polskimatura.pl / Epoki / Renesans / Jan Kochanowski / Jan Kochanowski Pieśń XI (Stateczny umysł pamiętaj ...
📜 Renesans

Jan Kochanowski Pieśń XI
(Stateczny umysł pamiętaj zachować)
z Ksiąg wtórych

Interpretacja Pieśni XI Kochanowskiego

      W Pieśni XI podmiot liryczny formułuje pochwałę człowieka spójnego wewnętrznie, który potrafi zachować spokój ducha niezależnie od zmiennych kolei losu.

Stateczny1 umysł pamiętaj zachować,
Jesli cię pocznie nieszczęście frasować2;
Także i góry nie radzęć wylatać3,
Kiedy się szczęście z tobą imie4 bratać,

      Świat przedstawiony jest jako przestrzeń nieustannej zmienności: raz sprzyja, raz rani. Fortuna (los, przypadek) nie podlega ludzkiej kontroli, dlatego jedyną trwałą wartością pozostaje cnota i rozum.
      Kochanowski przeciwstawia sobie dwie postawy: człowieka chwiejnego, uzależnionego od powodzenia i niepowodzenia, oraz człowieka mądrego, który „stateczny umysł zachowa” i nie daje się unosić ani szczęściu, ani rozpaczy.
      Kochanowski podąża wyraźnie tropem Horacego, który w większości swoich utworów łączył postawę stoicką z epikureizmem.

Śmierci podległy człowiecze cnotliwy,
Choć wszytek twój wiek będzie frasowliwy5,
Chocia też czasem, siedząc z przyjacioły,
Przy dobrym trunku strawisz6 dzień wesoły.

Tu przy ciekącym, przezornym7 strumieniu
Każ stół gotować w jaworowym cieniu;
Każ wino nosić, póki beczka leje,
Póki wiek służy, a śmierć nie przyspieje8.


      Człowiek musi mieć świadomość swojej śmierci i nie ucieknie przed troskami, które przynosi życie. Jednakże poeta zachwala umiejętność cieszenia się życiem oraz tym, co epikureizm określał jako "carpe diem" - ciesz się dniem, chwytaj chwilę.


     

Tekst Pieśni XI (Stateczny umysł pamiętaj zachować...) z Ksiąg wtórych Jana Kochanowskiego

Przypisy:
  1. stateczny - stały, spokojny↩
  2. frasować - zajmować↩
  3. góry wylatać - pysznić się, wzlatywać do góry ↩
  4. imać - zacząć↩
  5. frasowliwy - frasobliwy, pełen smutku i trosk↩
  6. strawisz - tu: spędzisz↩
  7. przezorny - przezroczysty↩
  8. przyspieje - przybywa↩


Powrót na stronę główną JAN KOCHANOWSKI