Renesans (odrodzenie) to powrót do antycznych ideałów piękna, harmonii i rozumu po „mrocznym" średniowieczu. W centrum znów stanął człowiek (humanizm, antropocentryzm) — ciekawy świata, ufny we własne możliwości, cieszący się życiem doczesnym.
Hasłem epoki stały się słowa Terencjusza: „Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce". Rozkwitły nauka, sztuka i odkrycia geograficzne; wynalazek druku upowszechnił wiedzę.
Renesans narodził się we Włoszech w XIV wieku i stopniowo objął całą Europę (do końca XVI w.). W Polsce „złoty wiek" przypadł na XVI stulecie. Nazwa (fr. renaissance — odrodzenie) oznacza odrodzenie kultury antycznej.
Epokę kształtowały trzy prądy: humanizm (człowiek i jego godność w centrum), reformacja (ruch religijny Lutra i Kalwina) oraz renesansowy neoplatonizm. Ideałem był człowiek wszechstronny, łączący wiedzę, cnotę i radość życia.
Antyczne wzorce, motyw natury i vanitas — renesans czerpie z mitologii pełnymi garściami.