Charakterystyka epoki
Barok to epoka kontrastu i niepokoju — reakcja na renesansowy ład. Rozdarty między zmysłową rozkoszą a lękiem przed śmiercią, między ziemskim a wiecznym, barokowy człowiek żył w poczuciu przemijania i marności (vanitas).
W sztuce dominowały przepych, dynamika, gra światła i cienia, zaskakująca metafora (konceptyzm). Epokę napędzała kontrreformacja — odnowa katolicyzmu po reformacji.
Ramy czasowe i nazwa
Barok trwał od końca XVI do połowy XVIII wieku. Nazwa pochodzi prawdopodobnie od portugalskiego barocco — perła o nieregularnym kształcie, co oddaje zamiłowanie epoki do form kunsztownych i nieoczywistych.
Idee i motywy
Centralne były: vanitas (marność świata), memento mori, przemijanie, niepokój metafizyczny oraz napięcie między ciałem a duszą. Poezja dzieliła się na nurt dworski (wyrafinowany, zmysłowy — Morsztyn) i metafizyczny (religijny, refleksyjny — Sęp Szarzyński, Naborowski).
Twórcy i lektury
O baroku całościowo
Mikołaj Sęp Szarzyński · Daniel Naborowski — nurt metafizyczny
Jan Andrzej Morsztyn — poezja dworska
Maciej Kazimierz Sarbiewski — „polski Horacy"
William Szekspir (Makbet, Hamlet) · Cervantes (Don Kichot) · John Donne
Mity, motywy i symbole w tej epoce
Vanitas, przemijanie, motyw marności — barok przetwarza antyczne i biblijne symbole.
Mitologiczna symbolika epok →
Wszystkie motywy i symbole →
Powtórz i sprawdź się
Testy z epok i lektur
Słownik pojęć literackich
Jak napisać wypracowanie
← Powrót do wszystkich epok