Krótki test z odpowiedziami i komentarzem — sprawdź, ile pamiętasz z „Hamleta” na poziomie rozszerzonym.
Duński książę Hamlet dowiaduje się od ducha zmarłego ojca, że został on zamordowany przez własnego brata, Klaudiusza, który zagarnął tron i poślubił owdowiałą królową Gertrudę. Hamlet ma pomścić ojca, lecz zamiast działać, pogrąża się w rozterkach, udaje obłąkanie i odwleka zemstę, rozważając sens życia, śmierci i ludzkiego losu. Łańcuch nieszczęść pochłania kolejne osoby — Poloniusza i oszalałą z rozpaczy Ofelię — aż do krwawego finału. W pojedynku i wśród trucizny giną niemal wszyscy, a Hamlet, dokonawszy wreszcie zemsty, umiera sam.
Obowiązek zemsty zderza się z refleksją i wahaniem bohatera, a jednostka staje wobec zepsutego, „wykolejonego" świata.
Hamlet ma pomścić ojca, ale zemsta oznacza kolejną zbrodnię i wciąga go w spiralę śmierci. Sprawiedliwa pomsta okazuje się moralnie dwuznaczna i niszcząca.
Czy zemsta, choćby słuszna, może przywrócić ład — czy tylko mnoży zło?
Hamlet wszystko rozważa, analizuje, wątpi — i przez to zwleka z działaniem. Jego refleksyjność jest zarazem wielkością i przyczyną klęski.
Czy nadmiar refleksji paraliżuje działanie — i czy człowiek myślący skazany jest na wahanie?
Dwór duński przeżarty jest kłamstwem, zdradą i zbrodnią. Hamlet czuje, że żyje w świecie, w którym rozpadł się porządek moralny.
Czy jednostka może naprawić zepsuty świat — czy raczej sama w nim ginie?
W słynnym monologu „być albo nie być" Hamlet rozważa sens życia, lęk przed śmiercią i to, co po niej. To jedne z najgłębszych pytań literatury.
Co powstrzymuje człowieka przed ucieczką od cierpienia — strach przed nieznanym czy nadzieja?
Wszyscy na dworze grają, udają, podsłuchują; Hamlet sam wkłada maskę szaleństwa. Trudno odróżnić prawdę od pozoru i szczerość od gry.
Czy w świecie powszechnego udawania można w ogóle pozostać sobą?
„Hamlet" to tragedia, ale jej bohater jest nowego typu: nie ginie przez fatum z zewnątrz, lecz przez wewnętrzne rozdarcie. Konflikt rozgrywa się w duszy Hamleta — między obowiązkiem a refleksją.
Monolog („być albo nie być") jest sercem dramatu: to liryczna, filozoficzna autorefleksja bohatera. Szekspir wprowadza dzięki niemu wnikliwą psychologię postaci.
Hamlet każe aktorom odegrać scenę morderstwa, by zdemaskować Klaudiusza („pułapka na myszy"). To teatr w teatrze — chwyt metateatralny, który czyni z dramatu refleksję także nad rolą gry i pozoru.
Dramat zestawia szaleństwo udawane (Hamlet, by zyskać czas i swobodę) z prawdziwym obłędem Ofelii. Granica między rozumem a szaleństwem staje się niejasna.
Formuła o świecie, który „wyszedł z formy", oraz obraz Danii jako „więzienia" to symboliczne diagnozy zepsucia. Czaszka Yoricka przypomina zaś o marności i śmierci (motyw vanitas).
Dramat wyraża zwątpienie u schyłku renesansu: optymistyczna wiara w człowieka ustępuje niepewności. Od postaci Hamleta pochodzi pojęcie hamletyzmu — niezdolności do działania z powodu nadmiaru refleksji.
| Temat | Co przywołać z „Hamleta" | Teza-cegiełka |
|---|---|---|
| Zemsta | nakaz ducha, zwłoka Hamleta | Zemsta bywa moralnie dwuznaczna i wciąga w spiralę zła. |
| Myśl a czyn | wahanie Hamleta, monolog | Nadmiar refleksji potrafi sparaliżować działanie. |
| Sens życia / egzystencja | „być albo nie być" | Literatura stawia najgłębsze pytania o życie i śmierć. |
| Władza i zbrodnia | Klaudiusz-uzurpator | Żądza władzy prowadzi do zbrodni i zakłamania. |
| Zepsucie świata | „świat wyszedł z formy", Dania-więzienie | Jednostka bywa bezsilna wobec rozpadu ładu moralnego. |
| Pozór i prawda | udawane szaleństwo, dwór intryg | W świecie gry trudno odróżnić prawdę od maski. |
Dwa e-booki, które przydadzą się na tym etapie nauki