„Język polski w użyciu”

Budowa tej części

Otrzymujesz dwa teksty krążące wokół wspólnego tematu — np. eseistyczne, popularnonaukowe lub publicystyczne. Do tekstów dołączone są zadania, które sprawdzają:

• rozumienie — co dokładnie twierdzi autor, jakie stanowisko zajmuje, jak argumentuje;
• porównywanie — w czym autorzy się zgadzają, a w czym różnią;
• świadomość językową — jakimi środkami językowymi teksty są napisane i czemu te środki służą.

Zwieńczeniem części jest notatka syntetyzująca — jedyne dłuższe zadanie otwarte w tej części i najczęstsze źródło straconych punktów.

Notatka syntetyzująca krok po kroku

Czym jest

To krótka wypowiedź licząca 60–90 słów, w której zestawiasz oba teksty wokół wspólnego tematu. Nie streszczasz ich po kolei — syntetyzujesz: pokazujesz, co teksty mówią o zagadnieniu, w czym są zgodne, a w czym się różnią.

Sprawdzony schemat

1. Wspólny temat — jedno zdanie: czego dotyczą oba teksty.
2. Stanowisko autora tekstu 1. — co twierdzi, własnymi słowami.
3. Stanowisko autora tekstu 2. — co twierdzi, własnymi słowami.
4. Zestawienie — zgodności i różnice stanowisk, spięte w całość.

Żelazne zasady

• Piszesz obiektywnie — bez własnej oceny i bez cytatów.
• Pilnujesz limitu 60–90 słów — niedobór i nadmiar kosztują punkty.
• Dbasz o spójność — notatka to jeden zwarty akapit, nie wyliczanka.

Przykład ćwiczeniowy

Przykład autorski serwisu — nie zadanie z arkusza CKE

Wyobraź sobie, że oba teksty dotyczą wpływu internetu na czytanie książek. Autor tekstu 1. dowodzi, że sieć osłabia nawyk lektury: rozprasza uwagę i przyzwyczaja do krótkich form. Autorka tekstu 2. przekonuje, że internet nie zabija czytania, lecz je przekształca — lektura staje się fragmentaryczna i wspólnotowa. Notatka syntetyzująca mogłaby wyglądać tak:

Typowe błędy

• Streszczanie zamiast syntezy — dwa osobne streszczenia bez zestawienia stanowisk to nie notatka syntetyzująca.
• Własna ocena — „moim zdaniem…”, „słusznie zauważa…” — w notatce nie ma miejsca na Twoje stanowisko.
• Cytaty — referujesz własnymi słowami, nie przepisujesz.
• Złamany limit — poniżej 60 lub powyżej 90 słów; licz słowa przed przepisaniem na czysto.
• Brak wspólnego tematu na początku — bez niego zestawienie wisi w próżni.