📄 Tekst literacki

Cyprian Kamil Norwid Moja piosnka [II]

Uwagi wprowadzające

Moja piosnka [II] powstała w 1854 roku w Nowym Jorku, w najtrudniejszym okresie życia Norwida — samotnej, biednej emigracji za oceanem. To jeden z najczystszych w polskiej poezji wierszy o tęsknocie, a zarazem tekst bardzo norwidowski: tęsknota dotyczy nie krajobrazu, lecz wartości.

Teza interpretacyjna

Poeta tęskni do kraju-ideału, w którym codzienne gesty mają rangę moralną:

Do kraju tego, gdzie kruszynę chleba
Podnoszą z ziemi przez uszanowanie
Dla darów Nieba…
Tęskno mi, Panie…

Szacunek dla chleba, nietykalność bocianiego gniazda, powitanie „Bądź pochwalony!" — Polska Norwida to wspólnota wartości: pobożności, prostoty i prawdomówności („gdzie ludzie mają tak za tak — nie za nie"), nie miejsce na mapie.

Analiza

Wiersz ma budowę litanii: kolejne strofy otwiera formuła „Do…", a zamyka refren „Tęskno mi, Panie" — adresatem nie jest więc ojczyzna, lecz Bóg. Tęsknota staje się modlitwą. W strofach końcowych ideał się komplikuje: poeta tęskni i za ludźmi, którzy „mają tak za tak", i wyznaje gorzko tęsknotę „do bez-tęsknoty i do bez-myślenia" — do spokoju, którego emigrantowi nie dano. Finałowe strofy podszyte są smutkiem człowieka, który wie, że taki kraj być może istnieje już tylko w jego pamięci i pragnieniu.

Sens

Norwid przekształca romantyczną nostalgię: u Mickiewicza tęsknota idealizuje konkretny krajobraz dzieciństwa, u Norwida — destyluje z ojczyzny jej sens moralny. Dlatego wiersz nie starzeje się razem z realiami: „kraj, gdzie kruszynę chleba podnoszą z ziemi" jest projektem etycznym, do którego można tęsknić z każdego miejsca i czasu.

Konteksty maturalne

Klasyczne zestawienie: Inwokacja i Epilog Pana Tadeusza (tęsknota-idealizacja) oraz Hymn Słowackiego (skarga pielgrzyma) — trzy odcienie emigracyjnej nostalgii wielkiej trójcy romantyków. W tematach o ojczyźnie wiersz pozwala postawić tezę, że ojczyzna to wartości, nie terytorium.

←Powrót do katalogu AUTORZY I TEKSTY

Potrzebujesz pomocy?

Nie wiesz, jak zinterpretować ten tekst?

Na korepetycjach online wspólnie przeanalizujemy wiersz albo fragment prozy — od tezy interpretacyjnej po środki stylistyczne i konteksty. Tak, żebyś umiał zrobić to sam na maturze.

Sprawdź korepetycje z języka polskiego →

Opracowanie: Andrzej Łopata — polonista, nauczyciel języka polskiego w szkole ponadpodstawowej, korepetytor.

Matura pisemna · poziom podstawowy

Matura pisemna z języka polskiego

Poziom podstawowy

Cały arkusz w jednej książce: „Język polski w użyciu”, test historycznoliteracki i wypracowanie. Procedury, ćwiczenia z kluczem i przykłady ocenionych prac.