Leśmiana nie da się czytać pobieżnie. Zanim zaczniesz interpretację, przygotuj cztery klucze — każdy otwiera inną warstwę jego wierszy.
Słowo. Leśmian tworzy neologizmy z polskich cząstek: przedrostków, przyrostków i rdzeni znanych z codziennej mowy. Nowy wyraz jest zrozumiały od razu, a zarazem mówi coś, czego zwykłe słowo by nie powiedziało. Przy każdym neologizmie zadaj dwa pytania: z czego został zbudowany i co by zginęło, gdyby podstawić w jego miejsce wyraz słownikowy.
Istota. Bohaterowie Leśmiana często są niepełni, zawieszeni między bytem a niebytem: zmory, dziwożony, stwory z pogranicza snu. Przez nich poeta pyta, czym jest istnienie i czy można istnieć tylko trochę. W Dusiołku zwykły człowiek, Bajdała, ma do Boga pretensję o to, że stworzył zło — to pytanie o teodyceę zadane językiem ludowej bajki.
Przyroda. Natura nie jest u Leśmiana tłem. Żyje, zmienia kształty, wciąga człowieka i sama staje się bohaterem. Miłość w erotykach przechodzi przez zmysły i krajobraz, a nie przez abstrakcyjne wyznania.
Ballada. Leśmian sięga po gatunek romantyków, lecz używa go inaczej niż Mickiewicz. Ludowa fantastyka nie służy u niego moralnej nauce, tylko pytaniom o granice świata i o to, co leży poza nimi.
Leśmian jest w wykazie lektur na poziomie podstawowym, wśród poetów, z których twórczości wybiera się wiersze. Wykaz nie wskazuje tytułów, więc w zadaniu może się pojawić każdy jego utwór — najczęściej ballada albo erotyk. Cytuj dokładnie, z tekstu, który masz przed sobą: w wierszach Leśmiana jedno zmienione słowo zmienia sens całej strofy.
Matura pisemna · poziom podstawowy
Poziom podstawowy
Cały arkusz w jednej książce: „Język polski w użyciu”, test historycznoliteracki i wypracowanie. Procedury, ćwiczenia z kluczem i przykłady ocenionych prac.
Cena premierowa do 31 października 2026, godz. 18.00; potem 79 zł.
Motywy, sceny i argumenty z pięciu powieści
Wypowiedź argumentacyjna krok po kroku
Czytanie i interpretacja wiersza
Nie masz karty ani BLIK-a? E-book kupisz też zwykłym przelewem — napisz na admin@polskimatura.pl, a odeślę dane do przelewu.