Safona

Interpretacja wierszy Safony

W*** [Wydaje mi się samym bogom równy...]interpretacja→

Poetka z Lesbos

Safona żyła na przełomie VII i VI wieku p.n.e. na wyspie Lesbos, w Mitylenie. Starożytni cenili ją tak wysoko, że nazywano ją dziesiątą muzą. Pisała pieśni do śpiewania przy lirze — utwory o miłości, tęsknocie i przyjaźni, kierowane do konkretnych osób z jej otoczenia.

Z jej twórczości ocalały głównie fragmenty. W całości zachował się właściwie jeden utwór — pieśń do Afrodyty, w której poetka prosi boginię o pomoc w miłości. Słynny wiersz zaczynany w przekładach od słów Wydaje mi się samym bogom równy przetrwał dlatego, że zacytował go starożytny autor traktatu O wzniosłości.

Co jest w niej nowe

Safona opisuje miłość nie przez wielkie słowa, tylko przez to, co dzieje się z ciałem: zamiera głos, przebiega ogień, ciemnieje w oczach, szumi w uszach. To jeden z najstarszych w literaturze zapisów przeżycia od środka. Mówiąca nie opowiada o kimś — sama doświadcza i nazywa to, co czuje.

Jej imię nosi strofa saficka: trzy dłuższe wersy i jeden krótki na końcu. Przejęli ją Rzymianie, m.in. Horacy, a od nich poeci nowożytni. Wiersz Wydaje mi się… przerobił po swojemu rzymski poeta Katullus — to dobry przykład, jak motyw przechodzi z kultury do kultury.

Safona na lekcji i na maturze

Safony nie ma w wykazie lektur. Jej wiersz to jednak klasyczny kontekst do tematów o miłości jako sile, która zawładnęła człowiekiem, i do liryki bezpośredniej. Dobrze zestawia się z erotykami Leśmiana i z poezją Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Safonę czytamy w przekładzie — przy cytacie trzeba podać tłumacza, bo każdy przekład brzmi inaczej.