Stanisław Wyspiański (1869–1907) był malarzem, poetą, dramaturgiem, projektantem witraży i reformatorem teatru naraz — i to nie jest wyliczanka, tylko klucz do jego twórczości. Wesele pisał człowiek, który myślał obrazami i który wiedział, jak działa scena.
Punktem wyjścia dramatu było prawdziwe wydarzenie: wesele poety Lucjana Rydla z chłopką z Bronowic, na którym Wyspiański był gościem. Kilka miesięcy później krakowska publiczność zobaczyła na scenie samą siebie.
▸ Więcej o autorze
Życie
Uczeń Jana Matejki, stypendysta w Paryżu, gdzie zetknął się z nowoczesnym malarstwem i teatrem. Po powrocie do Krakowa projektował witraże i polichromie — jego prace do dziś można oglądać w kościele Franciszkanów.
Chorował na kiłę, leczoną wówczas rtęcią, co stopniowo odbierało mu sprawność. Zmarł mając trzydzieści osiem lat; jego pogrzeb stał się manifestacją narodową, a pochowano go na Skałce.
Najważniejsze utwory
Dlaczego jest ważny
Teatr ogromny. Wyspiański chciał widowiska łączącego słowo, obraz, muzykę i ruch — teatru, który byłby obrzędem, a nie rozrywką. Ta koncepcja wpłynęła na cały polski teatr XX wieku.
Diagnoza zamiast pocieszenia. Wesele nie jest opowieścią o niemożności porozumienia inteligencji z chłopami dlatego, że autor tak sobie wymyślił. To rozliczenie ze złudzeniem, które w Krakowie roku 1900 traktowano poważnie.
Rzeczy, których zwykle się nie mówi na lekcji
- Prawie wszystkie postacie miały pierwowzory wśród gości weselnych, a widzowie premiery rozpoznawali znajomych na scenie.
- Był przede wszystkim plastykiem. Sam projektował scenografię i kostiumy do swoich sztuk, a rysunków i pasteli zostawił więcej niż tekstów.
- Chciał przebudować Wawel. Wraz z architektem Władysławem Ekielskim opracował projekt „Akropolis" — wzgórza jako centrum życia narodowego.
- Zdążył zobaczyć Wesele na scenie zaledwie kilka miesięcy po weselu w Bronowicach; premiera odbyła się w marcu 1901 roku w Krakowie.
Powrót do epokiMłoda Polska
