Charakterystyka epoki
Romantyzm to bunt przeciw oświeceniowemu rozumowi — na pierwszy plan wysunęły się uczucie, wyobraźnia, intuicja i duchowość. „Czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko" — pisał Mickiewicz. Romantycy cenili indywidualizm, namiętność, tajemnicę i to, co irracjonalne.
W Polsce romantyzm miał szczególny wymiar — po utracie niepodległości literatura stała się duchowym przywódcą narodu, a poeta — wieszczem prowadzącym ku wolności.
Ramy czasowe i nazwa
W Europie romantyzm rozwijał się od końca XVIII wieku. W Polsce jego początek wyznacza wydanie „Ballad i romansów" Mickiewicza (1822), a koniec — upadek powstania styczniowego (1863). Nazwa wywodzi się od średniowiecznych „romansów" — opowieści niezwykłych, pełnych przygód i uczuć.
Idee i motywy
Charakterystyczne były: indywidualizm i bunt jednostki (bohater bajroniczny, prometejski), mesjanizm (Polska „Chrystusem narodów"), ludowość (fascynacja folklorem), orientalizm, świat duchów i natura jako żywioł. Kluczowa postać: poeta-wieszcz, przewodnik narodu.
Twórcy i lektury
Charakterystyka epoki romantyzmu
Adam Mickiewicz — Dziady, Pan Tadeusz, Sonety krymskie, Ballady
Juliusz Słowacki — Kordian, Balladyna, liryki
Cyprian Norwid — liryka refleksyjna, „Fortepian Szopena"
Goethe (Cierpienia młodego Wertera) · Byron · Poe · Wordsworth
Mity, motywy i symbole w tej epoce
Prometeusz, bunt, motyw poety-wieszcza — romantyzm reinterpretuje antyczne mity na nowo (zob. Konrad z Dziadów).
Mitologiczna symbolika epok →
Wszystkie motywy i symbole →
Powtórz i sprawdź się
Testy z epok i lektur
Słownik pojęć literackich
Jak napisać wypracowanie
← Powrót do wszystkich epok