polskimatura.pl / Polszczyzna / Znaczenie frazeologizmu robić robotę
🔤 Polszczyzna

Znaczenie frazeologizmu robić robotę



robić robotę: robić wrażenie, przynosić efekt.

      Jest to właściwie tautologizm, który pojawił się dosłownie w ostatnich latach. Co prawda tautologizmy są z natury rzeczy traktowane jako nadużycia językowe, jednak frazeologia rządzi się swoimi prawami.
      Zdaje się, że zwrot tautologiczny robić robotę został wylansowany w programach telewizyjnych poświęconych zagadnieniom wystroju wnętrz, remontom itp., w czasie których zaczęły się pojawiać konstrukcje zdaniowe typu: No, te płytki robią robotę, co znaczy, że płytki po prostu nadzwyczajnie się podobają, robią wrażenie.


Figura etymologiczna

Połączenie czasownika z rzeczownikiem o tym samym rdzeniu ma w językoznawstwie i stylistyce nazwę figura etymologiczna. Znamy ją ze starych i zupełnie zwyczajnych zwrotów: „śnić sen”, „żyć życiem”, „tańczyć taniec”. W poezji służy wzmocnieniu i rytmowi, w mowie codziennej — podkreśleniu czynności. Dlatego „robić robotę” nie jest błędem samym w sobie; nowe jest jego znaczenie.

Zmiana znaczenia

Dosłownie „robić robotę” znaczy po prostu „wykonywać pracę”. W nowym użyciu podmiotem nie jest człowiek, tylko rzecz: płytki, sukienka, muzyka w filmie. Rzecz „robi robotę”, kiedy działa na odbiorcę — robi wrażenie, spełnia swoje zadanie. To przesunięcie od pracy do efektu mówi coś o polszczyźnie potocznej: chwali się to, co skuteczne.

Rejestr

Zwrot należy do polszczyzny potocznej i mediów rozrywkowych. W rozmowie i w tekście swobodnym jest na miejscu. W wypracowaniu maturalnym, w piśmie urzędowym i w wypowiedzi oficjalnej lepiej go unikać — zamiast „ta scena robi robotę” napisz, na czym polega jej siła.

Podobne zjawiska

W ten sam sposób zmieniały znaczenie inne potoczne zwroty: „dawać radę” (radzić sobie), „ogarniać” (rozumieć, załatwiać). Takie słowa najpierw wydają się modne, potem albo znikają, albo wchodzą do słowników z kwalifikatorem „potoczny”.

„Robić robotę” — dalej na polskimatura.pl

←Powrót na stronę FRAZEOLOGIA

Czytaj dalej w tym dziale