polskimatura.pl / Epoki / Renesans / Jan Kochanowski / Jan Kochanowski Pieśń XI (Stateczny umysł pamiętaj ...
📜 Renesans

Jan Kochanowski Pieśń XI
(Stateczny umysł pamiętaj zachować)
z Ksiąg wtórych

Interpretacja Pieśni XI Kochanowskiego

      W Pieśni XI podmiot liryczny formułuje pochwałę człowieka spójnego wewnętrznie, który potrafi zachować spokój ducha niezależnie od zmiennych kolei losu.

Stateczny1 umysł pamiętaj zachować,
Jesli cię pocznie nieszczęście frasować2;
Także i góry nie radzęć wylatać3,
Kiedy się szczęście z tobą imie4 bratać,1

      Świat przedstawiony jest jako przestrzeń nieustannej zmienności: raz sprzyja, raz rani. Fortuna (los, przypadek) nie podlega ludzkiej kontroli, dlatego jedyną trwałą wartością pozostaje cnota i rozum.
      Kochanowski przeciwstawia sobie dwie postawy: człowieka chwiejnego, uzależnionego od powodzenia i niepowodzenia, oraz człowieka mądrego, który „stateczny umysł zachowa” i nie daje się unosić ani szczęściu, ani rozpaczy.
      Kochanowski podąża wyraźnie tropem Horacego, który w większości swoich utworów łączył postawę stoicką z epikureizmem.

Śmierci podległy człowiecze cnotliwy,
Choć wszytek twój wiek będzie frasowliwy5,
Chocia też czasem, siedząc z przyjacioły,
Przy dobrym trunku strawisz6 dzień wesoły.

Tu przy ciekącym, przezornym7 strumieniu
Każ stół gotować w jaworowym cieniu;
Każ wino nosić, póki beczka leje,
Póki wiek służy, a śmierć nie przyspieje8.


      Człowiek musi mieć świadomość swojej śmierci i nie ucieknie przed troskami, które przynosi życie. Jednakże poeta zachwala umiejętność cieszenia się życiem oraz tym, co epikureizm określał jako "carpe diem" - ciesz się dniem, chwytaj chwilę.

     

Tekst Pieśni XI (Stateczny umysł pamiętaj zachować...) z Ksiąg wtórych Jana Kochanowskiego

Przypisy:
  1. stateczny - stały, spokojny↩
  2. frasować - zajmować↩
  3. góry wylatać - pysznić się, wzlatywać do góry ↩
  4. imać - zacząć↩
  5. frasowliwy - frasobliwy, pełen smutku i trosk↩
  6. strawisz - tu: spędzisz↩
  7. przezorny - przezroczysty↩
  8. przyspieje - przybywa↩


1 Jan Kochanowski, Pieśń XI, Księgi wtóre, [w:] tegoż, Pieśni, Kraków 1586. Wszystkie cytaty w tym opracowaniu pochodzą z tego utworu.

←Powrót na stronę główną JAN KOCHANOWSKI

E-book · 98 stron · klasa pierwsza Dopiero zaczynasz liceum albo technikum? Antyk, Biblia, średniowiecze i renesans w 59 krótkich modułach: jak notować, jak odpowiadać, jak zbudować tezę i argument. Do każdego ćwiczenia klucz z wyjaśnieniem i bezpłatny zestaw sprawdzający online. Zobacz e-book →

Najpierw sprawdź za darmo — bezpłatny fragment, 13 stron →

E-book · 139 stron Teza, argument, kontekst — krok po kroku Wiesz, co napisać, ale nie wiesz, jak to ułożyć? E-book TAK — Teza, Argumenty, Kontekst prowadzi przez to w sześćdziesięciu modułach, a w części ósmej pokazuje cztery pełne realizacje maturalne z zaznaczoną wprost w tekście funkcją każdego zdania. Zobacz e-book →

Najpierw sprawdź za darmo — bezpłatny fragment, 13 stron →

E-book · 213 stron Wszystkie 76 zadań jawnych — opracowane po kolei E-book Matura ustna 2027: do każdego zadania z puli CKE propozycja tezy, argumenty oparte na lekturze i konteksty. Plus 15 autorskich zadań niejawnych do treningu drugiej części egzaminu. Zobacz e-book →

Najpierw sprawdź za darmo — bezpłatny fragment, 8 stron →

Potrzebujesz pomocy?

Chcesz lepiej zrozumieć ten materiał?

Na korepetycjach online wspólnie omówimy lekturę, interpretację i konteksty — tak, żebyś świetnie poradził sobie na maturze. Indywidualnie, w Twoim tempie.

Sprawdź korepetycje z języka polskiego → 📞 512 858 679 📧 admin@polskimatura.pl

Czytaj dalej w tym dziale