Mikołaj Sęp Szarzyński (ok. 1550–1581) żył krótko, na Rusi Czerwonej, w okolicach Lwowa. Jego wiersze zebrał i wydał po jego śmierci brat Jakub — w 1601 roku ukazał się tom Rytmy abo wiersze polskie. Choć tworzył jeszcze w czasach Kochanowskiego, uważa się go za prekursora polskiego baroku i głównego przedstawiciela poezji metafizycznej.
U Kochanowskiego świat jest uporządkowanym domem, u Sępa — polem walki. Człowiek jest w jego sonetach słaby, rozdarty między pragnieniem Boga a przywiązaniem do rzeczy przemijających, nieustannie atakowany przez szatana, świat i ciało. Ten niepokój słychać w samej budowie wiersza: w przestawnym szyku, przerzutniach, antytezach, pytaniach retorycznych, zdaniach, które się łamią i przyspieszają. Ratunkiem nie jest rozum ani umiar, lecz łaska — człowiek sam nie wygra tej wojny.
W wykazie lektur Sęp Szarzyński należy do „poetów baroku”, z których twórczości wybiera się wiersze do zadań. Najczęściej wracają Sonet I o krótkości i niepewności żywota oraz Sonet IV o wojnie z szatanem, światem i ciałem. W wypracowaniu dobrze pokazać, jak środki stylistyczne oddają duchowy niepokój, i zestawić Sępa z renesansowym spokojem Kochanowskiego.
Powrót do epokiBarok
Trzy e-booki, które przydadzą się na tym etapie nauki, a ten czwarty — maturalny — warto mieć już dziś
E-book · 252 strony
Wiersz przestaje być tajemnicą
Ślad. Jak interpretować wiersz? Koło interpretacji i metoda ŚLAD, 15 laboratoriów.
49 złZobacz e-book →
Najpierw sprawdź za darmo — bezpłatny fragment, 19 stron →
E-book · 213 stron
Wszystkie 76 zadań jawnych — opracowane po kolei
E-book Matura ustna 2027: do każdego zadania z puli CKE propozycja tezy,
argumenty oparte na lekturze i konteksty. Plus 15 autorskich zadań niejawnych do treningu drugiej
części egzaminu.
Zobacz e-book →
Najpierw sprawdź za darmo — bezpłatny fragment, 8 stron →
E-book · 135 stron
Pięć powieści, które wracają na maturze najczęściej
E-book Wielka piątka powieści przed maturą: Lalka,
Zbrodnia i kara, Przedwiośnie, Ferdydurke i Rok 1984 —
każda oglądana z kilku stron naraz: motywy z przypisaną sceną, zestawienia
z innymi lekturami, gotowe tezy i Czerwona strefa przeinaczeń.
Zobacz e-book →
Najpierw sprawdź za darmo — fragment do wszystkich pięciu powieści, 41 stron →
Nie masz karty ani BLIK-a? Każdy e‑book kupisz też zwykłym przelewem — napisz na admin@polskimatura.pl, a odeślę dane do przelewu.