Egzamin poprawkowy z polskiego po klasie trzeciej technikum — zakres i sprawdzian

Poprawka po klasie pierwszej? Na ten zakres jest osobny pakiet: plan 14 dni, dwa egzaminy próbne z kluczem i 15 zestawów ustnych. Zobacz pakiet →

Ważne — sprawdź swój zakres. Podział epok między klasy bywa różny w zależności od podręcznika i decyzji nauczyciela. W części techników razem z romantyzmem omawia się już początek pozytywizmu. Wiążący jest zakres podany w wymaganiach z Twojej szkoły — jeśli różni się od poniższego, po prostu skorzystaj z zagadnień właściwych epok (każda epoka jest tu opisana osobno, a komplet znajdziesz na stronie głównej egzaminu poprawkowego).

Jak wygląda egzamin poprawkowy?

Egzamin poprawkowy z języka polskiego składa się z części pisemnej i części ustnej. Przeprowadza się go w ostatnim tygodniu wakacji — dokładny termin wyznacza dyrektor szkoły i znajdziesz go w informacji ze szkoły. Zakres materiału oraz wymagania przygotowuje Twój nauczyciel polskiego.

Część pisemna (zwykle ok. 45–60 minut) — zadania sprawdzające znajomość epok, pojęć i lektur oraz krótsza lub dłuższa wypowiedź pisemna.
Część ustna — odpowiedź na wylosowany zestaw pytań z omawianego materiału (przykładowe zestawy znajdziesz w materiałach niżej).

Zagadnienia epoka po epoce (poziom podstawowy)

Dla każdej epoki: lektury obowiązkowe z podstawy programowej, kluczowe pojęcia i umiejętności, które sprawdza egzamin. Do każdej epoki masz też pełne opracowanie na naszej stronie.

Romantyzm

opracowanie epoki →

Lektury obowiązkowe (poziom podstawowy)

Adam Mickiewicz — wybrane ballady, w tym „Romantyczność”
Adam Mickiewicz — wybrane sonety z cyklu „Sonety krymskie” oraz inne wiersze
Adam Mickiewicz, „Oda do młodości”
Adam Mickiewicz, „Dziady” cz. III — całość
Juliusz Słowacki — wybrane wiersze, w tym „Testament mój”

Pojęcia, które musisz znać

irracjonalizm, ludowość, orientalizm, frenezja
bohater romantyczny (werteryzm, bajronizm) i jego przemiana (Gustaw–Konrad)
mesjanizm, martyrologia, prometeizm Konrada
ballada, sonet, dramat romantyczny, liryka lozańska (ogólnie)

Co musisz umieć

objaśnić manifest „czucia i wiary” w „Romantyczności” (spór z racjonalizmem)
omówić martyrologię młodzieży i Wielką Improwizację w „Dziadach” cz. III
wyjaśnić mesjanizm („Polska Chrystusem narodów”) i widzenie ks. Piotra
zinterpretować wybrany sonet krymski (pielgrzym, orientalna natura, tęsknota)
omówić testament poetycki Słowackiego („Testament mój”)

Przykładowy sprawdzian — 60 minut

Tak może wyglądać część pisemna egzaminu po klasie trzeciej technikum. Zadania obejmują cały zakres — rozwiąż je na kartce, pilnując czasu, a potem sprawdź odpowiedzi w opracowaniach epok i lektur.

⏱ 60 minut∑ 27 punktówzaliczenie zwykle od ok. 50% — o progu decyduje nauczyciel

Część A–B · wiedza o epokach i znajomość lektur (19 p.)

1.Wyjaśnij spór „czucia i wiary” ze „szkiełkiem i okiem” w „Romantyczności” A. Mickiewicza. Po czyjej stronie staje narrator?3 p.

2.(gatunek) Wymień trzy cechy ballady romantycznej i zilustruj je „Romantycznością”.2 p.

3.Objaśnij pojęcie mesjanizmu i wskaż, gdzie w „Dziadach” cz. III znajduje ono najpełniejszy wyraz.3 p.

4.Na czym polega przemiana Gustawa w Konrada? Co symbolizuje ta zmiana imienia?2 p.

5.Kim jest bohater „Sonetów krymskich”? Omów jego sytuację i uczucia na przykładzie jednego sonetu.3 p.

6.(Oda do młodości) Jaki program pokolenia głosi „Oda do młodości”? Wskaż w niej cechy klasyczne i romantyczne.3 p.

7.(Słowacki) Jaki „testament” zostawia poeta w wierszu „Testament mój”? Jak rozumie rolę poezji?3 p.

Część C · dłuższa wypowiedź (8 p.)

8.Miłość do ojczyzny jako źródło cierpienia i siły — omów zagadnienie, odwołując się do „Dziadów” cz. III oraz wybranej liryki romantycznej (min. 150 słów).8 p.

W ocenie wypowiedzi liczą się: teza, rzeczowe odwołania do utworów, kompozycja i poprawność języka — tak jak w wypracowaniu maturalnym, tylko w krótszej formie.

🔑 Pokaż model odpowiedzi ▾

Najpierw rozwiąż sprawdzian samodzielnie — dopiero potem sprawdź się poniżej. To odpowiedzi modelowe: Twoja wersja może brzmieć inaczej i wciąż być poprawna. Liczy się rzeczowość i odwołanie do tekstu.

1.Spór „czucia” ze „szkiełkiem” w „Romantyczności”.3 p.

Mickiewicz przeciwstawia dwa sposoby poznania: romantyczne „czucie i wiarę” (intuicja, uczucie, prawdy wiary, świat duchów) oraz oświeceniowe „szkiełko i oko” (rozum, doświadczenie Starca-mędrca). Obłąkana Karusia „widzi” zmarłego Jasia, a lud jej wierzy. Narrator staje po stronie ludu i poznania sercem: „Miej serce i patrzaj w serce”, „nie znasz prawd żywych”. Ballada jest manifestem romantyzmu.

2.Cechy ballady romantycznej.2 p.

Ballada łączy cechy liryki, epiki i dramatu. Trzy cechy: ludowość (wierzenia i moralność ludu), fantastyka i tajemniczość (duchy, zjawy, nastrój grozy), obecność narratora i nastrojowa sceneria (noc, przyroda). W „Romantyczności” lud wierzy w powrót zmarłego Jasia, a prawda „czucia” zwycięża nad rozumem uczonego.

3.Mesjanizm w „Dziadach” cz. III.3 p.

Mesjanizm — przekonanie, że naród (Polska) pełni w dziejach szczególną, zbawczą misję na wzór Chrystusa, a jego cierpienie ma sens odkupieńczy („Polska Chrystusem narodów”). Najpełniej wyraża go widzenie księdza Piotra (scena V): Polska ukrzyżowana, lecz zmartwychwstanie, oraz proroctwo o wskrzesicielu „czterdzieści i cztery”.

4.Przemiana Gustawa w Konrada.2 p.

W celi bohater z nieszczęśliwego kochanka (Gustaw z IV cz. „Dziadów”) staje się bojownikiem o sprawę narodową — „Umarł Gustaw, narodził się Konrad”. Zmiana imienia symbolizuje porzucenie miłości indywidualnej na rzecz miłości do narodu i walki — przejście od prywatnego „ja” do „ja” zbiorowego.

5.Bohater „Sonetów krymskich”.3 p.

Bohaterem jest Pielgrzym — Polak-wygnaniec podróżujący po Krymie, tęskniący za utraconą ojczyzną (Litwą). Zachwyt orientalnym pejzażem miesza się u niego z melancholią tułacza. Np. w „Stepach akermańskich” podziw dla bezmiaru stepu kończy się gorzkim „Jedźmy, nikt nie woła” — samotność i tęsknota wygnańca.

6.Program pokolenia w „Odzie do młodości”.3 p.

„Oda do młodości” wzywa młodych, by wspólnym, zbiorowym wysiłkiem przebudowali świat („Razem, młodzi przyjaciele!”), pokonali egoizm i marazm „starego” świata i dążyli do wielkich celów. To utwór przejściowy: cechy klasyczne — gatunek ody, patos, apostrofy, mitologia (Herkules, Pegaz); cechy romantyczne — bunt, entuzjazm, wiara w moc młodości, uczucia i wyobraźni, wizja lotu ponad „martwy świat”.

7.„Testament mój” Słowackiego.3 p.

Poeta żegna się z potomnymi: nie zostawia majątku, lecz wzór postawy — wierność ojczyźnie, siłę ducha i wiarę w moc poezji, która ma „przerobić zjadaczy chleba w aniołów”. Wierzy, że jego słowo przetrwa i będzie kształtować przyszłe pokolenia; wzywa, „aby duch (…) nie tracił nadziei”. To duma z niezłomnej służby narodowej i przekonanie o nieśmiertelności poezji.

8.Wypracowanie: miłość do ojczyzny jako źródło cierpienia i siły.8 p.

Poniżej krótkie wypracowanie modelowe (ok. 200 słów) z tezą, odwołaniami do „Dziadów” cz. III i liryki romantycznej oraz wnioskiem.

Teza. Dla romantyków miłość do ojczyzny była zarazem raną i mocą — źródłem cierpienia, ale i siły do działania. Pokazują to „Dziady” cz. III oraz liryka Mickiewicza i Słowackiego.

Rozwinięcie. W „Dziadach” cz. III miłość ojczyzny jest źródłem ogromnego cierpienia: Konrad w Wielkiej Improwizacji buntuje się przeciw Bogu z bólu nad zniewoloną Polską. To samo uczucie daje mu jednak siłę — gotów jest poświęcić się za naród, a widzenie księdza Piotra przemienia ból w nadzieję zmartwychwstania (mesjanizm).

Podobne napięcie niesie liryka: „Oda do młodości” zamienia troskę o świat w energię zbiorowego czynu, a „Testament mój” Słowackiego czyni z miłości ojczyzny źródło duchowej siły, która ma „przerabiać zjadaczy chleba w aniołów”.

Wniosek. Romantyczna miłość ojczyzny jest ambiwalentna: rani, bo wiąże się z jej utratą i niewolą, ale i wzmacnia, bo skłania do ofiary i nadaje życiu sens. Cierpienie i siła są tu dwiema stronami tego samego uczucia.

Możesz sięgnąć po inne wiersze romantyczne (np. z „Sonetów krymskich”, „Odę do młodości”) — ważne, by jedno odwołanie stanowiły „Dziady” cz. III, a drugie wybrany utwór liryczny.

Gotowe przykłady egzaminu (romantyzm)

Autorskie materiały z mojej praktyki nauczycielskiej — realny przykład, jak może wyglądać egzamin obejmujący romantyzm:

✍️ Przykładowa część pisemna (romantyzm) 🎤 Przykładowe zestawy ustne (romantyzm) ⬇ Część pisemna (.doc) ⬇ Część ustna (.doc)

Plan powtórki na 7 dni

Dzień 1: przeczytaj wymagania ze swojej szkoły i porównaj z zagadnieniami wyżej. Wypisz lektury i pojęcia, których nie pamiętasz.
Dni 2–4: po jednej epoce dziennie — najpierw opracowanie epoki, potem streszczenia i problematyka lektur z listy.
Dzień 5: pojęcia i terminy (sprawdź się: czy umiesz każde objaśnić własnymi słowami i podać przykład z lektury?).
Dzień 6: rozwiąż przykładowy sprawdzian wyżej — na czas, 60 minut, bez zaglądania do notatek.
Dzień 7: wróć tylko do tego, co poszło najsłabiej. Przygotuj 2–3 zdania odpowiedzi na głos do każdego zagadnienia (trening części ustnej).

📖 Opracowania lektur 🎯 Testy z lektur i epok 📚 Słownik pojęć ✍️ Jak pisać wypracowanie

Egzamin poprawkowy z języka polskiego po klasie trzeciej (technikum)