Witold Gombrowicz (1904–1969) to jeden z najbardziej oryginalnych polskich pisarzy XX wieku — prowokator, ironista i bezlitosny obserwator ludzkich masek. Jego dzieło to nieustanna walka z „Formą": narzucanymi przez kulturę i otoczenie schematami, które fałszują naszą prawdziwą naturę.
„Ferdydurke" — uwięzieni w formie
Trzydziestoletni Józio zostaje przez profesora Pimkę „upupiony" — sprowadzony z powrotem do roli ucznia i wtłoczony w szkolną ławkę. To absurdalny punkt wyjścia do groteskowej podróży przez światy, w których ludzie grają narzucone im role: szkołę pełną „pup", nowoczesny dom Młodziaków, dwór ziemiański.
Kluczowe pojęcia powieści weszły do języka: „upupienie" (sprowadzenie kogoś do roli dziecka), „gęba" (maska, którą przyprawiają nam inni), „forma" (sztuczny kształt narzucany jednostce). Gombrowicz pokazuje, że nie da się być sobą — zawsze jesteśmy stwarzani przez innych.
Dlaczego warto znać Gombrowicza?
„Ferdydurke" to błyskotliwa, przewrotna analiza tego, jak społeczeństwo nas formuje. Dla maturzysty to świetny kontekst do tematów o tożsamości, dojrzałości, konformizmie i buncie jednostki. Groteska Gombrowicza łączy się z dramatami Mrożka i absurdem Kafki — warto je zestawiać.