Księga Koheleta (z hebr. Qōhelet — kaznodzieja, zwołujący) powstała prawdopodobnie ok. III w. p.n.e. Tradycyjnie przypisywana królowi Salomonowi, ale współczesna biblistyka uznaje, że autor jest anonimowy. Należy do ksiąg mądrościowych Starego Testamentu.
Słynne otwarcie księgi: "Marność nad marnościami i wszystko marność" (hebr. habel habalim) wprowadza fundamentalny problem — przemijalność wszystkiego, co ludzkie. Kohelet bada różne dziedziny aktywności człowieka: mądrość, bogactwo, przyjemność, pracę, władzę — i konstatuje, że żadna z nich nie daje trwałego spełnienia.
Marność (vanitas) — wszystko, co ludzkie, podlega przemijaniu. Pamiętne pytanie: "Cóż ma człowiek z całego swego trudu pod słońcem?"
Czas — słynny passus 3,1–8: "Wszystko ma swój czas i jest wyznaczona godzina na wszystkie sprawy pod niebem: jest czas rodzenia i czas umierania, czas sadzenia i czas wyrywania tego, co zasadzone..."
Carpe diem żydowskie — Kohelet, mimo pesymizmu, zachęca do cieszenia się drobnymi radościami życia codziennego: jedzeniem, piciem, pracą. To nie hedonizm, lecz akceptacja chwili.
Bojaźń Boża — finalny wniosek księgi: "Boga się bój i przykazań Jego przestrzegaj, bo cały w tym człowiek".
To postawa mędrca-realisty: ani naiwnie optymistyczna, ani rozpaczliwie pesymistyczna. Człowiek żyjący "pod słońcem" nie zna ostatecznych odpowiedzi, ale może żyć godnie w obliczu swojej skończoności.
"Pod słońcem" — formuła oznaczająca ziemskie życie, perspektywę tu i teraz.
Marność — hebrajskie hebel oznacza dosłownie "para, mgiełka", coś nieuchwytnego, ulotnego. To nie tyle "nicość", co "ulotność".
Wiatr — często powraca obraz "gonienia za wiatrem", "pasienia wiatru" — symbol bezowocnego wysiłku.
Filozoficzny — Kohelet jest bliski filozofii stoickiej (Marek Aureliusz) i egzystencjalizmu XX w. (Albert Camus, Mit Syzyfa).
Literacki — wpływ Koheleta widać w: Hymnach Jana Kasprowicza, poezji Bolesława Leśmiana, twórczości Czesława Miłosza, Tadeusza Różewicza, Wisławy Szymborskiej.
Muzyczny — fragment "wszystko ma swój czas" zainspirował znaną piosenkę Turn! Turn! Turn! (Pete Seeger / The Byrds, 1965).
Malarski — motyw vanitas w sztuce baroku (czaszki, klepsydry, zwiędłe kwiaty) bezpośrednio nawiązuje do Koheleta.
Księga Koheleta to znakomity kontekst do tematów o: przemijaniu, sensie życia, mądrości, akceptacji losu, vanitas, czasie. Świetnie sprawdza się jako kontekst do utworów barokowych (Sęp Szarzyński, Daniel Naborowski), pozytywistycznych (Lalka — refleksja Wokulskiego nad przemijaniem), modernistycznych (Tetmajer, Kasprowicz) i współczesnych (Szymborska — wiersz Wszelki wypadek; Miłosz — Tak mało).
Najpierw sprawdź za darmo — bezpłatny fragment, 13 stron →
E-book · 139 stron Teza, argument, kontekst — krok po kroku Wiesz, co napisać, ale nie wiesz, jak to ułożyć? E-book TAK — Teza, Argumenty, Kontekst prowadzi przez to w sześćdziesięciu modułach, a w części ósmej pokazuje cztery pełne realizacje maturalne z zaznaczoną wprost w tekście funkcją każdego zdania. Zobacz e-book →Najpierw sprawdź za darmo — bezpłatny fragment, 13 stron →
E-book · 213 stron Wszystkie 76 zadań jawnych — opracowane po kolei E-book Matura ustna 2027: do każdego zadania z puli CKE propozycja tezy, argumenty oparte na lekturze i konteksty. Plus 15 autorskich zadań niejawnych do treningu drugiej części egzaminu. Zobacz e-book →Najpierw sprawdź za darmo — bezpłatny fragment, 8 stron →