Czwórkę Józef Chełmoński namalował w 1881 roku, w czasie długiego pobytu w Paryżu. Obraz należy do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie. Chełmoński malował wtedy przede wszystkim polską wieś, konie i rozległe krajobrazy — z pamięci i z tęsknoty, daleko od kraju.
Ruch na widza. Zaprzęg pędzi prosto na oglądającego. Konie są pokazane od przodu, w skrócie perspektywicznym, który trudno namalować przekonująco — i właśnie ta trudność daje efekt: wydaje się, że za chwilę wyjadą z ramy.
Woda, lód, błoto. Kopyta rozbryzgują wodę, a droga jest rozmokła. Chełmoński nie upiększa krajobrazu: pokazuje polską drogę w roztopach, ze wszystkim, co w niej surowe.
Kontrast postaci. Furman z całych sił trzyma lejce, a pasażer siedzi bokiem i spokojnie pali fajkę. Siła zwierząt, wysiłek człowieka pracy i spokój tego, kto jedzie — w jednej scenie mieści się cały obraz społeczny dawnej wsi.
Chełmoński należy do realistów: maluje świat taki, jaki widzi, bez mitologii i alegorii. Ale w Czwórce jest też emocja — zachwyt nad siłą i swobodą, którą emigrant wspomina z daleka. Dlatego obraz bywa zestawiany z Panem Tadeuszem, pisanym przez Mickiewicza z podobnej tęsknoty.
Na maturze ustnej Czwórka może się pojawić jako materiał ikoniczny. Przyda się też jako kontekst w tematach o wsi, o pracy i o obrazie ojczyzny widzianej z oddali. Opisując obraz, zacznij od kompozycji i ruchu, a dopiero potem przejdź do znaczeń.
Powrót do epokiPozytywizm
Matura pisemna · poziom podstawowy
Poziom podstawowy
Cały arkusz w jednej książce: „Język polski w użyciu”, test historycznoliteracki i wypracowanie. Procedury, ćwiczenia z kluczem i przykłady ocenionych prac.
Cena premierowa do 31 października 2026, godz. 21.00; potem 79 zł.
Motywy, sceny i argumenty z pięciu powieści
Wypowiedź argumentacyjna krok po kroku
Czytanie i interpretacja wiersza
Wolisz zwykły przelew? Też można.
Odbiorca: Andrzej Łopata · konto 29 1240 3477 1111 0011 6853 9704
Tytuł: nazwa e‑booka i Twój adres e‑mail
E‑book wyślę na ten adres, gdy tylko przelew dotrze.