Obu łączy jedna osoba — Dunia, siostra Raskolnikowa — i obaj chcą ją mieć dla siebie. Na tym podobieństwa się kończą. Dostojewski ustawia ich jak dwa krzywe zwierciadła, w których Raskolnikow może zobaczyć, dokąd prowadzi jego teoria.
Piotr Piotrowicz Łużyn to zamożny, dobrze ustawiony człowiek interesu. Chce poślubić Dunię właśnie dlatego, że jest biedna: żona, którą wyciągnął z nędzy, ma mu być do końca życia wdzięczna. Głosi, że każdy powinien najpierw dbać o siebie, bo z prywatnego interesu wyrasta dobro ogółu. Raskolnikow odpowiada mu, że z takiej myśli wynika przyzwolenie na zabijanie. Gdy narzeczeństwo się rozpada, Łużyn mści się podle: na stypie po Marmieładowie podrzuca Soni banknot, żeby oskarżyć ją o kradzież. Intrygę demaskuje Lebieziatnikow, świadek całej sceny.
Arkadij Iwanowicz Swidrygajłow, dawny pracodawca Duni, to człowiek, który pozwolił sobie na wszystko. Wokół niego krążą pogłoski o ciężkich krzywdach, także o udziale w śmierci żony. Podsłuchuje wyznanie Raskolnikowa i próbuje tą wiedzą zmusić Dunię do uległości. Dunia strzela do niego, a potem odrzuca rewolwer. Swidrygajłow rozumie, że nigdy go nie pokocha, i pozwala jej odejść. Przed śmiercią rozdaje pieniądze — także dzieciom Katarzyny Iwanowny i Soni — a potem odbiera sobie życie.
Łużyn jest mniejszy: jego zło to drobne wyrachowanie, które nigdy nie zna wyrzutów sumienia. Swidrygajłow jest groźniejszy, ale też bardziej tragiczny — wie, kim jest, nie umie się zmienić i nie znajduje w sobie żadnego oparcia. Łużyn pokazuje teorię Raskolnikowa w wersji przyziemnej, Swidrygajłow — w wersji skrajnej, której końcem jest pustka. Raskolnikow wybiera trzecią drogę: przyznanie się i karę.
Na maturze ustnej to dobre przykłady do zadań jawnych o Zbrodni i karze: walka człowieka ze swoimi słabościami (nr 37), motyw winy i kary (nr 38), co może determinować ludzkie postępowanie (nr 40).
Powrót do epokiPozytywizm
Matura pisemna · poziom podstawowy
Poziom podstawowy
Cały arkusz w jednej książce: „Język polski w użyciu”, test historycznoliteracki i wypracowanie. Procedury, ćwiczenia z kluczem i przykłady ocenionych prac.
Cena premierowa do 31 października 2026, godz. 21.00; potem 79 zł.
Motywy, sceny i argumenty z pięciu powieści
Wypowiedź argumentacyjna krok po kroku
Czytanie i interpretacja wiersza
Wolisz zwykły przelew? Też można.
Odbiorca: Andrzej Łopata · konto 29 1240 3477 1111 0011 6853 9704
Tytuł: nazwa e‑booka i Twój adres e‑mail
E‑book wyślę na ten adres, gdy tylko przelew dotrze.