Na czym to polega
Lektury i epoki w zadaniach
W zadaniach mogą pojawić się fragmenty wskazanych lektur oraz utwory poetyckie do odczytania. Pytania obejmują treść i problematykę lektur, epoki, prądy i pojęcia.
Przykłady autorskie serwisu — w stylu zadań testu, nie z arkuszy CKE
Poniżej pięć przykładowych zadań pokazujących, jak może pytać test historycznoliteracki. Najpierw spróbuj odpowiedzieć samodzielnie, dopiero potem otwórz odpowiedź.
Zadanie 1 · epoki i twórcy
Przyporządkuj każdego z twórców do epoki, w której tworzył: Jan Kochanowski, Ignacy Krasicki, Adam Mickiewicz, Bolesław Prus. Epoki do wyboru: romantyzm, renesans, pozytywizm, oświecenie.
Zobacz odpowiedź
Kochanowski — renesans (fraszki, pieśni, treny); Krasicki — oświecenie (satyry, bajki); Mickiewicz — romantyzm (Dziady, Pan Tadeusz); Prus — pozytywizm (Lalka). Chronologię epok musisz mieć w małym palcu — to najczęstszy typ zadania „za darmo”.
Zadanie 2 · prawda / fałsz — treść lektury
Oceń prawdziwość zdań dotyczących
„Lalki” Bolesława Prusa:
- A. Akcja powieści rozgrywa się przede wszystkim w Warszawie.
- B. Stanisław Wokulski pomnożył majątek na dostawach podczas wojny rosyjsko-tureckiej.
- C. Powieść kończy się ślubem Wokulskiego z Izabelą Łęcką.
Zobacz odpowiedź
A — prawda (Warszawa jest głównym miejscem akcji, z epizodami m.in. w Paryżu i Zasławku). B — prawda (majątek zdobyty na dostawach wojennych to źródło fortuny Wokulskiego). C — fałsz (do ślubu nie dochodzi — zaręczyny zostają zerwane po scenie w pociągu). Zadania tego typu bezlitośnie weryfikują, czy znasz treść, a nie streszczenie.
Zadanie 3 · krótka odpowiedź — bohater
W Prologu III części „Dziadów” bohater zapisuje na ścianie więziennej celi zmianę swojego imienia. Podaj oba imiona i wyjaśnij, co symbolizuje ta zmiana.
Zobacz odpowiedź
Gustaw → Konrad. Umiera Gustaw — nieszczęśliwy kochanek romantyczny, rodzi się Konrad — bojownik sprawy narodowej. Zmiana imienia symbolizuje przemianę wewnętrzną bohatera: od dramatu osobistego do poświęcenia się ojczyźnie.
Zadanie 4 · pojęcie — dramat antyczny
Wyjaśnij, na czym polega konflikt tragiczny w „Antygonie” Sofoklesa. Wskaż racje obu stron.
Zobacz odpowiedź
Konflikt tragiczny to zderzenie dwóch równorzędnych racji, z których każda jest słuszna, a wybór którejkolwiek prowadzi do katastrofy. Antygona broni prawa boskiego i obowiązku wobec rodziny (pochówek brata), Kreon — prawa państwowego i porządku w polis. Żadna ze stron nie może ustąpić bez sprzeniewierzenia się własnym wartościom.
Zadanie 5 · środek stylistyczny
„Litwo! Ojczyzno moja!” — nazwij środek stylistyczny otwierający „Pana Tadeusza” i określ jego funkcję.
Zobacz odpowiedź
Apostrofa — bezpośredni, uroczysty zwrot do adresata (tu: do ojczyzny), otwierający inwokację. Nadaje początkowi eposu podniosły ton i od razu ustawia temat utworu: tęsknotę za utraconą ojczyzną. W teście pojęcia teoretyczne niemal zawsze pojawiają się w działaniu — na konkretnym tekście.
Fundament
Bez znajomości treści lektur ani rusz
Techniki rozwiązywania testu nie zastąpią wiedzy: test historycznoliteracki pyta o konkrety — bohaterów, wydarzenia, problemy i konteksty lektur obowiązkowych. Dopiero na tej podstawie warto ćwiczyć formę zadań.
Źródło wymagań: pełny opis testu historycznoliterackiego i przykładowe zadania CKE znajdziesz w oficjalnym Informatorze o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie podstawowym.
Informator CKE (PDF) ↗