polskimatura.pl / Polonista / Ocenianie kształtujące / Człowiek i kultura
✅ Ocenianie kształtujące

Człowiek i kultura

Człowiek wobec kultury

Cel lekcji:
Zrozumiesz pojęcia: kultura, kulturowy, kulturalny, tekst kultury i będziesz się nimi właściwie posługiwał w wypowiedziach ustnych i pisemnych.

Kryteria sukcesu:
1. Potrafię wyjaśnić pojęcie kultura na podstawie analizy jakiejś sytuacji życiowej (np. na plaży, w szkole, ...), wskazując na zjawiska i przedmioty materialne oraz zjawiska niematerialne wiążące się z pojęciem kultury.
2. Redaguję notatkę syntetyczną, w której poprawnie stosuję wyrazy: kultura, kulturowy, kulturalny, tekst kultury.



Cztery słowa, które łatwo pomylić

Kultura to całość tego, co człowiek stworzył i czego się nauczył — w odróżnieniu od tego, co dała mu natura. Obejmuje wytwory materialne (budynki, narzędzia, ubrania) i niematerialne (język, obyczaje, wierzenia, sztukę, normy).

Kulturowy znaczy „dotyczący kultury jako całości”: dziedzictwo kulturowe, różnice kulturowe, krąg kulturowy.

Kulturalny ma dwa znaczenia. Pierwsze — „związany z życiem kulturalnym, ze sztuką”: wydarzenie kulturalne, rubryka kulturalna. Drugie — „dobrze wychowany”: kulturalny człowiek. Pisząc o różnicach między kulturami, użyjemy więc słowa kulturowe, nie kulturalne.

Tekst kultury to każdy wytwór kultury, który da się odczytać i zinterpretować: wiersz, a także obraz, film, plakat, budowla czy rytuał. To pojęcie przydaje się na maturze ustnej, gdzie zadanie bywa oparte na materiale ikonicznym.

Jak poprowadzić lekcję

Sytuacja z pierwszego kryterium — plaża, szkoła — działa dlatego, że kultura jest tam niewidoczna, dopóki się jej nie nazwie. Na plaży są: ręcznik i parasol (kultura materialna), niepisana zasada, by nie rozkładać koca tuż obok obcych (norma obyczajowa), czerwona flaga oznaczająca zakaz kąpieli (umowny znak). Uczniowie w parach wypisują jak najwięcej takich elementów i dzielą je na materialne i niematerialne. Notatka syntetyczna z drugiego kryterium powstaje na końcu — jako sprawdzenie, czy wszystkie cztery wyrazy zostały użyte we właściwym znaczeniu.

Gdzie dalej

←Powrót na stronę OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE

Czytaj dalej w tym dziale