwencja lekkomyślności i przekroczenia zakazu.
🌐 Kontekst
  • Sofokles, Antygona — tragiczne skutki ludzkiej pychy.
  • Szekspir, Makbet — kara moralna i psychiczna po zbrodni.
  • Dostojewski, Zbrodnia i kara — wina jako doświadczenie sumienia.
🎯 Zakończenie
Mity pokazują, że człowiek nie może bezkarnie naruszać porządku moralnego. Kara bywa surowa, ale ma sens ostrzegawczy i dydaktyczny.
6
Miłość silniejsza niż śmierć.
▼
💡 Teza
Mity greckie przedstawiają miłość jako siłę zdolną przekraczać granice ludzkiego lęku, a nawet granicę śmierci. Nie zawsze zwycięża ona dosłownie, ale nadaje sens cierpieniu i ofierze.
📖 Argumenty
  • Orfeusz idzie do Hadesu po Eurydykę, bo nie godzi się z jej śmiercią.
  • Alkestis oddaje życie za Admeta, ukazując miłość jako ofiarę.
  • Demeter szuka Kory — miłość matki narusza porządek świata i zmusza bogów do kompromisu.
🌐 Kontekst
  • Lament świętokrzyski — cierpienie matki po stracie syna.
  • Szekspir, Romeo i Julia — miłość skonfrontowana ze śmiercią.
  • Kochanowski, Treny — miłość rodzicielska wobec śmierci dziecka.
🎯 Zakończenie
Mitologia uczy, że miłość nie zawsze pokonuje śmierć biologicznie, ale potrafi przekroczyć jej sens: ocala pamięć, wierność i gotowość do ofiary.
Antyk · epos
Homer · Iliada (fragmenty)
1 zadanie (nr 7)
7
Heroizm jako postawa człowieka w zmaganiu się z losem.
▼
💡 Teza
W Iliadzie heroizm polega na świadomym przyjęciu losu, nawet jeśli prowadzi on do cierpienia lub śmierci. Bohater antyczny nie ucieka przed przeznaczeniem, lecz próbuje nadać mu sens przez odwagę i sławę.
📖 Argumenty
  • Achilles wie, że wybór chwały oznacza krótkie życie.
  • Hektor staje do walki mimo świadomości zagrożenia, bo broni Troi i rodziny.
  • Pojedynek Achillesa z Hektorem ujawnia tragiczny wymiar heroizmu.
🌐 Kontekst
  • Pieśń o Rolandzie — śmierć rycerza jako spełnienie etosu.
  • Mit o Prometeuszu — cierpienie przyjęte w imię wartości.
  • Baczyński — heroizm pokolenia wojennego.
🎯 Zakończenie
Iliada pokazuje heroizm jako postawę tragiczną: człowiek nie zawsze może zmienić los, ale może zdecydować, jak wobec niego się zachowa.
Antyk · tragedia grecka
Sofokles · Antygona
2 zadania (nr 8–9)
8
Prawa boskie a prawa ludzkie.
▼
💡 Teza
Konflikt prawa boskiego z prawem stanowionym jest w Antygonie konfliktem tragicznym. Antygona broni obowiązku religijnego i rodzinnego, Kreon — autorytetu państwa.
📖 Argumenty
  • Antygona grzebie Polinejkesa mimo zakazu władcy.
  • Kreon uznaje swój rozkaz za warunek porządku w państwie.
  • Finał tragedii pokazuje klęskę obu stron: Antygona umiera, Kreon traci rodzinę.
🌐 Kontekst
  • Prawo naturalne i prawo stanowione — spór etyczny obecny w kulturze europejskiej.
  • Mickiewicz, Dziady cz. III — konflikt jednostki z systemem władzy.
  • Orwell, Rok 1984 — władza próbująca kontrolować moralność i prawdę.
🎯 Zakończenie
Antygona pyta, czy istnieje prawo wyższe niż rozkaz państwa. Dlatego tragedia Sofoklesa pozostaje aktualna w każdej epoce.
9
Człowiek wobec przeznaczenia.
▼
💡 Teza
W tragedii Sofoklesa człowiek nie może całkowicie uniknąć przeznaczenia. Może jednak ujawnić swoją godność przez wybór postawy wobec losu.
📖 Argumenty
  • Nad rodem Labdakidów ciąży fatum, którego skutki dotykają kolejne pokolenia.
  • Antygona świadomie wybiera śmierć, bo uznaje obowiązek wobec zmarłego brata za ważniejszy od życia.
  • Kreon zbyt późno rozpoznaje własny błąd, a jego kara ma wymiar tragiczny.
🌐 Kontekst
  • Homer, Iliada — Achilles i Hektor wobec losu.
  • Szekspir, Makbet — przepowiednia, ambicja i odpowiedzialność.
  • Mit o Edypie — klasyczny obraz człowieka uwikłanego w fatum.
🎯 Zakończenie
Tragedia grecka pokazuje, że przeznaczenie ogranicza człowieka, ale nie odbiera mu odpowiedzialności za wybory i sposób działania.
Okładka e-booka Matura ustna 2027

Przygotowanie do matury ustnej

Matura ustna 2027

Zadania jawne CKE i trening zadań niejawnych

Przygotuj wypowiedź, którą potrafisz uzasadnić. Do zadań jawnych: propozycje tez, argumenty z lektur, konteksty i wskazówki do odpowiedzi. Do tego trening zadań niejawnych.

  • 76 zadań jawnych CKE
  • 15 zadań niejawnych
  • Tezy, argumenty i konteksty
79 złZobacz e-book →PDF · 213 stron
Bezpłatny fragment · 8 stron

Pozostałe e-booki do nauki

Nie masz karty ani BLIK-a? E-book kupisz też zwykłym przelewem — napisz na admin@polskimatura.pl, a odeślę dane do przelewu.

Średniowiecze
Lament świętokrzyski · Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią · Pieśń o Rolandzie
3 zadania (nr 10–12)
10
Motyw cierpiącej matki.
▼
💡 Teza
Lament świętokrzyski ukazuje Maryję nie tylko jako postać świętą, ale przede wszystkim jako cierpiącą matkę. Utwór zbliża sacrum do ludzkiego doświadczenia bólu i żałoby.
📖 Argumenty
  • Maryja mówi w pierwszej osobie, więc jej cierpienie ma charakter bezpośredni.
  • Zwraca się do ludzi, matek, anioła Gabriela i do Syna, szukając współczucia.
  • Scena pasyjna zostaje przedstawiona jako dramat matki patrzącej na mękę dziecka.
🌐 Kontekst
  • Stabat Mater Dolorosa — motyw Matki Bolesnej pod krzyżem.
  • Michał Anioł, Pietà — matka trzymająca ciało zmarłego syna.
  • Kochanowski, Treny — cierpienie rodzica po stracie dziecka.
🎯 Zakończenie
Utwór pokazuje, że cierpienie matki jest doświadczeniem uniwersalnym, przekraczającym granice epoki i religijnej symboliki.
11
Motyw tańca śmierci.
▼
💡 Teza
Motyw tańca śmierci przypomina o nieuchronności końca ludzkiego życia. Śmierć jest powszechna i bezwzględna — dotyczy wszystkich stanów.
📖 Argumenty
  • Śmierć zostaje spersonifikowana: mówi, poucza i szydzi z ludzi.
  • Jej wygląd jest makabryczny i groteskowy, zgodny z estetyką średniowiecznego memento mori.
  • Śmierć wymienia przedstawicieli różnych grup społecznych, podkreślając równość wszystkich wobec kresu.
🌐 Kontekst
  • Danse macabre — śmierć porywająca do tańca ludzi wszystkich stanów.
  • Księga Koheleta — przemijanie i marność świata.
  • Naborowski, Krótkość żywota — barokowa kontynuacja refleksji o przemijaniu.
🎯 Zakończenie
Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią wykorzystuje makabrę i groteskę, aby przypomnieć o odpowiedzialności człowieka za własne życie.
12
Średniowieczny wzorzec rycerza.
▼
💡 Teza
Pieśń o Rolandzie przedstawia ideał rycerza: odważnego, wiernego władcy, religijnego, honorowego i gotowego do śmierci w obronie wartości.
📖 Argumenty
  • Roland pozostaje wierny Karolowi Wielkiemu i chrześcijaństwu.
  • Walczy do końca, mimo przewagi przeciwników.
  • Zbyt późno dmie w róg, bo wcześniejsze wezwanie pomocy uznałby za hańbę — to honor, ale i pycha.
  • Scena śmierci ma charakter sakralny: Roland oddaje Bogu rękawicę.
🌐 Kontekst
  • Etos rycerski — honor, wierność seniorowi, odwaga, religijność.
  • Homer, Iliada — Achilles i Hektor jako wzorce wojowników.
  • Sienkiewicz, Potop — Kmicic jako bohater dojrzewający do służby ojczyźnie.
🎯 Zakończenie
Roland jest wzorem rycerza średniowiecznego, ale jego postawa pokazuje również napięcie między heroizmem a pychą.
Renesans / teatr elżbietański
William Szekspir · Makbet
3 zadania (nr 13–15)
13
Moralna odpowiedzialność za czyny.
▼
💡 Teza
Człowiek ponosi moralną odpowiedzialność za swoje decyzje nawet wtedy, gdy działa pod wpływem pokusy, nacisku lub przepowiedni.
📖 Argumenty
  • Makbet sam decyduje się na zabójstwo Dunkana.
  • Lady Makbet wzmacnia jego ambicję, ale nie odbiera mu wolnej woli.
  • Zbrodnia prowadzi do kolejnych zbrodni i rozpadu psychiki bohaterów.
🌐 Kontekst
  • Dostojewski, Zbrodnia i kara — odpowiedzialność i sumienie.
  • Sofokles, Antygona — wina tragiczna i konsekwencje wyborów.
🎯 Zakończenie
Makbet pokazuje, że nie da się przerzucić winy na okoliczności, jeśli człowiek świadomie wybiera zło.
14
Czy człowiek decyduje o własnym losie?
▼
💡 Teza
Szekspir pokazuje, że los może człowieka kusić lub prowokować, ale ostatecznie to jego decyzje nadają życiu kierunek.
📖 Argumenty
  • Wiedźmy przepowiadają przyszłość, ale nie zmuszają Makbeta do zabójstwa.
  • Bohater interpretuje przepowiednię zgodnie ze swoją ambicją.
  • Próba zabezpieczenia tronu prowadzi go do kolejnych zbrodni.
🌐 Kontekst
  • Sofokles, Antygona — człowiek wobec przeznaczenia.
  • Homer, Iliada — bohaterowie świadomi nieuchronności losu.
🎯 Zakończenie
Tragedia Makbeta nie polega na tym, że los go zmusił, lecz na tym, że sam wybrał drogę przemocy.
15
Jaki wpływ na człowieka ma sprawowanie przez niego władzy?
▼
💡 Teza
Władza zdobyta nieuczciwie niszczy człowieka moralnie i psychicznie, ponieważ rodzi lęk, podejrzliwość i potrzebę dalszej przemocy.
📖 Argumenty
  • Makbet po objęciu tronu nie zyskuje spokoju, lecz coraz większy strach.
  • Zleca zabójstwo Banka i rodziny Makdufa, aby utrzymać władzę.
  • Staje się tyranem odizolowanym od ludzi i samego siebie.
🌐 Kontekst
  • Sofokles, Antygona — Kreon i pycha władcy.
  • Orwell, Rok 1984 — władza jako system przemocy i kontroli.
🎯 Zakończenie
Makbet jest ostrzeżeniem przed władzą oderwaną od etyki i odpowiedzialności.
Klasycyzm · komedia
Molier · Skąpiec
2 zadania (nr 16–17)
16
Czy dobra materialne czynią człowieka szczęśliwym?
▼
💡 Teza
Molier pokazuje, że dobra materialne nie dają szczęścia, jeśli stają się obsesją i zastępują więzi z ludźmi.
📖 Argumenty
  • Harpagon podporządkowuje całe życie pieniądzom.
  • Traktuje dzieci instrumentalnie, planując ich małżeństwa pod kątem zysku.
  • Utrata szkatułki jest dla niego większym dramatem niż cierpienie bliskich.
🌐 Kontekst
  • Prus, Lalka — pieniądze w relacjach społecznych.
  • Krasicki, satyry — krytyka wad ludzkich.
🎯 Zakończenie
Skąpiec pokazuje, że pieniądz może dawać bezpieczeństwo, ale jako cel sam w sobie niszczy człowieka.
17
Przyczyny nieporozumień między rodzicami a dziećmi.
▼
💡 Teza
Nieporozumienia między rodzicami a dziećmi wynikają w komedii Moliera z egoizmu, braku rozmowy i traktowania rodziny jak przestrzeni interesu.
📖 Argumenty
  • Harpagon narzuca dzieciom decyzje małżeńskie.
  • Nie liczy się z uczuciami Elizy i Kleanta.
  • Konflikt rodzinny ma źródło w skąpstwie i potrzebie kontroli.
🌐 Kontekst
  • Fredro, Zemsta — konflikty rodzinne i interesy.
  • Gombrowicz, Ferdydurke — presja formy i narzucanie ról.
🎯 Zakończenie
Molier pokazuje rodzinę zaburzoną przez egoizm dorosłych i brak szacunku dla podmiotowości dzieci.
Oświecenie · satyra
Ignacy Krasicki · wybrana satyra
1 zadanie (nr 18)
18
Wady ludzkie w krzywym zwierciadle satyry.
▼
💡 Teza
Satyra pokazuje ludzkie wady w sposób wyolbrzymiony i ośmieszający, aby skłonić odbiorcę do krytycznej refleksji nad społeczeństwem i samym sobą.
📖 Argumenty
  • Krasicki wykorzystuje ironię, kontrast i karykaturę.
  • W Pijaństwie ośmiesza nałóg oraz pozorną racjonalność bohatera.
  • W Żonie modnej krytykuje snobizm, rozrzutność i bezmyślne naśladowanie cudzoziemszczyzny.
🌐 Kontekst
  • Molier, Skąpiec — komediowe ośmieszenie wady.
  • Oświecenie — dydaktyzm, rozum, naprawa społeczeństwa.
  • Gogol, Rewizor — satyryczna krytyka urzędników.
🎯 Zakończenie
Satyra Krasickiego śmieszy, ale jej zasadniczym celem jest diagnoza i korekta ludzkich przywar.

🎤 Konsultacja przed maturą ustną

Przećwicz wypowiedź monologową w warunkach zbliżonych do egzaminu — z feedbackiem po każdym zadaniu.

Napisz mail
admin@polskimatura.pl
Odpowiadam zwykle tego samego dnia.
Zadzwoń
512 858 679
Najszybszy kontakt — odbieram w godzinach pracy.
Romantyzm
Adam Mickiewicz · ballady, Dziady cz. III
11 zadań (nr 19–29)
19
Świat ducha a świat rozumu.
▼
💡 Teza
Romantyczność to manifest nowej epoki — wiara ludu i czucie serca ważniejsze niż „mędrca szkiełko i oko". Rozum nie wystarcza do poznania rzeczywistości.
📖 Argumenty
  • Karusia widzi zmarłego Jasieńka — lud temu wierzy
  • Starzec-racjonalista odrzuca jej widzenia
  • Mickiewicz staje po stronie Karusi: „miej serce i patrzaj w serce"
🌐 Kontekst
  • oświeceniowy racjonalizm Krasickiego
  • Goethe Faust — rozum i serce
  • Leśmian, Tuwim — wrażliwość modernistyczna
🎯 Zakończenie
Romantyzm na trwałe zmienił sposób, w jaki literatura mówi o niewidzialnym — emocjach, intuicji, sferze duchowej.
20
Na czym polega ludowa sprawiedliwość?
▼
💡 Teza
Ludowa sprawiedliwość w balladach Mickiewicza jest natychmiastowa, surowa i metafizyczna — zło zostaje ukarane nawet wtedy, gdy ucieka przed prawem ziemskim.
📖 Argumenty
  • Lilije — żona morduje męża, kwiaty rosną z grobu
  • Świtezianka — kara za zdradę
  • Pani Twardowska — diabeł karze chciwego
🌐 Kontekst
  • Sofokles Antygona — kara bogów
  • Szekspir Makbet — sumienie jako sprawiedliwość
  • Dostojewski — wewnętrzna kara
🎯 Zakończenie
Ballady utrwalają wiarę w sprawiedliwość kosmiczną — odpowiedź na bezradność jednostki wobec zła.
21
Losy młodzieży polskiej pod zaborami.
▼
💡 Teza
Mickiewicz pokazuje pokolenie filomatów jako ofiary politycznych represji — młodzi ludzie torturowani, więzieni i deportowani za samą myśl o niepodległości.
📖 Argumenty
  • opowieść Sobolewskiego — wywózki kibitkami na Syberię
  • scena więzienna — Konrad, Tomasz, Żegota
  • postać Rollisona — tortury, samobójstwo
🌐 Kontekst
  • Baczyński, Gajcy — pokolenie Kolumbów
  • Krall Zdążyć przed Panem Bogiem — pokolenie Zagłady
  • Herling Inny świat — pokolenie ZSRR
🎯 Zakończenie
Mickiewicz daje pokoleniowy portret — niewinnych, młodych, niszczonych przez politykę. Tragiczny topos, który powtarza się w polskiej historii.
22
Mesjanizm jako romantyczna idea poświęcenia.
▼
💡 Teza
Mesjanizm Mickiewicza nadaje klęsce polskiej sens metafizyczny: Polska cierpi za inne narody, by je odkupić. To pociecha i obowiązek jednocześnie.
📖 Argumenty
  • widzenie księdza Piotra: „Polska Chrystusem narodów"
  • proroctwo „męża czterdzieści i cztery"
  • krew narodu jako ofiara odkupująca
🌐 Kontekst
  • Słowacki Kordian — krytyka mesjanizmu
  • Krasiński Nie-Boska — kontynuacja
  • Norwid — sceptyczna reakcja
🎯 Zakończenie
Mesjanizm na 100 lat ukształtował polskie myślenie o historii. Dziś rozumiany krytycznie, ale fundamentalnie wpisany w kulturę.
23
Postawy społeczeństwa polskiego wobec zaborcy.
▼
💡 Teza
W scenie Salonu Warszawskiego Mickiewicz dzieli Polaków na dwie grupy: tych przy stoliku (kolaboranci, kosmopolici) i tych przy drzwiach (patrioci). To diagnoza, nie tylko obraz.
📖 Argumenty
  • scena Salonu Warszawskiego — kontrast postaw
  • postać Senatora Nowosilcowa — represje
  • scena balu — moralna obojętność elit
🌐 Kontekst
  • Wyspiański Wesele — inteligencja vs lud
  • Żeromski Przedwiośnie — bilans postaw
  • Borowski — postawy w obozie
🎯 Zakończenie
Pytanie Mickiewicza wraca w każdej generacji: co robić w obliczu opresji — milczeć, kolaborować, walczyć?
24
Różne postawy człowieka wobec Boga.
▼
💡 Teza
Mickiewicz pokazuje dwie przeciwstawne postawy wobec Boga: pychy (Konrad) i pokory (ksiądz Piotr). Bóg woli pokornego, ale obie postawy są szlachetne.
📖 Argumenty
  • Wielka Improwizacja — bluźnierczy bunt Konrada
  • widzenie księdza Piotra — pokora, otwarcie na łaskę
  • kontrast: improwizacja vs widzenie
🌐 Kontekst
  • Hiob — bunt i poddanie
  • Kochanowski Treny — bunt po stracie
  • Camus Dżuma — Paneloux
🎯 Zakończenie
Mickiewicz ukazuje religijny pluralizm postaw — od pychy do pokory. Każda jest formą poważnego dialogu z Bogiem.
25
Jakie prawdy o człowieku ujawniają jego sny albo widzenia?
▼
💡 Teza
W Dziadach cz. III sny i widzenia odsłaniają ukrytą prawdę o człowieku i o historii — to, czego nie da się poznać rozumem, objawia się w wizji.
📖 Argumenty
  • widzenie księdza Piotra — mesjanistyczna wizja Polski jako „Chrystusa narodów” i proroctwo o „mężu, co się zowie czterdzieści i cztery”
  • sen Senatora Nowosilcowa — obnaża jego pychę, strach i próżność
  • Wielka Improwizacja jako stan wizyjnego uniesienia Konrada
🌐 Kontekst
  • Biblia — prorocze sny (Józef, Sen Nabuchodonozora)
  • Kordian — monolog na Mont Blanc jako objawienie idei
  • Kafka Proces — logika snu w świecie przedstawionym
🎯 Zakończenie
Sen i widzenie to w utworze narzędzia poznania metafizycznego — ukazują sens dziejów i wnętrze człowieka głębiej niż jawa.
26
W jakim celu twórca nawiązuje do motywów biblijnych?
▼
💡 Teza
Mickiewicz sięga po motywy biblijne, by nadać cierpieniu narodu wymiar sakralny i uniwersalny — martyrologia Polski zyskuje sens odkupieńczy.
📖 Argumenty
  • mesjanizm — Polska jako „Chrystus narodów”, jej męka odkupi inne ludy
  • scena więzienna — cierpienie młodzieży zestawione z męką niewiniątek
  • widzenie księdza Piotra utrzymane w konwencji proroctwa biblijnego
🌐 Kontekst
  • Lament świętokrzyski — motyw Matki Boskiej pod krzyżem
  • Słowacki Kordian — winkelriedyzm jako polemika z mesjanizmem
  • Norwid — inne ujęcie martyrologii narodu
🎯 Zakończenie
Odwołania biblijne budują sakralną interpretację historii: cierpienie Polski wpisane zostaje w chrześcijański porządek ofiary i odkupienia.
27
Walka dobra ze złem o duszę ludzką.
▼
💡 Teza
Dziady cz. III ukazują świat jako pole walki sił dobra i zła o duszę człowieka — Konrad staje się stawką w tym starciu.
📖 Argumenty
  • Wielka Improwizacja — Konrad na granicy bluźnierstwa, kuszony przez pychę
  • aniołowie i diabły walczące o duszę Konrada (egzorcyzm księdza Piotra)
  • kontrast pokornego księdza Piotra i zbuntowanego Konrada
🌐 Kontekst
  • Biblia — kuszenie Chrystusa, Księga Hioba (zakład o człowieka)
  • Goethe Faust — pakt z Mefistofelesem
  • Dostojewski Zbrodnia i kara — walka o duszę Raskolnikowa
🎯 Zakończenie
Człowiek jest w utworze przedmiotem sporu sił nadprzyrodzonych; jego wybór między pychą a pokorą decyduje o losie duszy.
28
Czym dla człowieka może być wolność?
▼
💡 Teza
W Dziadach cz. III wolność ma wiele wymiarów: to niepodległość narodu, swoboda ducha twórcy i wewnętrzna wolność sumienia wobec tyranii.
📖 Argumenty
  • więzieni filomaci — walka o wolność narodową pod zaborem
  • Konrad w Improwizacji — żądanie wolności twórczej „rządu dusz”
  • postawa więźniów zachowujących godność mimo zniewolenia
🌐 Kontekst
  • Orwell Rok 1984 — wolność w państwie totalitarnym
  • Kamień na szaniec — wolność jako wartość, za którą się ginie
  • Kordian — czynna walka o wolność ludów
🎯 Zakończenie
Wolność jawi się jako wartość nadrzędna — polityczna, twórcza i moralna — o którą człowiek gotów jest walczyć i cierpieć.
29
Motyw samotności.
▼
💡 Teza
Bohater Dziadów cz. III jest samotny podwójnie: jako jednostka wybitna niezrozumiana przez ludzi i jako człowiek zmagający się w pojedynkę z Bogiem.
📖 Argumenty
  • Konrad — samotny geniusz, „samotność” w Wielkiej Improwizacji („Ja i ojczyzna to jedno”)
  • izolacja bohatera od zbiorowości mimo poczucia więzi z narodem
  • samotne zmaganie się z Bogiem, bez wsparcia wspólnoty
🌐 Kontekst
  • Kordian — samotność romantycznego bohatera
  • biblijny Hiob — samotność w cierpieniu
  • Konrad Wallenrod — samotność spiskowca
🎯 Zakończenie
Samotność jest ceną wielkości i buntu — romantyczny indywidualista zostaje sam wobec ludzi, historii i Boga.
Pozytywizm
Bolesław Prus · Lalka
6 zadań (nr 30–35)
30
Miłość – siła destrukcyjna czy motywująca do działania?
▼
💡 Teza
Miłość Wokulskiego do Izabeli jest w Lalce siłą dwuznaczną: pobudza bohatera do niezwykłej aktywności, lecz oparta na idealizacji stopniowo odbiera mu rozsądek, poczucie własnej wartości i sens życia.
📖 Argumenty
  • Wokulski, pragnąc zdobyć Izabelę, pomnaża majątek podczas wojny rosyjsko-tureckiej i zdobywa pozycję umożliwiającą mu wejście do arystokratycznych salonów.
  • Wykupuje srebra i kamienicę Łęckich, wspiera finansowo Tomasza Łęckiego oraz zabiega o względy jego rodziny — uczucie staje się motorem konkretnych działań.
  • Idealizuje Izabelę i nie przyjmuje do wiadomości sygnałów świadczących o jej egoizmie, niedojrzałości i pogardzie dla kupca.
  • Zaniedbuje pracę, naukowe ambicje i ludzi, którym mógłby pomagać; podporządkowanie życia jednemu uczuciu prowadzi do utraty wewnętrznej równowagi.
  • Rozmowa Izabeli ze Starskim w pociągu niszczy jego złudzenia; rozpacz prowadzi Wokulskiego do próby samobójczej pod Skierniewicami, a następnie do tajemniczego zniknięcia.
🌐 Kontekst
  • Żeromski Przedwiośnie (lektura obowiązkowa — kontekst najbliższy uczniom): losy Seweryna Baryki dowodzą, że miłość bywa siłą budującą — to dla niej wraca z Baku na ziemie ojczyste, by związać się z Jadwigą, a potem razem z żoną układa sobie ustabilizowane życie z powrotem w Baku; gdy jednak w to małżeństwo wtargnęła brutalna historia, świat Baryków przeżył ogromny kryzys
  • Wyspiański Wesele — miłość Pana Młodego do Panny Młodej działa jak siła motywująca: przekracza bariery stanowe i prowadzi inteligenta do ożenku z chłopką, wbrew konwenansom jego środowiska. Wyspiański podpowiada jednak, że uczucie to jest podszyte chłopomańską idealizacją — Pan Młody kocha także wymarzony, barwny obraz wsi, a więc wyobrażenie, nie rzeczywistość, czym przypomina Wokulskiego zapatrzonego w Izabelę. Bronowicka noc obnaża granice takiej miłości: małżeński most między światami nie wystarcza, by inteligencja i chłopi naprawdę się porozumieli.
🎯 Zakończenie
Prus pokazuje, że miłość może być zarazem motorem czynu i źródłem klęski — gdy kieruje się ku wyidealizowanemu, nierzeczywistemu obrazowi. Ta sama siła, która pchnęła Wokulskiego do zdobycia majątku i pozycji, odebrała mu potem rozsądek, godność i wolę życia — nie dlatego, że kochał, lecz dlatego, że kochał złudzenie. Odpowiedź na pytanie z tematu nie jest więc prostą alternatywą: o tym, czy miłość buduje, czy niszczy, rozstrzyga nie samo uczucie, ale jego przedmiot i to, czy człowiek zachowuje przy nim wewnętrzną samodzielność. Losy Baryków z Przedwiośnia dopowiadają jeszcze jedno: nawet miłość spełniona i budująca nie jest bezpieczna, bo może ją zniszczyć siła zewnętrzna — historia. Dojrzała wypowiedź powinna zatem ukazać miłość jako siłę potężną, lecz moralnie nieprzesądzoną, której kierunek nadają dopiero człowiek i okoliczności.
31
Praca jako pasja człowieka.
▼
💡 Teza
Praca staje się w Lalce pasją wtedy, gdy służy czemuś więcej niż zyskowi — poznaniu, ideałowi albo wierności — i wówczas nadaje życiu sens; Prus pokazuje jednak, że pasji można się wyrzec, a wtedy człowiek traci nie zarobek, lecz miarę własnego istnienia.
📖 Argumenty
  • Julian Ochocki — nauka jako pasja absolutna. Arystokrata z urodzenia odrzuca to, co jego sfera uważa za życie: salony, wygodne małżeństwo, gotowy majątek. Marzy o maszynie latającej, czyli o tym, by dać ludzkości skrzydła, a nie sobie fortunę; deklaruje, że dla wynalazku zrezygnowałby z miłości i rodziny, bo nauka wymaga całego człowieka. Nie musi pracować — i właśnie dlatego jego pasja jest świadomym wyborem wbrew własnej klasie. Prus czyni z niego figurę człowieka przyszłości: jedynego bohatera, który na końcu powieści ma dokąd iść.
  • Ignacy Rzecki — praca jako rytuał i wierność. Sklep nie jest dla starego subiekta miejscem zatrudnienia, lecz porządkiem świata: układanie wystawy, doglądanie subiektów, prowadzenie ksiąg wyznaczają rytm jego dni, a mieszkanie przy sklepie sprawia, że życie prywatne i zawodowe stają się u niego jednym. Pracuje z lojalności — wobec Minclów, wobec Wokulskiego, wobec firmy jako wspólnego dzieła. Jego pasja nie przynosi ani awansu, ani nagrody, a mimo to organizuje całe życie: to dowód, że pasją bywa także zwykła, codzienna rzetelność.
  • Profesor Geist — nauka jako ofiara. Pracuje nad metalem lżejszym od powietrza, wynalazkiem, który mógłby odmienić losy ludzkości, a żyje w nędzy i zaniedbanym laboratorium, otoczony drwinami i podejrzeniami o szaleństwo. Nie szuka pieniędzy ani wspólnika — szuka ludzi moralnie godnych tego, co ma im przekazać. Geist pokazuje cenę pasji doprowadzonej do granicy: całe życie podporządkowane jednemu celowi, kosztem pozycji, wygody i normalności.
  • Wokulski — kontrapunkt, czyli pasja porzucona. Miał obie: naukową (nauka po godzinach jeszcze u Hopfera, potem Szkoła Główna) i kupiecką (sklep, spółka do handlu ze Wschodem). Propozycja Geista była szansą powrotu do pierwszej z nich, lecz bohater jej nie wykorzystał, bo uczucie do Izabeli stało się dla niego jedyną miarą sensu.
  • Tłem dla wszystkich czterech jest arystokracja (Łęcki, Starski), dla której praca to zajęcie poniżej godności — i która przy tym żyje z długów. To ona ostatecznie ustawia w powieści hierarchię wartości, którą Prus poddaje ocenie.
🌐 Kontekst
  • Reymont Chłopi (lektura obowiązkowa — kontekst najbliższy uczniom): praca na roli nie jest u Reymonta zajęciem, lecz sposobem istnienia — wyznacza rytm życia gromady, a cykl pór roku organizuje całą powieść. Maciej Boryna traktuje ziemię jak wartość najwyższą, niemal świętość: jego przywiązanie łączy chciwość z autentyczną miłością. Najmocniej mówi o tym scena siewu — umierający gospodarz wychodzi nocą w pole i sieje, bo praca okazuje się silniejsza od choroby i staje się ostatnim, obrzędowym aktem życia. Zestawienie z Lalką pokazuje różnicę: u Prusa pasja jest indywidualnym wyborem jednostki wybitnej, u Reymonta — zbiorowym losem, który mimo to nadaje życiu sens.
🎯 Zakończenie
Ochocki, Rzecki i Geist różnią się wszystkim — pochodzeniem, wykształceniem, skalą marzeń — a łączy ich jedno: praca jest dla nich odpowiedzią na pytanie, po co żyją. Prus nie powtarza jednak haseł swojej epoki bezkrytycznie: pokazuje, że społeczeństwo nie potrafi wykorzystać ludzi takich jak Geist i Ochocki, a najuczciwsza praca Rzeckiego niczego w tym świecie nie zmienia. Pasja jest więc wartością, ale sama nie wystarcza — potrzebuje świata, który zechce po nią sięgnąć. Powieść stawia przy tym pytanie trudniejsze niż pochwała pracowitości: pasja nie chroni sama z siebie, bo można ją porzucić, jak zrobił to Wokulski. Dojrzała wypowiedź powinna zatem pokazać, że o wartości pracy decyduje nie sam wysiłek, lecz wierność temu, co się pokochało.
32
Jaką rolę w relacjach międzyludzkich odgrywają majątek i pochodzenie?
▼
💡 Teza
W Lalce majątek ułatwia zdobycie wpływów i pozornej akceptacji, lecz pochodzenie nadal wyznacza granice między ludźmi; relacje oparte na pieniądzu i hierarchii społecznej są powierzchowne i interesowne.
📖 Argumenty
  • Fortuna otwiera Wokulskiemu drzwi salonów, ale arystokraci przyjmują go przede wszystkim dlatego, że może finansować ich przedsięwzięcia i ratować ich przed długami.
  • Izabela uważa Wokulskiego za człowieka niższego stanu i długo nie dopuszcza myśli o małżeństwie z kupcem, mimo jego bogactwa, inteligencji i zasług.
  • Tomasz Łęcki traci majątek, lecz zachowuje stanową pychę i poczucie wyższości; Prus obnaża bezproduktywność oraz ekonomiczną nieodpowiedzialność arystokracji.
  • Małżeństwa i związki bywają traktowane jak transakcje: baronowa Krzeszowska walczy o pieniądze, a Starski wykorzystuje pozycję i urok w relacjach z kobietami.
  • Przeciwieństwem salonów są więzi oparte na lojalności i pomocy: Rzecki pozostaje wierny Wokulskiemu niezależnie od jego majątku, a Wokulski wspiera Wysockiego, Węgiełka i Mariannę ze względu na ich sytuację, nie pochodzenie.
🌐 Kontekst
  • Kontekst historycznoliteracki. Druga połowa XIX wieku to dekadencja arystokracji, która traci majątki i funkcję gospodarczą, lecz zachowuje przywileje symboliczne — nazwisko, salon, prawo do pogardy. Równocześnie następują narodziny kapitalizmu: pieniądz staje się nową siłą społeczną, możliwą do zdobycia pracą i ryzykiem, bez urodzenia i bez ziemi. Trzecim zjawiskiem jest brak realnej mobilności społecznej — awans ekonomiczny nie pociąga za sobą awansu towarzyskiego. Prus, pisarz pozytywizmu, sprawdza tu program własnej epoki i pokazuje, że praca oraz majątek nie wystarczają, by przebudować hierarchię.
  • Dostojewski Zbrodnia i kara (lektura obowiązkowa — kontekst najmocniejszy): Petersburg Dostojewskiego pokazuje to samo zagadnienie o stopień niżej — tam, gdzie u Prusa majątek decyduje o pozycji, u Dostojewskiego nędza decyduje o możliwości wyboru. Skrajne ubóstwo rodziny zmusza Sonię Marmieładową do prostytucji, a „żółty bilet” wyznacza jej miejsce w społeczeństwie raz na zawsze, choć moralnie jest ona w powieści postacią najczystszą. Dunia rozważa małżeństwo z Łużynem, który świadomie szuka żony ubogiej, by była mu dozgonnie wdzięczna — to ta sama transakcyjność, którą u Prusa widać w polowaniu Starskiego na posag. Raskolnikowowi bieda przerywa studia i zamyka go w izbie porównanej do trumny; z upokorzenia nędzą rodzi się jego teoria o ludziach „zwykłych” i „niezwykłych”. Świdrygajłow z kolei traktuje pieniądz jak narzędzie władzy nad ludźmi: nim próbuje kupić Dunię, nim też na koniec spłaca własne sumienie. Najbliższą parą obu powieści są Marianna i Sonia — obie zostały zepchnięte do prostytucji nie przez charakter, lecz przez brak pieniędzy. Różnica jest jednak zasadnicza: u Prusa bariera jest stanowa (bohater ma majątek, a mimo to nie zostaje przyjęty), u Dostojewskiego egzystencjalna (bohaterom brakuje środków na samo życie, więc majątek odbiera im nie prestiż, lecz wolność moralnego wyboru).
  • Balzac Ojciec Goriot — pieniądz jako motor relacji rodzinnych i towarzyskich (kontekst uzupełniający)
🎯 Zakończenie
Majątek i pochodzenie nie są w tych powieściach tłem obyczajowym — są mechanizmem, który decyduje, kto z kim może być blisko. Prus rozdziela przy tym dwie siły, które łatwo pomylić: majątek da się zdobyć, pochodzenie jest przypisane raz na zawsze, dlatego Wokulski może być bogatszy od Łęckich i nadal pozostawać dla nich kimś z zewnątrz. Wokulski przegrywa więc nie dlatego, że jest za biedny, lecz dlatego, że jest z niewłaściwej sfery; Sonia Marmieładowa upada nie dlatego, że jest zła, lecz dlatego, że jest z niczego. Obaj pisarze dochodzą do tej samej diagnozy: pieniądz przestał być narzędziem, a stał się miarą człowieka. Trwałe okazują się zatem wyłącznie te więzi, które powstają poza rachunkiem — wierność Rzeckiego wobec Wokulskiego i miłość Soni do Raskolnikowa.
33
Konfrontacja marzeń z rzeczywistością.
▼
💡 Teza
W Lalce przegrywają nie marzenia w ogóle, lecz te, które opierają się na wyobrażeniu o ludziach: marzenie zbudowane na złudzeniu musi się rozbić, natomiast marzenie oparte na wiedzy i pracy zmienia rzeczywistość — dlatego Wokulski i Rzecki tracą wszystko, a Ochocki jako jedyny wychodzi z powieści z przyszłością.

Uwaga o tezie: sformułowanie „marzenia zawsze zderzają się z rzeczywistością i prowadzą do rozczarowania” jest zbyt ogólne — pasuje do każdej lektury, nie porządkuje argumentów i jest sprzeczne z zakończeniem powieści. Dobra teza musi zawierać kryterium: z czego marzenie zostało zbudowane.
📖 Argumenty
  • Wokulski — marzenie o miłości, czyli złudzenie o człowieku. Bohater kocha obraz Izabeli zbudowany z romantycznej poezji, a nie kobietę, którą realnie zna; nie przyjmuje sygnałów jej chłodu i pogardy dla kupca, więc rzeczywistość jest przez niego odrzucana, a nie sprawdzana. Wypomina wreszcie poetom, że zatruli jego pokolenie fałszywym obrazem kobiety. Wniosek cząstkowy: marzenie o osobie, której się nie poznało, musi się rozbić — i rozbija się tym mocniej, im więcej w nie zainwestowano.
  • Wokulski — marzenie społeczne, czyli złudzenie o społeczeństwie. Wierzy, że pracą, majątkiem i zasługą przekroczy granice stanowe i dźwignie kraj. Pomoc Wysockiemu, Mariannie i Węgiełkowi jest realna, lecz jednostkowa — mechanizmów nędzy nie rusza; spółka do handlu ze Wschodem staje się dla arystokracji lokatą kapitału, a nie wspólnym dziełem. Wniosek cząstkowy: rzeczywistość społeczna okazuje się mocniejsza od pojedynczego człowieka, choćby najbardziej energicznego.
  • Rzecki — marzenie polityczne, czyli złudzenie o historii. Całe życie czeka na Napoleonidów i wolność ludów; doniesienia prasowe czyta tak, by potwierdzały nadzieję, a fakty dopasowuje do marzenia. Umiera w świecie interesu, spółek i giełdy, którego już nie rozumie. Wniosek cząstkowy: marzenie oderwane od realiów historii zamienia się w prywatną mitologię.
  • Ochocki i Geist — wyjątek, który dowodzi tezy. Ich marzenia są większe niż małżeństwo z Izabelą: maszyna latająca i metal lżejszy od powietrza. A jednak się nie kompromitują, bo nie dotyczą cudzych uczuć ani cudzych postaw, lecz świata, który można badać i zmieniać pracą — rzeczywistość nie obnaża tu złudzenia, tylko stawia opór, który trzeba pokonać. To jedyne marzenie w powieści mające przed sobą ciąg dalszy.
  • Schemat, który warto stosować przy każdym argumencie: przykład z lektury → mechanizm (dlaczego tak się dzieje) → wniosek cząstkowy odsyłający do tezy. Sam przykład to jeszcze nie argument; argumentem czyni go dopiero drugi i trzeci krok.
🌐 Kontekst
  • Cervantes Don Kichot — archetyp marzyciela, który nie tyle myli się co do świata, ile widzi świat przez księgi: wiatraki są olbrzymami, a wiejska dziewczyna damą Dulcyneą, przez co walka z wiatrakami stała się w kulturze znakiem starcia ideału z rzeczywistością. Zestawienie z Lalką: Wokulski jest Don Kichotem wieku pary i handlu — jego „księgami” jest poezja romantyczna, a jego Dulcyneą Izabela. Różnica jest jednak istotna: Cervantes traktuje bohatera z czułą ironią, Prus zupełnie serio, bo jego marzyciel ma realny majątek, realny talent i realnie je traci.
  • Kontekst historycznoliteracki: Lalka należy do europejskiej tradycji powieści o straconych złudzeniach, którą we Francji otwiera Balzak — bohater wchodzi w świat z ideałem, a wychodzi z niego z rachunkiem.
  • Flaubert Pani Bovary — bowaryzm, czyli życie wyobrażeniami zaczerpniętymi z lektur (kontekst uzupełniający)
🎯 Zakończenie
Prus nie mówi, że marzyć nie warto — mówi coś trudniejszego: że o losie marzenia decyduje jego przedmiot. Kto marzy o człowieku, którego sobie wymyślił, albo o historii mającej potwierdzić jego młodość, ten zderzy się z rzeczywistością i przegra. Kto marzy o czymś, co da się zbadać i zbudować, ten rzeczywistość zmienia. Dlatego Lalka kończy się jednocześnie zniknięciem Wokulskiego i wyjazdem Ochockiego — a powieść jest ostrzeżeniem przed myleniem ideału z rzeczywistością, nie zachętą do rezygnacji z marzeń.
34
Miasto – przestrzeń przyjazna czy wroga człowiekowi?
▼
💡 Teza
Warszawa i Paryż są w Lalce tą samą przestrzenią widzianą z dwóch stron: miasto daje pracę, awans i szansę temu, kto ma pieniądze i miejsce w hierarchii, a niszczy tego, kto ich nie ma — dlatego o tym, czy przestrzeń miejska jest przyjazna, decyduje nie ona sama, lecz pozycja człowieka, który się w niej znalazł.

Uwaga o tezie: temat jest pytaniem rozstrzygnięcia, ale nie wybieraj jednej odpowiedzi — komisja obali ją drugą stroną powieści. Miasto działa u Prusa jak wzmacniacz: potęguje i pracę, i nędzę, i samotność.
📖 Argumenty
  • Warszawa wroga — Powiśle i konwencja naturalistyczna. Wędrówka Wokulskiego po Powiślu odsłania nędzę, brud, choroby i społeczną apatię; miasto samo produkuje degradację tam, gdzie nikt się nim nie zajął — nieuporządkowany brzeg Wisły, rudery, śmietnisko, ludzie bez pracy. Warto nazwać konwencję: to opis naturalistyczny, pokazujący biologiczną, mroczną stronę życia i człowieka uzależnionego od środowiska. Bohater myśli przy tym o regulacji brzegów i o pracy dla tych ludzi. Wniosek cząstkowy: wrogość miasta nie jest naturalna ani konieczna — wynika z zaniedbania, więc da się ją usunąć.
  • Warszawa przyjazna — ulica, sklep, awans. Krakowskie Przedmieście i sklep to miejsce spotkania wszystkich warstw: arystokraty, subiekta, studenta, złodzieja. Miasto umożliwia karierę — Wokulski przechodzi drogę od pomocnika u Hopfera do właściciela wielkiego interesu; jest tu praca, nauka, prasa, teatr, życie zbiorowe. Wniosek cząstkowy: ta sama Warszawa jest przyjazna tym, którzy mają w niej pozycję i kapitał — przestrzeń nie decyduje sama, decyduje miejsce w hierarchii.
  • Paryż jako miara — miasto pomyślane. Wokulski widzi w nim organizm rozwijający się według praw: dzielnice mają funkcje, a całość logikę. To miasto nauki, przemysłu i muzeów, w którym praca i wiedza mają miejsce i sens. Jest dla bohatera przyjazne także dlatego, że pozostaje w nim anonimowy — nikt nie pyta go o pochodzenie. Wniosek cząstkowy: różnica między miastami to różnica ładu i wolności od stanowej etykiety.
  • Zastrzeżenie, które odróżnia dobrą wypowiedź od schematycznej. Paryż nie jest rajem — to tam mieszka Geist, genialny uczony żyjący w nędzy i pogardzie; uporządkowane miasto również potrafi zmarnować człowieka. Warszawa nie jest wyłącznie piekłem — to w niej mieści się sklep Rzeckiego, jego przyjaźń i codzienny porządek. Wokulski zaś, choć stale otoczony tłumem, przez całą powieść pozostaje wyobcowany: tłum nie tworzy wspólnoty.
🌐 Kontekst
  • Dostojewski Zbrodnia i kara (lektura obowiązkowa): Petersburg jest tam miastem-potworem — dusznym, ciasnym i przytłaczającym, a jego przestrzeń współtworzy zbrodnię. Ciasnota jako presja: izba Raskolnikowa porównana do trumny i szafy, upał, zaduch i tłok odbierają bohaterowi zdolność trzeźwego myślenia. Miasto jako świadek nędzy: szynki, kamienice czynszowe i place, na których rozgrywa się poniżenie rodziny Marmieładowów. Anonimowość, która nie wyzwala: w tłumie nikt nikogo nie zna, więc łatwiej i zabić, i oszaleć z samotności. Przestrzeń a wina: dopiero wyjście poza miasto, na Syberię, otwiera bohaterowi drogę do odrodzenia. Zestawienie z Lalką: obaj pisarze pokazują miasto jako przestrzeń działającą na człowieka, ale Prus widzi w nim przede wszystkim problem społeczny do rozwiązania (Powiśle da się uporządkować, tak jak uporządkowano Paryż), a Dostojewski siłę psychiczną i moralną, która wnika w bohatera. Najkrócej: u Prusa miasto trzeba naprawić, u Dostojewskiego trzeba z niego uciec.
  • Kontekst historycznoliteracki: procesy urbanizacji drugiej połowy XIX wieku oraz konwencja naturalistyczna, ukazująca biologiczną, mroczną stronę życia wielkiego miasta.
  • Balzac Ojciec Goriot — Paryż jako drapieżna dżungla (kontekst uzupełniający)
🎯 Zakończenie
Odpowiedź na pytanie z tematu nie jest alternatywą. Miasto jest przyjazne i wrogie jednocześnie, ponieważ stanowi wierne odbicie społeczeństwa, które je zbudowało: daje szansę tym, którzy mają czym płacić, i pochłania tych, którzy nie mają nic. Prus nie oskarża zatem miasta — oskarża porządek, który dopuścił, by w tej samej Warszawie istniały salony i Powiśle. Znamienne, że wrogość przestrzeni jest u niego odwracalna: skoro Paryż udało się pomyśleć i uporządkować, to Powiśle również da się naprawić. Miasto jest więc w Lalce nie tyle bohaterem, ile diagnozą — pokazuje dokładnie tyle, ile warte jest społeczeństwo, które w nim mieszka.
35
Czym dla człowieka mogą być wspomnienia?
▼
💡 Teza
W Lalce wspomnienia podtrzymują tożsamość, pomagają ocalić bliskich ludzi i dawne wartości, ale mogą także więzić człowieka w przeszłości, pogłębiać tęsknotę oraz wpływać na błędne decyzje.
📖 Argumenty
  • W Pamiętniku starego subiekta Rzecki wraca do dzieciństwa, postaci ojca, nauki u Mincla, Wiosny Ludów i przyjaźni z Augustem Katzem; zapis pozwala mu zachować własną biografię i świat, który przemija.
  • Wspomnienia Rzeckiego o ojcu oraz napoleońskich ideałach podtrzymują jego patriotyzm i wiarę w dziejową misję bonapartystów, lecz zarazem utrudniają mu realistyczną ocenę współczesnej polityki.
  • Rzecki wspomina początki znajomości z Wokulskim, jego udział w powstaniu styczniowym, zesłanie i późniejszą karierę; dzięki temu czytelnik poznaje przeszłość głównego bohatera oraz źródła ich przyjaźni.
  • Wokulski wielokrotnie wraca pamięcią do młodości: pracy u Hopfera, nauki, udziału w powstaniu i pobytu na Syberii. Wspomnienia uświadamiają mu drogę, którą przeszedł, i cenę niespełnionych ambicji naukowych.
  • Po rozczarowaniu Izabelą Wokulski odtwarza w pamięci historię uczucia, przypomina sobie wcześniejsze ostrzeżenia i dostrzega własną idealizację; pamięć staje się źródłem bolesnego samopoznania.
  • Wspomnienie Izabeli nie pozwala mu rozpocząć nowego życia: nawet możliwość pracy z Geistem przegrywa z emocjonalnym przywiązaniem do przeszłości. To pokazuje, że pamięć może działać destrukcyjnie.
  • Przeciwstawienie pamięci Rzeckiego i Wokulskiego ujawnia jej dwoistość: staremu subiektowi daje ciągłość i schronienie, natomiast Wokulskiemu przypomina o klęskach, potęguje rozpacz i utrudnia uwolnienie się od złudzeń.
🌐 Kontekst
  • Mickiewicz Pan Tadeusz (lektura obowiązkowa — kontekst najmocniejszy): cała epopeja jest aktem pamięci. Powstała na emigracji, dla ludzi, którzy nie mają dokąd wrócić, a jej podtytuł — „ostatni zajazd na Litwie” — zapowiada zapis świata, który właśnie się kończy: ostatni Woźny, ostatni Klucznik, ostatni polonez. Pamięć pełni tam cztery funkcje. Pocieszenie: Inwokacja i Epilog mówią wprost, że poeta opisuje kraj, bo tęskni — „Kraj lat dziecinnych! On zawsze zostanie / Święty i czysty jak pierwsze kochanie”, a powód pada równie otwarcie: „o tym-że dumać na paryskim bruku”. Obyczaj: Soplicowo trwa dzięki powtarzanym gestom — grzeczności, kolejności przy stole, sposobowi podania potraw; pamięć jest tu praktyką codzienną, a nie wzruszeniem. Sumienie: Jacek Soplica nosi w sobie własną winę, a wspomnienie zbrodni czyni z niego księdza Robaka i każe naprawiać, nie rozpamiętywać. Wspólnota: koncert Jankiela opowiada historię narodu — Konstytucję 3 maja, Targowicę, rzeź Pragi — i kończy się Mazurkiem Dąbrowskiego, czyli marszem ku przyszłości.
  • Ostrzeżenie ukryte w samym Panu Tadeuszu. Gerwazy również żyje przeszłością — pamięcią o Horeszkach i o doznanej krzywdzie. Jego wierność jest prawdziwa, ale przez większość poematu blokuje pojednanie i podtrzymuje spór; dopiero gdy wysłucha spowiedzi Jacka, godzi się z nowym porządkiem. Mickiewicz sam pokazuje więc różnicę między pamięcią, która buduje, a pamięcią, która mści. Tomasz Łęcki to Gerwazy bez pojednania: ta sama wierność rodowej przeszłości, tyle że w świecie, który nie oferuje już żadnego zajazdu ani żadnej spowiedzi.
  • Jak połączyć oba utwory. U Mickiewicza pamięć jest zbiorowa i twórcza — kończy się polonezem, weselem i marszem Legionów, czyli przyszłością; z przeszłości powstaje coś nowego. U Prusa pamięć jest prywatna i jałowa — kończy się śmiercią Rzeckiego nad pamiętnikiem, którego nikt nie czyta, i pustą dumą Łęckiego. Mickiewicz idealizuje przeszłość świadomie i po coś, dla wygnańców; Prus pokazuje, co się dzieje, gdy pojedynczy człowiek robi to samo we własnym życiu i bez żadnego celu.
  • Kochanowski Treny — pamięć o Urszulce jako forma ocalenia (kontekst uzupełniający)
🎯 Zakończenie
Wspomnienia mogą być dla człowieka wszystkim: domem, sumieniem, tożsamością i więzieniem. O tym, czym się staną, nie decyduje jednak ich treść, lecz kierunek — czy prowadzą do teraźniejszości, czy od niej odwodzą. Rzeckiemu pamięć daje tożsamość i wierność, ale zamyka go w epoce, która minęła; Łęckim służy wyłącznie do odrzucania faktów; Wokulskiemu otwiera oczy na własną idealizację, gdy jest już za późno. Symbolem tego stanu są nakręcane zabawki na wystawie sklepu — poruszają się z całych sił i nie posuwają ani o krok. Mickiewicz pisze pamięć po to, by dać wygnańcom przyszłość; Prus pokazuje ludzi, którym pamięć tę przyszłość odebrała.
Pozytywizm
Henryk Sienkiewicz · Potop (fragmenty)
1 zadanie (nr 36)
36
Postawy odwagi i tchórzostwa.
▼
💡 Teza
Potop zestawia skrajne postawy wobec zagrożenia ojczyzny — od tchórzostwa i zdrady po bohaterską odwagę i przemianę bohatera.
📖 Argumenty
  • Kmicic — od warcholstwa i służby zdrajcy do bohaterskiej odwagi (obrona Częstochowy, wysadzenie kolubryny)
  • obrona Jasnej Góry — wzór zbiorowej odwagi (Kordecki)
  • zdrada Radziwiłłów i kapitulanci — postawa tchórzostwa i egoizmu
🌐 Kontekst
  • Pieśń o Rolandzie — rycerska odwaga i honor
  • Kamienie na szaniec — odwaga młodego pokolenia
  • Homer Iliada — heroizm Hektora
🎯 Zakończenie
Sienkiewicz „ku pokrzepieniu serc” gloryfikuje odwagę i przemianę bohatera, przeciwstawiając je tchórzostwu i zdradzie w obliczu zagrożenia ojczyzny.
Pozytywizm (proza rosyjska)
Fiodor Dostojewski · Zbrodnia i kara
5 zadań (nr 37–41)
37
Walka człowieka ze swoimi słabościami.
▼
💡 Teza
Dzieje Raskolnikowa to obraz walki człowieka z własną pychą, teorią i sumieniem — zwycięstwo słabości przynosi zbrodnię, a jej przezwyciężenie — odrodzenie.
📖 Argumenty
  • teoria o „ludziach wyższych” jako pokusa i słabość intelektualnej pychy
  • wewnętrzna udręka po zbrodni — gorączka, izolacja, wyrzuty sumienia
  • przyznanie się do winy jako zwycięstwo nad sobą
🌐 Kontekst
  • Makbet — słabość wobec ambicji i sumienia
  • biblijny motyw grzechu i skruchy
  • Mickiewicz Dziady — Konrad walczący z pychą
🎯 Zakończenie
Dostojewski pokazuje, że najtrudniejsza walka toczy się z samym sobą — z własną pychą i teorią; jej wygranie oznacza moralne odrodzenie.
38
Motyw winy i kary.
▼
💡 Teza
W powieści Dostojewskiego prawdziwą karą nie jest wyrok sądu, lecz cierpienie sumienia — kara wewnętrzna poprzedza i przewyższa karę zewnętrzną.
📖 Argumenty
  • morderstwo lichwiarki i Lizawiety — zbrodnia z premedytacją
  • kara wewnętrzna: choroba, lęk, wyobcowanie, niemożność życia z winą
  • zsyłka na Sybir i odrodzenie duchowe przy pomocy Soni
🌐 Kontekst
  • Biblia — Kain, grzech i kara
  • Kafka Proces — kara bez ustalonej winy (odwrócenie schematu)
  • Szekspir Makbet — dręczące sumienie zbrodniarza
🎯 Zakończenie
Dostojewski dowodzi, że kara moralna — cierpienie sumienia — jest nieunikniona i głębsza niż prawna; dopiero jej przyjęcie otwiera drogę do odkupienia.
39
Ile człowiek jest gotów poświęcić dla innych?
▼
💡 Teza
Zbrodnia i kara ukazuje granice poświęcenia dla bliźnich — od desperackiej ofiary z siebie po miłość, która towarzyszy drugiemu w cierpieniu.
📖 Argumenty
  • Sonia Marmieładowa — poświęca godność (prostytucja), by ratować rodzinę
  • Sonia idzie za Raskolnikowem na Sybir — ofiara z własnego życia
  • Dunia gotowa poświęcić się przez małżeństwo z Łużynem dla brata
🌐 Kontekst
  • Camus Dżuma — poświęcenie doktora Rieux
  • Mitologia — ofiara Alkestis
  • Krall Zdążyć przed Panem Bogiem — ratowanie życia
🎯 Zakończenie
Powieść pokazuje poświęcenie jako najwyższy wyraz miłości bliźniego — Sonia oddaje siebie, by ocalić i utrzymać przy życiu innych, w tym duszę Raskolnikowa.
40
Co może determinować ludzkie postępowanie?
▼
💡 Teza
Dostojewski bada, co kieruje człowiekiem: nędza, idee, uwarunkowania społeczne — ale ostatecznie o czynie decyduje wolny wybór i sumienie.
📖 Argumenty
  • nędza i głód Petersburga jako tło zbrodni
  • zgubna idea (teoria o „nadludziach”) jako motyw działania
  • sumienie i wiara jako siły przywracające moralny ład
🌐 Kontekst
  • Zola — naturalistyczny determinizm środowiska
  • Orwell Rok 1984 — jednostka determinowana przez system
  • Biblia — wolna wola człowieka
🎯 Zakończenie
Powieść ukazuje splot uwarunkowań — nędzy, idei, otoczenia — ale przyznaje człowiekowi wolność moralną: to on odpowiada za swój czyn.
41
Motyw przemiany bohatera.
▼
💡 Teza
Raskolnikow przechodzi głęboką przemianę: od zimnego wyznawcy zbrodniczej teorii do człowieka skruszonego, który odnajduje wiarę i miłość.
📖 Argumenty
  • punkt wyjścia — pyszny teoretyk „prawa silnych jednostek”
  • kryzys po zbrodni, stopniowe załamanie teorii
  • odrodzenie na zsyłce dzięki miłości Soni i lekturze Ewangelii
🌐 Kontekst
  • Kmicic z Potopu — przemiana warchoła w bohatera
  • biblijny Szaweł–Paweł — nawrócenie
  • Mickiewicz — Gustaw-Konrad, przemiana wewnętrzna
🎯 Zakończenie
Dostojewski ukazuje przemianę jako możliwość odrodzenia najgłębiej upadłego człowieka — droga wiedzie przez winę, cierpienie i miłość ku nowemu życiu.
Młoda Polska
Stanisław Wyspiański · Wesele
5 zadań (nr 42–46)
42
Co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych?
▼
💡 Teza
Wesele diagnozuje niemożność porozumienia inteligencji i chłopów — dzieli je wzajemna nieufność, ludomania i brak wspólnego języka.
📖 Argumenty
  • ludomania inteligencji — powierzchowna fascynacja wsią (małżeństwo Pana Młodego)
  • wzajemne uprzedzenia i nieufność (rozmowy Czepca z Dziennikarzem)
  • różne wyobrażenia o Polsce i wspólnym działaniu
🌐 Kontekst
  • Żeromski Przedwiośnie — podziały klasowe po odzyskaniu niepodległości
  • Reymont Chłopi — zamknięty świat wsi
  • Mickiewicz Pan Tadeusz — inny model wspólnoty szlachecko-ludowej
🎯 Zakończenie
Wyspiański obnaża głęboki rozłam społeczny — mimo pozornego zbratania inteligencja i chłopi nie potrafią się porozumieć ani wspólnie działać.
43
Rola chłopów i inteligencji w sprawie niepodległościowej.
▼
💡 Teza
Dramat rozlicza obie warstwy z niezdolności do czynu: chłopi mają zapał, lecz brak im przywództwa, inteligencja — słowa bez woli działania.
📖 Argumenty
  • Czepiec — gotowość chłopów do walki („A jakże, panie, chłop chce”)
  • gnuśność i bierność inteligencji — mit „malowanego” patriotyzmu
  • scena z Wernyhorą i złotym rogiem — utrata szansy na czyn
🌐 Kontekst
  • Dziady cz. III — martyrologia i mesjanizm narodu
  • Żeromski Przedwiośnie — pytanie o kształt Polski
  • Mickiewicz Pan Tadeusz — zryw szlachty
🎯 Zakończenie
Wyspiański stawia gorzką diagnozę: ani chłopi, ani inteligencja nie są zdolni do wspólnego czynu niepodległościowego — naród trwa w niemocy.
44
Sen o Polsce czy sąd nad Polską?
▼
💡 Teza
Wesele łączy oniryczną wizję z bezlitosnym sądem nad narodem — to zarazem sen o Polsce i rozliczenie z narodowymi mitami i słabościami.
📖 Argumenty
  • chocholi taniec jako obraz narodowego zaklęcia w bezruchu i niemocy
  • osoby dramatu (Widma) jako sąd nad polską historią (Stańczyk, Hetman, Szela)
  • utrata złotego rogu — zaprzepaszczona szansa czynu
🌐 Kontekst
  • Dziady cz. III — sąd nad społeczeństwem (scena salonowa)
  • Norwid — rozrachunek z narodem
  • Mrożek Tango — groteskowy sąd nad wspólnotą
🎯 Zakończenie
Dramat Wyspiańskiego jest jednocześnie snem i sądem — symboliczną wizją Polski, która obnaża narodowe wady i niezdolność do zrywu.
45
Symboliczne znaczenie widm i zjaw.
▼
💡 Teza
Widma w Weselu to symboliczne głosy historii i sumienia narodu — każda zjawa obnaża inny aspekt polskiej przeszłości i teraźniejszości.
📖 Argumenty
  • Stańczyk i Dziennikarz — troska o naród wobec błazenady polityki
  • Hetman i Pan Młody / Szela i Dziad — pamięć zdrady i rzezi galicyjskiej
  • Wernyhora — proroctwo i wezwanie do czynu
🌐 Kontekst
  • Dziady — świat duchów jako sfera prawdy
  • Szekspir Makbet — duch Banka, wiedźmy
  • romantyczna fantastyka i ludowość
🎯 Zakończenie
Zjawy pełnią funkcję symbolicznego zwierciadła: konfrontują bohaterów z historią, ich sumieniem i narodowymi kompleksami.
46
Motyw tańca.
▼
💡 Teza
Finałowy chocholi taniec to centralny symbol „Wesela” — obraz narodu pogrążonego w marazmie, zaklętego w bezwolnym, sennym kręgu.
📖 Argumenty
  • chocholi taniec jako alegoria narodowej niemocy i marazmu
  • taniec przy dźwiękach chochoła zamiast czynu zbrojnego
  • hipnotyczny, senny rytm jako obraz zbiorowego uśpienia
🌐 Kontekst
  • Reymont Chłopi — taniec weselny jako obrzęd wspólnoty
  • Mrożek Tango — taniec jako znak (finałowe tango ze Edkiem)
  • średniowieczny danse macabre
🎯 Zakończenie
Taniec staje się w dramacie symbolem stanu narodu — zamiast do zrywu prowadzi do biernego, sennego kręcenia się w miejscu.
Młoda Polska
Władysław Stanisław Reymont · Chłopi (fragmenty)
1 zadanie (nr 47)
47
Obyczaj i tradycja w życiu społeczeństwa.
▼
💡 Teza
Chłopi ukazują wieś rządzoną rytmem obyczaju i tradycji — obrzędy religijne, rodzinne i doroczne porządkują życie zbiorowości i nadają mu sens.
📖 Argumenty
  • rytm pór roku i prac polowych organizujący życie Lipiec
  • obrzędy: wesele Boryny i Jagny, pogrzeb Boryny, święta religijne
  • siła norm społecznych — potępienie Jagny, wygnanie na wozie z gnojem
🌐 Kontekst
  • Mickiewicz Pan Tadeusz — tradycja szlachecka i obrzędy
  • Wyspiański Wesele — obrzęd weselny
  • mitologia — cykliczność i rytuał
🎯 Zakończenie
Reymont pokazuje społeczność, w której obyczaj i tradycja są prawem najwyższym — spajają wspólnotę, ale i bezwzględnie egzekwują jej normy.
Dwudziestolecie
Stefan Żeromski · Przedwiośnie
6 zadań (nr 48–53)
48
Jakie znaczenie ma tytuł dla odczytania sensu utworu?
▼
💡 Teza
Tytuł Przedwiośnie to metafora młodej Polski: pora niepewna, między zimą a wiosną, symbolizująca kraj dopiero się kształtujący, pełen chaosu i nadziei.
📖 Argumenty
  • przedwiośnie jako pora roztopów, błota i niepewności — obraz odrodzonej Polski
  • kontrast z mitem „szklanych domów” — marzenie ojca vs rzeczywistość
  • otwarte zakończenie (marsz Cezarego z robotnikami) jako niepewny początek
🌐 Kontekst
  • Wyspiański Wesele — diagnoza kondycji narodu
  • Żeromski Ludzie bezdomni — pytanie o drogę
  • biblijny motyw ziarna i pory siewu
🎯 Zakończenie
Tytuł ujmuje istotę powieści: Polska po 1918 r. jest jak przedwiośnie — surowa, chaotyczna, lecz brzemienna w możliwość odrodzenia.
49
Wojna i rewolucja jako źródła doświadczeń człowieka.
▼
💡 Teza
Doświadczenia wojny i rewolucji kształtują Cezarego Barykę — konfrontują go z okrucieństwem, ideologią i koniecznością samodzielnego wyboru drogi.
📖 Argumenty
  • rewolucja w Baku — śmierć matki, chaos, obraz okrucieństwa i anarchii
  • wojna polsko-bolszewicka 1920 r. — udział Cezarego
  • rozczarowanie rewolucją jako lekcja polityczna bohatera
🌐 Kontekst
  • Krall Zdążyć przed Panem Bogiem — doświadczenie wojny
  • Borowski — obóz jako doświadczenie graniczne
  • Orwell Rok 1984 — rewolucja i totalitaryzm
🎯 Zakończenie
Żeromski pokazuje, że wojna i rewolucja są doświadczeniami formującymi — brutalnie dojrzewają młodego człowieka i zmuszają go do wyboru wartości.
50
Różne wizje odbudowy Polski po odzyskaniu niepodległości.
▼
💡 Teza
Powieść przedstawia spór o kształt odrodzonej Polski — trzy wizje: rewolucyjną (Lulek), reformistyczną (Gajowiec) i utopijną (mit szklanych domów).
📖 Argumenty
  • mit „szklanych domów” Seweryna Baryki — utopia postępu i dobrobytu
  • program Gajowca — reformy, ewolucja, budowa państwa
  • rewolucja komunistyczna głoszona przez Lulka i towarzyszy
🌐 Kontekst
  • Wyspiański Wesele — niemoc wobec sprawy narodowej
  • Mickiewicz — mesjanistyczna wizja Polski
  • utopie społeczne (Platon, More)
🎯 Zakończenie
Żeromski nie daje gotowej odpowiedzi — konfrontuje utopię, reformę i rewolucję, zostawiając pytanie o drogę Polski otwarte.
51
Młodość jako czas kształtowania własnej tożsamości.
▼
💡 Teza
Przedwiośnie to powieść dojrzewania — Cezary Baryka poszukuje tożsamości, przechodząc od buntu i fascynacji rewolucją do samodzielnych wyborów.
📖 Argumenty
  • ewolucja postaw Cezarego: bunt, fascynacja rewolucją, rozczarowanie
  • poszukiwanie miejsca między ojczyzną a ideologią
  • otwarty finał — bohater wciąż szuka własnej drogi
🌐 Kontekst
  • Gombrowicz Ferdydurke — problem dojrzewania i formy
  • Goethe — powieść formacyjna (Bildungsroman)
  • Dostojewski — młodzi ideowcy
🎯 Zakończenie
Żeromski ukazuje młodość jako czas trudnego formowania tożsamości — poprzez bunt, błądzenie i weryfikację ideałów w zderzeniu z rzeczywistością.
52
Rola autorytetu w życiu człowieka.
▼
💡 Teza
Powieść pokazuje wagę autorytetów w kształtowaniu młodego człowieka — Cezary szuka drogowskazów, a różni mentorzy oferują mu sprzeczne wizje świata.
📖 Argumenty
  • ojciec Seweryn — pierwszy autorytet i mit szklanych domów
  • Gajowiec — mentor reformistyczny, uczący Cezarego historii Polski
  • Lulek — autorytet rewolucyjny, kuszący radykalizmem
🌐 Kontekst
  • Dziady cz. III — ksiądz Piotr jako przewodnik duchowy
  • Kapuściński Podróże z Herodotem — Herodot jako mistrz
  • antyczny mistrz i uczeń (Sokrates)
🎯 Zakończenie
Żeromski pokazuje, że autorytety kształtują młodego człowieka, ale ich sprzeczność zmusza go do samodzielnego wyboru — dojrzałość to przekroczenie mentorów.
53
Utopijny i realny obraz rzeczywistości.
▼
💡 Teza
Przedwiośnie zderza utopię z rzeczywistością — piękne wizje (szklane domy, rewolucyjny raj) rozbijają się o surową prawdę odrodzonej Polski.
📖 Argumenty
  • mit szklanych domów jako utopia wobec biedy Nawłoci i Chłodka
  • rewolucyjna utopia zderzona z okrucieństwem rewolucji w Baku
  • realny obraz Polski: kontrasty społeczne, zacofanie, konflikt klas
🌐 Kontekst
  • More Utopia — klasyczny wzór utopii
  • Orwell Rok 1984 — antyutopia
  • Wyspiański Wesele — rozrachunek z mitami
🎯 Zakończenie
Żeromski demaskuje utopie — zarówno liberalną, jak i rewolucyjną — konfrontując je z realiami; prawda o Polsce jest trudniejsza niż każde marzenie.
Dwudziestolecie
Witold Gombrowicz · Ferdydurke (fragmenty)
2 zadania (nr 54–55)
54
Groteskowy obraz świata.
▼
💡 Teza
Gombrowicz buduje w Ferdydurke groteskowy świat, w którym dorosły człowiek zostaje „upupiony” — zdeformowany przez Formę i społeczne konwenanse.
📖 Argumenty
  • scena w szkole — infantylizacja uczniów, pojedynek na miny Miętusa i Syfona
  • „upupienie” bohatera przez profesora Pimkę
  • groteskowe pojęcia: „gęba”, „pupa”, „łydka” jako maski narzucane człowiekowi
🌐 Kontekst
  • Witkacy Szewcy — groteska i katastrofizm
  • Mrożek Tango — groteska formy i konwencji
  • Kafka Proces — absurd świata przedstawionego
🎯 Zakończenie
Groteska służy Gombrowiczowi do obnażenia mechanizmów Formy — świat jawi się jako teatr masek, w którym człowiek nigdy nie jest sobą.
55
Człowiek wobec presji otoczenia.
▼
💡 Teza
Ferdydurke pokazuje, że człowiek jest bezustannie formowany przez otoczenie — nie ma „ja” autentycznego, jest tylko Forma narzucana przez innych.
📖 Argumenty
  • Józio kształtowany przez szkołę, nowoczesną rodzinę Młodziaków, dwór w Bolimowie
  • „gęba” przyprawiana przez otoczenie — brak ucieczki od Formy
  • finał: „ucieczka w Formę” — nie ma wyjścia poza społeczne role
🌐 Kontekst
  • Mrożek Tango — bunt przeciw formie i jego klęska
  • Orwell Rok 1984 — presja systemu na jednostkę
  • Sartre — „inni to piekło”
🎯 Zakończenie
Gombrowicz dowodzi, że człowiek jest skazany na Formę — presja otoczenia tworzy jego tożsamość, a ucieczka od niej jest niemożliwa.
Wojna i Zagłada
Tadeusz Borowski · Proszę państwa do gazu
1 zadanie (nr 56)
56
„Człowiek zlagrowany” jako ofiara zbrodniczego systemu.
▼
💡 Teza
Borowski ukazuje „człowieka zlagrowanego” — istotę, którą obóz odarł z moralności; system totalny redukuje ofiarę do walki o przetrwanie za wszelką cenę.
📖 Argumenty
  • narrator Tadek — uczestnik rozładunku transportów, znieczulony na śmierć
  • „etyka” obozu: przeżyć znaczy współuczestniczyć w machinie zbrodni
  • odwrócenie wartości — obojętność wobec cierpienia jako warunek przetrwania
🌐 Kontekst
  • Herling-Grudziński Inny świat — łagier i zniewolenie
  • Krall Zdążyć przed Panem Bogiem — godność wobec Zagłady
  • Orwell Rok 1984 — niszczenie człowieka przez system
🎯 Zakończenie
Borowski demaskuje zbrodniczy system, który nie tylko zabija, lecz deprawuje ofiary — „człowiek zlagrowany” to najgłębszy dowód dehumanizacji.
Wojna i Zagłada
Gustaw Herling-Grudziński · Inny świat (fragmenty)
2 zadania (nr 57–58)
57
Jakie znaczenie ma tytuł dla odczytania sensu utworu?
▼
💡 Teza
Tytuł Inny świat nazywa sowiecki łagier jako rzeczywistość rządzącą się odwróconymi prawami — świat, w którym zawieszone zostają normalne reguły moralne.
📖 Argumenty
  • łagier jako „inny świat” o własnych, nieludzkich prawach
  • odwrócenie wartości: donos, kradzież, upodlenie jako codzienność
  • motto z Dostojewskiego (Dom umarłych) wyznaczające sens tytułu
🌐 Kontekst
  • Borowski — obóz jako świat odwróconych wartości
  • Dante Boska Komedia — zaświaty jako inny porządek
  • Orwell Rok 1984 — świat totalitarny
🎯 Zakończenie
Tytuł jest kluczem interpretacyjnym: łagier to „inny świat”, w którym człowieczeństwo poddane zostaje najcięższej próbie, a normalne prawa nie obowiązują.
58
Konsekwencje zniewolenia człowieka.
▼
💡 Teza
Inny świat ukazuje niszczące skutki zniewolenia: łagier łamie ciało i moralność, ale Herling dowodzi, że można ocalić w sobie człowieczeństwo.
📖 Argumenty
  • fizyczne i psychiczne wyniszczenie więźniów, głód, praca ponad siły
  • degradacja moralna — donosicielstwo, walka o przetrwanie
  • historia Kostylewa i gest solidarności jako ocalenie człowieczeństwa
🌐 Kontekst
  • Borowski Proszę państwa do gazu — deprawacja ofiary
  • Orwell Rok 1984 — złamanie Winstona
  • Krall — godność wobec zniewolenia
🎯 Zakończenie
Herling pokazuje straszliwe konsekwencje zniewolenia, ale też — inaczej niż Borowski — wiarę, że człowiek może ocalić godność nawet w „innym świecie”.
Wojna i Zagłada
Hanna Krall · Zdążyć przed Panem Bogiem
3 zadania (nr 59–61)
59
Czy możliwe jest zachowanie godności w skrajnych sytuacjach?
▼
💡 Teza
Reportaż Krall dowodzi, że godność jest możliwa nawet w obliczu Zagłady — powstanie w getcie to wybór sposobu umierania, obrona ludzkiej podmiotowości.
📖 Argumenty
  • Marek Edelman — decyzja o powstaniu jako „wybór sposobu umierania”
  • walka o godną śmierć wobec bezradności wobec Zagłady
  • powojenna praca Edelmana-kardiologa jako dalsze „zdążanie przed Panem Bogiem”
🌐 Kontekst
  • Herling-Grudziński Inny świat — ocalenie godności
  • Camus Dżuma — bunt wobec absurdu
  • Antygona — godny wybór wbrew przemocy
🎯 Zakończenie
Krall pokazuje, że nawet w sytuacji ostatecznej człowiek może obronić godność — powstanie w getcie było aktem odzyskania podmiotowości wobec Zagłady.
60
Zagłada z perspektywy świadka i uczestnika wydarzeń w getcie.
▼
💡 Teza
Zdążyć przed Panem Bogiem ukazuje Zagładę bez patosu — z perspektywy uczestnika (Edelmana), który mówi o niej rzeczowo, odzierając ją z heroicznej legendy.
📖 Argumenty
  • relacja Marka Edelmana — świadka i przywódcy powstania
  • antyheroiczny, rzeczowy ton — Zagłada jako konkret, nie mit
  • obraz codzienności getta, selekcji, „umschlagplatzu”
🌐 Kontekst
  • Borowski — relacja uczestnika obozu
  • Nałkowska Medaliony — świadectwa Zagłady
  • literatura dokumentu i faktu
🎯 Zakończenie
Krall daje głos świadkowi-uczestnikowi, który mówi o Zagładzie bez patosu — jej reportaż odziera martyrologię z legendy, ukazując prawdę doświadczenia.
61
Walka o życie z perspektywy wojennej i powojennej.
▼
💡 Teza
Reportaż zestawia dwie walki o życie Edelmana: wojenną (dowódca w getcie) i powojenną (kardiolog ratujący pacjentów) — obie to „zdążanie przed Panem Bogiem”.
📖 Argumenty
  • wojna: walka o życie i godną śmierć w powstaniu w getcie
  • po wojnie: Edelman jako kardiolog wyrywający ludzi śmierci
  • metafora tytułu — ludzka walka o życie z „konkurencją” Boga/śmierci
🌐 Kontekst
  • Camus Dżuma — doktor Rieux walczący ze śmiercią
  • Żeromski Ludzie bezdomni — lekarz-społecznik
  • Herling — walka o przetrwanie w łagrze
🎯 Zakończenie
Krall łączy dwie perspektywy — wojenną i powojenną — pokazując, że walka Edelmana o ludzkie życie trwa nieprzerwanie, zawsze „przed Panem Bogiem”.
Współczesność
Albert Camus · Dżuma
4 zadania (nr 62–65)
62
Co skłania człowieka do poświęceń?
▼
💡 Teza
Dżuma ukazuje poświęcenie jako etyczną odpowiedź na absurd i cierpienie — bohaterowie działają nie z nadziei nagrody, lecz z solidarności z ludźmi.
📖 Argumenty
  • doktor Rieux — leczy mimo świadomości daremności, z poczucia obowiązku
  • Tarrou organizuje ochotnicze formacje sanitarne
  • przemiana Ramberta — rezygnuje z ucieczki, zostaje, by walczyć z zarazą
🌐 Kontekst
  • Krall Zdążyć przed Panem Bogiem — poświęcenie w Zagładzie
  • Mitologia — ofiara Prometeusza
  • Dziady — poświęcenie za naród
🎯 Zakończenie
Camus pokazuje, że do poświęceń skłania człowieka solidarność i moralny obowiązek wobec cierpiących — to bunt przeciw absurdowi i „świętość bez Boga”.
63
Człowiek wobec cierpienia i śmierci.
▼
💡 Teza
Powieść Camusa to studium postaw wobec cierpienia i śmierci — od religijnej interpretacji kary po heroiczny bunt i solidarną walkę.
📖 Argumenty
  • śmierć dziecka sędziego Othona — cierpienie niezawinione
  • kazania księdza Paneloux — ewolucja od kary Bożej do tajemnicy
  • postawa Rieux — walka ze śmiercią mimo świadomości klęski
🌐 Kontekst
  • Biblia — Księga Hioba (cierpienie niezawinione)
  • Dostojewski — „łza dziecka”
  • Kochanowski Treny — bunt wobec śmierci
🎯 Zakończenie
Camus konfrontuje różne postawy wobec cierpienia — dla niego jedyną godną odpowiedzią jest bunt i solidarna walka, mimo braku metafizycznego sensu.
64
Czy możliwa jest przyjaźń w sytuacjach skrajnych?
▼
💡 Teza
Dżuma dowodzi, że w obliczu wspólnego zagrożenia rodzi się autentyczna więź — przyjaźń Rieux i Tarrou to solidarność w walce z absurdem.
📖 Argumenty
  • przyjaźń Rieux i Tarrou — zbudowana na wspólnej walce z zarazą
  • scena kąpieli w morzu jako chwila wolności i braterstwa
  • wspólnota ludzi zjednoczonych przeciw dżumie
🌐 Kontekst
  • Homer Iliada — przyjaźń Achillesa i Patroklosa
  • Borowski — więzi (lub ich brak) w obozie
  • Kamienie na szaniec — braterstwo w walce
🎯 Zakończenie
Camus pokazuje, że sytuacja skrajna sprzyja narodzinom prawdziwej przyjaźni — solidarność wobec absurdu łączy ludzi mocniej niż zwykłe okoliczności.
65
Jakie postawy przyjmuje człowiek wobec zła?
▼
💡 Teza
Dżuma to alegoria zła; Camus przedstawia całą gamę postaw wobec niego — od ucieczki i bierności po czynny bunt i solidarną walkę.
📖 Argumenty
  • Rieux i Tarrou — czynny bunt, walka ze złem mimo daremności
  • Rambert — początkowa ucieczka, potem zaangażowanie
  • Cottard — cynizm i korzystanie ze zła (spekulant)
🌐 Kontekst
  • Orwell Rok 1984 — postawy wobec totalitaryzmu
  • Mrożek Tango — bierność i przemoc
  • Biblia — walka dobra ze złem
🎯 Zakończenie
Camus zestawia postawy wobec zła (alegorycznej dżumy) — od ucieczki i wyzysku po heroiczny opór; wartość człowieka mierzy się jego wyborem.
Współczesność
George Orwell · Rok 1984
4 zadania (nr 66–69)
66
Czy możliwe jest zbudowanie doskonałego państwa?
▼
💡 Teza
Rok 1984 to antyutopia dowodząca, że dążenie do „doskonałego państwa” prowadzi do totalitaryzmu — ideał ładu okazuje się piekłem zniewolenia.
📖 Argumenty
  • Oceania jako karykatura „doskonałego” państwa — totalna kontrola
  • inwigilacja (teleekrany, Policja Myśli) w imię „porządku”
  • cena „doskonałości”: zniszczenie wolności, prawdy i jednostki
🌐 Kontekst
  • More Utopia — klasyczna wizja idealnego państwa
  • Żeromski Przedwiośnie — utopia szklanych domów
  • Witkacy Szewcy — mechanizacja społeczeństwa
🎯 Zakończenie
Orwell demaskuje utopię państwa doskonałego — próba jej realizacji rodzi totalitaryzm; „doskonały” ład oznacza całkowite zniewolenie człowieka.
67
Jak zachować wolność w państwie totalitarnym?
▼
💡 Teza
Powieść Orwella pokazuje tragiczną trudność zachowania wolności w totalitaryzmie — bunt Winstona kończy się klęską, bo system sięga po samo wnętrze człowieka.
📖 Argumenty
  • Winston — próba wewnętrznego buntu (dziennik, miłość do Julii)
  • „wolność to możliwość powiedzenia, że dwa i dwa to cztery”
  • klęska buntu — złamanie w Ministerstwie Miłości, pokój 101
🌐 Kontekst
  • Herling Inny świat — wolność wewnętrzna w łagrze
  • Dziady cz. III — wolność ducha mimo więzienia
  • Mrożek Tango — próba odzyskania ładu
🎯 Zakończenie
Orwell pokazuje, że w państwie totalitarnym wolność jest niemal niemożliwa — system niszczy nie tylko czyn, ale i myśl; bunt Winstona zostaje zmiażdżony.
68
Znaczenie propagandy w państwie totalitarnym.
▼
💡 Teza
Rok 1984 ukazuje propagandę jako fundament totalitaryzmu — fałszowanie prawdy, historii i języka pozwala władzy panować nad umysłami obywateli.
📖 Argumenty
  • Ministerstwo Prawdy — fałszowanie historii i bieżących faktów
  • hasła Partii („Wojna to pokój”, „Wolność to niewola”)
  • kult Wielkiego Brata i rytuały nienawiści (dwie minuty nienawiści)
🌐 Kontekst
  • Mrożek — manipulacja językiem i formą
  • Miłosz Zniewolony umysł — mechanizm ideologii
  • Goebbelsowska propaganda (kontekst historyczny)
🎯 Zakończenie
Orwell demaskuje propagandę jako narzędzie zniewolenia umysłów — kto kontroluje przeszłość i język, ten panuje nad myśleniem i wolnością człowieka.
69
Nowomowa jako sposób na ograniczenie wolności człowieka.
▼
💡 Teza
Nowomowa w Roku 1984 to język skonstruowany po to, by ograniczyć myślenie — zubożenie słów ma uczynić „myślozbrodnię” niemożliwą do pomyślenia.
📖 Argumenty
  • nowomowa — celowe okrajanie słownika, by zawęzić granice myśli
  • likwidacja słów wyrażających bunt i wolność
  • zasada: „bez słów nie ma pojęć, bez pojęć nie ma buntu”
🌐 Kontekst
  • Gombrowicz Ferdydurke — Forma i język zniewalający człowieka
  • biblijny motyw słowa („Na początku było Słowo”)
  • współczesna manipulacja językowa (kontekst)
🎯 Zakończenie
Orwell pokazuje, że kontrola języka to kontrola myśli — nowomowa ogranicza wolność u samego źródła, uniemożliwiając nawet pomyślenie o buncie.
Współczesność
Sławomir Mrożek · Tango
3 zadania (nr 70–72)
70
Bunt przeciwko porządkowi społecznemu.
▼
💡 Teza
W Tangu Mrożek odwraca schemat buntu pokoleń — to młody Artur buntuje się przeciw anarchii rodziców, pragnąc przywrócić ład i formę.
📖 Argumenty
  • Artur buntuje się nie przeciw normom, lecz przeciw ich brakowi
  • rozwiązłe, „postępowe” pokolenie rodziców (Stomil, Eleonora)
  • próba przywrócenia porządku przez Artura kończy się klęską
🌐 Kontekst
  • Gombrowicz Ferdydurke — bunt wobec Formy
  • Szekspir Hamlet — „Rozprzęgły się czasy”
  • Dziady cz. III — bunt romantyczny
🎯 Zakończenie
Mrożek pokazuje paradoks: bunt przeciw rozpadowi wszelkich norm okazuje się niemożliwy — próżnię po wartościach wypełnia nie ład, lecz naga siła.
71
Konflikt pokoleń.
▼
💡 Teza
Tango to groteskowy obraz konfliktu pokoleń — świat na opak, w którym młodzi tęsknią za ładem, a starzy bronią rewolucyjnej wolności obyczajowej.
📖 Argumenty
  • Artur (młody) vs Stomil i Eleonora (starzy) — odwrócone role
  • dziadkowie: Eugenia i Eugeniusz — relikt dawnego porządku
  • brak wspólnego języka między pokoleniami
🌐 Kontekst
  • Wyspiański Wesele — niemoc pokoleniowa
  • Gombrowicz Ferdydurke — młodość i dojrzałość
  • Turgieniew Ojcowie i dzieci — klasyczny konflikt pokoleń
🎯 Zakończenie
Mrożek groteskowo odwraca konflikt pokoleń — pokazuje świat, w którym rozpad tradycji sprawia, że młodzi i starzy nie mogą się porozumieć ani odbudować ładu.
72
Normy społeczne – ograniczają człowieka czy porządkują życie?
▼
💡 Teza
Tango stawia pytanie o rolę norm — Mrożek dowodzi, że ich całkowity brak nie daje wolności, lecz prowadzi do chaosu i tyranii siły (Edek).
📖 Argumenty
  • świat rodziny Stomila — zniesienie wszelkich norm i konwencji
  • Artur szuka wartości, w imię których można by przywrócić formę
  • finał: władzę przejmuje prostacki Edek — triumf nagiej siły
🌐 Kontekst
  • Gombrowicz Ferdydurke — Forma jako konieczność
  • Golding Władca much — rozpad norm w izolacji
  • Orwell Rok 1984 — porządek jako zniewolenie
🎯 Zakończenie
Mrożek pokazuje, że normy porządkują życie — ich zniesienie nie wyzwala człowieka, lecz otwiera drogę chaosowi i przemocy: po Arturze przychodzi Edek.
Współczesność
Marek Nowakowski · Górą „Edek”
1 zadanie (nr 73)
73
W jakim celu autor nawiązuje w swoim tekście do innego tekstu?
▼
💡 Teza
Nowakowski w Górą „Edek” nawiązuje do Tanga Mrożka — powrót postaci Edka służy diagnozie rzeczywistości PRL, w której triumfuje chamstwo i siła.
📖 Argumenty
  • Edek — postać przejęta z Tanga Mrożka jako symbol prostactwa u władzy
  • intertekstualność jako narzędzie satyry na PRL
  • „góra Edek” — dominacja bylejakości i przemocy w życiu społecznym
🌐 Kontekst
  • Mrożek Tango — pierwowzór Edka
  • Gombrowicz — motyw formy i chama
  • groteska jako sposób diagnozy rzeczywistości
🎯 Zakończenie
Nawiązanie do Tanga pozwala Nowakowskiemu zdiagnozować PRL — powrót Edka to znak świata, w którym na wierzch wypłynęły chamstwo i naga siła.
Współczesność
Andrzej Stasiuk · Miejsce
1 zadanie (nr 74)
74
Miejsca ważne w życiu człowieka.
▼
💡 Teza
W Miejscu Stasiuk pokazuje, że przestrzeń — dawna cerkiew i jej okolica — jest nośnikiem pamięci, tożsamości i sensu; utrata miejsca to utrata korzeni.
📖 Argumenty
  • dawna łemkowska cerkiew jako miejsce pamięci i tożsamości
  • pustka po rozebranej świątyni — symbol wykorzenienia
  • związek człowieka z „małą ojczyzną” i przeszłością miejsca
🌐 Kontekst
  • Mickiewicz Pan Tadeusz — „kraj lat dziecinnych”
  • Kapuściński Podróże z Herodotem — przestrzeń a tożsamość
  • motyw arkadii i utraconej ojczyzny
🎯 Zakończenie
Stasiuk pokazuje, że miejsca są ważnymi punktami odniesienia — przechowują pamięć i tożsamość, a ich utrata oznacza wykorzenienie człowieka.
Współczesność
Olga Tokarczuk · Profesor Andrews w Warszawie
1 zadanie (nr 75)
75
Stan wojenny z perspektywy obcokrajowca.
▼
💡 Teza
Tokarczuk ukazuje stan wojenny oczami cudzoziemca — profesor Andrews, nieznający języka i realiów, doświadcza absurdu i grozy Polski grudnia 1981 r.
📖 Argumenty
  • profesor Andrews przybywa do Polski i trafia w noc wprowadzenia stanu wojennego
  • bariera języka i niezrozumienie realiów — perspektywa obcego
  • obraz absurdu, chaosu i lęku widziany „z zewnątrz”
🌐 Kontekst
  • Kapuściński Podróże z Herodotem — spojrzenie obcego na inną kulturę
  • Mrożek — groteska rzeczywistości PRL
  • Gombrowicz — dystans wobec polskości
🎯 Zakończenie
Perspektywa obcokrajowca pozwala Tokarczuk pokazać stan wojenny jako doświadczenie absurdu i grozy — dystans obcego obnaża to, co dla Polaków oswojone.
Współczesność
Ryszard Kapuściński · Podróże z Herodotem (fragmenty)
1 zadanie (nr 76)
76
Czym dla człowieka może być podróżowanie?
▼
💡 Teza
Kapuściński ukazuje podróż jako sposób poznawania świata, innych kultur i samego siebie — a lektura Herodota czyni z podróżowania szkołę otwartości i pokory.
📖 Argumenty
  • podróże reportera po Indiach, Chinach, Afryce jako odkrywanie inności
  • Herodot jako mistrz — wzór ciekawości świata i tolerancji
  • podróż jako poznanie siebie przez spotkanie z Innym
🌐 Kontekst
  • Homer Odyseja — podróż jako doświadczenie egzystencjalne
  • Stasiuk Miejsce — przestrzeń a tożsamość
  • oświeceniowy motyw podróży poznawczej
🎯 Zakończenie
Kapuściński pokazuje podróżowanie jako drogę poznania — świata, kultur i siebie; w duchu Herodota uczy ciekawości, otwartości i pokory wobec inności.

🎯 Chcesz przerobić wszystkie 76 zadań?

Na korepetycjach przejdziemy przez każde zadanie — z propozycją tezy, argumentów i właściwych kontekstów dopasowanych do Twojego stylu wypowiedzi.

Napisz mail
admin@polskimatura.pl
Odpowiadam zwykle tego samego dnia.
Zadzwoń
512 858 679
Najszybszy kontakt — odbieram w godzinach pracy.

Chcesz przećwiczyć te zadania na głos, z informacją zwrotną jak od komisji? Zobacz przygotowanie do matury ustnej z języka polskiego — próbne egzaminy ustne online.

Opracowanie: Andrzej Łopata — polonista, nauczyciel języka polskiego w szkole ponadpodstawowej, korepetytor.