Stanisław Wyspiański

Życie

Uczeń Jana Matejki, stypendysta w Paryżu, gdzie zetknął się z nowoczesnym malarstwem i teatrem. Po powrocie do Krakowa projektował witraże i polichromie — jego prace do dziś można oglądać w kościele Franciszkanów.

Chorował na kiłę, leczoną wówczas rtęcią, co stopniowo odbierało mu sprawność. Zmarł mając trzydzieści osiem lat; jego pogrzeb stał się manifestacją narodową, a pochowano go na Skałce.

Najważniejsze utwory

Dlaczego jest ważny

Teatr ogromny. Wyspiański chciał widowiska łączącego słowo, obraz, muzykę i ruch — teatru, który byłby obrzędem, a nie rozrywką. Ta koncepcja wpłynęła na cały polski teatr XX wieku.

Diagnoza zamiast pocieszenia. Wesele nie jest opowieścią o niemożności porozumienia inteligencji z chłopami dlatego, że autor tak sobie wymyślił. To rozliczenie ze złudzeniem, które w Krakowie roku 1900 traktowano poważnie.

Rzeczy, których zwykle się nie mówi na lekcji

• Prawie wszystkie postacie miały pierwowzory wśród gości weselnych, a widzowie premiery rozpoznawali znajomych na scenie.
• Był przede wszystkim plastykiem. Sam projektował scenografię i kostiumy do swoich sztuk, a rysunków i pasteli zostawił więcej niż tekstów.
• Chciał przebudować Wawel. Wraz z architektem Władysławem Ekielskim opracował projekt „Akropolis" — wzgórza jako centrum życia narodowego.
• Zdążył zobaczyć Wesele na scenie zaledwie kilka miesięcy po weselu w Bronowicach; premiera odbyła się w marcu 1901 roku w Krakowie.