polskimatura.pl / Epoki / Barok / Barok
📜 Barok

Barok

Vanitas (martwa natura) — Pieter Claesz, 1630
Vanitas (martwa natura)
Pieter Claesz · 1630
Czaszka, zgaszona świeca, przewrócony kielich — barokowe memento mori i przypomnienie o marności (vanitas) ludzkiego życia.
Reprodukcja w domenie publicznej.

Charakterystyka epoki

Barok to epoka kontrastu i niepokoju — reakcja na renesansowy ład. Rozdarty między zmysłową rozkoszą a lękiem przed śmiercią, między ziemskim a wiecznym, barokowy człowiek żył w poczuciu przemijania i marności (vanitas).

W sztuce dominowały przepych, dynamika, gra światła i cienia, zaskakująca metafora (konceptyzm). Epokę napędzała kontrreformacja — odnowa katolicyzmu po reformacji.

Ramy czasowe i nazwa

Barok trwał od końca XVI do połowy XVIII wieku. Nazwa pochodzi prawdopodobnie od portugalskiego barocco — perła o nieregularnym kształcie, co oddaje zamiłowanie epoki do form kunsztownych i nieoczywistych.

Idee i motywy

Centralne były: vanitas (marność świata), memento mori, przemijanie, niepokój metafizyczny oraz napięcie między ciałem a duszą. Poezja dzieliła się na nurt dworski (wyrafinowany, zmysłowy — Morsztyn) i metafizyczny (religijny, refleksyjny — Sęp Szarzyński, Naborowski).

Twórcy i lektury

Mity, motywy i symbole w tej epoce

Vanitas, przemijanie, motyw marności — barok przetwarza antyczne i biblijne symbole.

Mitologiczna symbolika epok →

Wszystkie motywy i symbole →

Powtórz i sprawdź się

Testy z epok i lektur

Słownik pojęć literackich

Jak napisać wypracowanie


← Powrót do wszystkich epok

Okładka e-booka „Matura ustna 2027” E-book · 213 stron Wszystkie 76 zadań jawnych — opracowane po kolei E-book Matura ustna 2027: do każdego zadania z puli CKE propozycja tezy, argumenty oparte na lekturze i konteksty. Plus 15 autorskich zadań niejawnych do treningu drugiej części egzaminu. Zobacz e-book →

Najpierw sprawdź za darmo — bezpłatny fragment, 8 stron →

Okładka e-booka „Wielka piątka powieści przed maturą” E-book · 135 stron Pięć powieści, które wracają na maturze najczęściej E-book Wielka piątka powieści przed maturą: Lalka, Zbrodnia i kara, Przedwiośnie, Ferdydurke i Rok 1984 — każda oglądana z kilku stron naraz: motywy z przypisaną sceną, zestawienia z innymi lekturami, gotowe tezy i Czerwona strefa przeinaczeń. Zobacz e-book →

Najpierw sprawdź za darmo — fragment do wszystkich pięciu powieści, 41 stron →

Nie masz karty ani BLIK-a? Każdy e‑book kupisz też zwykłym przelewem — napisz na admin@polskimatura.pl, a odeślę dane do przelewu.

Ta epoka wraca potem na klasówkach i na maturze. Jeśli chcesz przerobić ją spokojnie i z kimś, prowadzę korepetycje z języka polskiego online dla liceum i technikum — bieżąca nauka, poprawa ocen i praca nad wypracowaniami.