Najważniejsze rozróżnienie w tym stylu dotyczy celu tekstu. Tekst dziennikarski informuje: odpowiada na pytania kto, co, gdzie, kiedy i dlaczego. Tekst publicystyczny przekonuje: autor ma zdanie i chce, żeby czytelnik je przyjął. Informacja powinna być oddzielona od komentarza — to podstawowa zasada rzetelnego dziennikarstwa.
Dziennikarskie: notatka, wiadomość, sprawozdanie, wywiad, reportaż. Publicystyczne: artykuł problemowy, felieton, komentarz, esej. Reportaż stoi na pograniczu — opisuje fakty, ale autor wybiera je i układa, a więc interpretuje. Dlatego Podróże z Herodotem Kapuścińskiego czy Zdążyć przed Panem Bogiem Krall można czytać jako literaturę.
Tytuł ma przyciągnąć uwagę, lid — streścić najważniejsze w kilku zdaniach. W informacji obowiązuje zasada odwróconej piramidy: najpierw to, co najważniejsze, potem szczegóły. Czytelnik, który przerwie lekturę po pierwszym akapicie, i tak wie, o co chodzi.
Publicysta sięga po pytania retoryczne, ironię, przykłady, zwroty do czytelnika i słownictwo wartościujące. Na maturze w części testowej trzeba je umieć rozpoznać i nazwać funkcję: czemu służy dane pytanie albo dobór słów.